I ZO 36/25

Sąd Najwyższy2025-03-27
SNinneorganizacja wymiaru sprawiedliwościWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćstatus sędziówprawo do sąduoświadczenie sędziegoKPK

Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek sędziego Marka Siwka o wyłączenie sędziego Dariusza Dończyka od rozpoznania sprawy I ZB 9/23 z powodu jego wcześniejszego oświadczenia kwestionującego status sędziów powołanych w obecnym stanie prawnym.

Sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek złożył wniosek o wyłączenie sędziego Dariusza Dończyka od rozpoznania sprawy I ZB 9/23. Powodem wniosku było publiczne oświadczenie sędziego Dończyka z 2022 roku, w którym kwestionował on status prawny sędziów powołanych na urząd w obecnym stanie prawnym, uznając ich orzeczenia za wadliwe i naruszające prawo do sądu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za zasadny, stwierdzając, że podpisanie i upublicznienie takiego oświadczenia przez sędziego musiało skutkować jego wyłączeniem od orzekania w sprawie, która dotyczyła przedmiotu jego wcześniejszej oceny.

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Dończyka od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 9/23 został złożony przez sędziego Marka Siwka w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących wyłączenia sędziego. Jako podstawę wniosku wskazano publiczne oświadczenie sędziego Dariusza Dończyka z 17 października 2022 roku. W oświadczeniu tym sędzia Dończyk wyraził pogląd, że orzeczenia wydane przez osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego na podstawie obecnych przepisów ustawy o KRS obarczone są wadą prawną i naruszają prawo do sądu. Podkreślił, że odmawia orzekania z osobami powołanymi w takiej procedurze, uznając ją za wadliwą. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał go za zasadny. Wskazał, że instytucja wyłączenia sędziego (index suspectus) ma na celu zapewnienie bezstronności sądu. Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i obiektywizm, zarówno w stosunku do stron, jak i przedmiotu sprawy. Podpisanie i upublicznienie przez sędziego oświadczenia, w którym ocenił on przedmiot postępowania, musiało skutkować jego wyłączeniem od rozpoznania sprawy, ponieważ oświadczenie to ujawniało określony sposób nastawienia sędziego do kwestii proceduralnych i podmiotowych związanych ze sprawą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taki sędzia powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy.

Uzasadnienie

Podpisanie i upublicznienie oświadczenia, w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania lub kwestie proceduralne z nim związane, skutkuje wyłączeniem go od orzekania, gdyż narusza to zasadę bezstronności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględniono wniosek o wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

Marek Siwek

Strony

NazwaTypRola
Marek Siwekosoba_fizycznawnioskodawca
Dariusz Dończykosoba_fizycznasędzia

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.

Pomocnicze

Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § ust. 5

Przepis dotyczący oceny przesłanek związanych z powołaniem sędziów, do którego odnosiło się oświadczenie sędziego Dończyka.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia Dariusz Dończyk publicznie wyraził pogląd kwestionujący status prawny sędziów powołanych w obecnym stanie prawnym, co narusza zasadę bezstronności. Oświadczenie sędziego Dończyka stanowiło ocenę przedmiotu postępowania, co uzasadnia jego wyłączenie.

Godne uwagi sformułowania

instytucja index suspectus [...] służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem w rozstrzyganiu sporu. Podpisanie i upublicznienie oświadczenia [...] musiało skutkować wyłączeniem go od rozpoznania sprawy.

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

przewodniczący

Marek Siwek

wnioskodawca

Dariusz Dończyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wcześniejszych publicznych wypowiedzi dotyczących statusu prawnego innych sędziów lub procedur powołania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym i kwestii związanych z powołaniami sędziowskimi w określonym kontekście prawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii bezstronności sędziowskiej i wpływu publicznych oświadczeń sędziów na ich zdolność do orzekania, co jest gorącym tematem w polskim wymiarze sprawiedliwości.

Czy sędzia SN, który kwestionuje status innych sędziów, może orzekać w ich sprawie?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 36/25
POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie dotyczącej Marka Siwka – sędziego Sądu Najwyższego, po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 27 marca 2025 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku SSN Marka Siwka o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Dończyka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 9/23,
w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
uwzględnić wniosek i wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Dończyka od rozpoznania sprawy I ZB 9/23.
UZASADNIENIE
W piśmie z 26 lutego 2025 r. sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek wniósł w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. o wyłączenie od rozpoznania sprawy I ZB 9/23 sędziego Sądu Najwyższego wylosowanego do składu w osobie Dariusza Dończyka.
Wnioskodawca wskazał, że sędzia SN Dariusz Dończyk wylosowany do rozpoznania niniejszej sprawy złożył 17 października 2022 r. oświadczenie, w którym wskazał przede wszystkim, że orzeczenia wydane przez osoby powołane na urząd sędziego SN w trybie przewidzianym obecnie obowiązującą ustawą o KRS obarczone są wadą prawną, a także naruszają prawo do sądu, w związku z czym odmawia orzekania z osobami powołanymi do SN w takiej procedurze: Nadto, procedura ta wprost została określona przez niego w powołanym oświadczeniu jako wadliwa, a jej skutkiem jest m.in. naruszenie prawa obywatela do sądu. Oświadczenie to dostępne jest na stronie internetowej Forum Współpracy Sędziów - https://forumfws.eu/glos-w- sprawie/oswiadczenie-sedziowie-sn/.
Wnioskodawca podał, że oświadczenie podpisane m. in. przez SSN Dariusza Dończyka, zostało złożone w czasie obowiązywania ustawy o Sądzie Najwyższym w obecnym kształcie co prowadzi do przekonania, że stanowi wprost ustosunkowanie się do treści przepisów wprowadzonych m.in. do jej art. 29, a więc wskazuje po pierwsze, że podpisani sędziowie deklarują, że nie będą orzekać w składach „mieszanych”, a także, że ocena przesłanek zawartych w art. 29 ust. 5 ustawy o Sądzie Najwyższym będzie dokonywana przez nich w jeden, wynikający z tego oświadczenia sposób.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Dończyka jest zasadny.
Wniosek należy uwzględnić, gdyż instytucja
index suspectus
wynikająca z art. 41 § 1 k.p.k. służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Zakłada ona bowiem możliwość wyłączenia sędziego z orzekania w danej sprawie, jeśli okaże się, że sędzia ten nie byłby w stanie zachować się bezstronnie w stosunku do stron i innych uczestników postępowania. Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem w rozstrzyganiu sporu. Pojęcie to odnosi się zarówno do stosunku sędziego do stron procesu, jak i do przedmiotu sprawy. Zapewnienie bezstronności sądzenia polega zatem na tym, że sędzia orzeka subiektywnie wolny od uprzedzeń osobistych (do stron i sprawy), a jednocześnie z obiektywnego punktu widzenia daje wystarczające gwarancje wykluczenia uprawnionych wątpliwości co do jego bezstronności.
Podpisanie i upublicznienie oświadczenia (https://forumfws.eu/glos-w-sprawie/oswiadczenie-sedziowie-sn/), w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania, którego dotyczy sprawa I ZB 9/23, musiało skutkować wyłączeniem go od rozpoznania sprawy. Z treści oświadczenia wynika bowiem określony sposób nastawienia sędziego do strony postępowania.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI