III KK 140/24

Sąd Najwyższy2024-11-20
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sąduKRSustawa kagańcowakasacjapostępowanie karnesąd najwyższy

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy kasacyjnej z powodu wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających z wadliwości procedury powołania.

Obrońca skazanego A.P. złożył wniosek o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej. Jako podstawę wskazał fakt, że sędzia ten został powołany na stanowisko w wyniku uchwały KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r., co stanowiło również podstawę zarzutu kasacyjnego dotyczącego wadliwości powołania sędziego sądu I instancji. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że rozpoznawanie sprawy przez sędziego, którego tryb powołania budzi wątpliwości, może wywoływać uzasadnione obawy co do jego bezstronności.

Wniosek obrońcy skazanego A.P. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24 został uwzględniony. Obrońca argumentował, że istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, a mianowicie fakt jego powołania przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego SN w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Ta sama okoliczność stanowiła podstawę zarzutu kasacyjnego wskazującego na wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z uwagi na wadliwość powołania jednego z sędziów sądu I instancji. Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznawanie przez sędziego sprawy kasacyjnej, w której podważano status sędziego z uwagi na wadliwość trybu jego powołania, a wadliwość ta dotyczy również samego sędziego SN, mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do jego bezstronności (zasada nemo iudex idoneus in propria causa). Sąd odwołał się do wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego dotyczących tej problematyki oraz podkreślił, że problematyka związana z procedurą powołania sędziów jest ściśle powiązana z prawem do rzetelnego procesu sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do wyłączenia sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznawanie sprawy przez sędziego, którego tryb powołania budzi wątpliwości, a wadliwość ta dotyczy również samego sędziego SN, może wywoływać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odczuciu społecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

A.P. (przez obrońcę)

Strony

NazwaTypRola
A.P.osoba_fizycznaskazany
Antoni Bojańczykosoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Pomocnicze

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3).

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazanie na wystąpienie w sprawie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej z uwagi na wadliwość powołania jednego z sędziów zasiadających w składzie Sądu I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Występowanie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego SN z uwagi na wadliwość procedury jego powołania. Analogiczna wadliwość powołania sędziego sądu I instancji, która stanowi podstawę zarzutu kasacyjnego. Związek problematyki powołania sędziów z prawem do rzetelnego procesu sądowego (art. 6 EKPC).

Godne uwagi sformułowania

okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego nemo iudex idoneus in propria causa naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie kwestionowana jest procedura powołania sędziów, w tym sędziów Sądu Najwyższego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i prawa do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.

Sędzia SN wyłączony od sprawy z powodu wątpliwości co do własnego powołania!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 140/24
POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
A.P.
,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 20 listopada 2024 r.,
wniosku obrońcy skazanego
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka
od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24.
UZASADNIENIE
Obrońca A.P. w piśmie z dnia 24 października 2024 r. (k. 116-120 akt SN) zawarł wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej III KK 140/24 sygnalizując, że w stosunku do tego sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Jest to tym bardziej znaczące, że okoliczność ta stanowi podstawę zarzutu kasacyjnego wskazującego na wystąpienie w sprawie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) z uwagi na wadliwość powołania jednego z sędziów zasiadajacych w składzie Sądu I instancji, który wydał wyrok wobec skazanego A.P.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Jako oczywiste jawi się bowiem to, że rozpoznawanie przez sędziego sprawy kasacyjnej, w której podważano status sędziego z uwagi na wadliwość trybu jego powołania w sytuacji, w której wadliwość tego rodzaju dotyczy również tego sędziego Sądu Najwyższego, a co trafnie wskazał obrońca skazanego w piśmie z dnia 24 października 2024 r., mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego (
nemo iudex idoneus in propria causa
). Problem, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy był przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” (
postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22
). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej, w której wskazano na taką samą wadliwość powołania sędziego Sądu Okręgowego w Szczecinie orzekającego w składzie Sądu I instancji.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
r.g.
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI