Orzeczenie · 2024-03-14

I ZO 171/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-03-14
SNinneodpowiedzialność zawodowa sędziówWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćkpkustrój sądówkrajowa rada sądownictwaodpowiedzialność karna sędziego

Sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X.Y. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie dotyczącej zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Wnioskodawca upatrywał podstaw do wyłączenia w tym, że sędzia Demendecki został powołany na urząd sędziego SN w następstwie procedury zainicjowanej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r. Ponadto, wnioskodawca wskazał na publiczne, negatywne wypowiedzi sędziego Demendeckiego na temat sędziów orzekających w okresie PRL oraz jego powiązania z byłym wiceministrem sprawiedliwości Ł.P., co miało podważać jego bezstronność. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku. W uzasadnieniu podkreślono, że wyłączenie sędziego następuje, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności, która musi istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu strony. Sąd wskazał, że sama podejrzliwość strony czy utrata wiary w bezstronność nie stanowi przyczyny wyłączenia. Analiza argumentacji wniosku wykazała, że nie zawiera ona okoliczności podważających stronniczość sędziego Tomasza Demendeckiego, a większość podniesionych kwestii ma charakter abstrakcyjny i nie jest bezpośrednio związana z rozpoznawaną sprawą. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego dotyczącego statusu sędziów powołanych w nowym trybie, stwierdzając, że udział takich osób w składzie sądu nie narusza prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego, obiektywizm oceny, interpretacja art. 41 k.p.k., status sędziów powołanych w nowym trybie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w kontekście odpowiedzialności zawodowej.

Zagadnienia prawne (1)

Czy istnieją obiektywne podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, jeśli strona podnosi zarzuty dotyczące jego powołania na urząd oraz jego wcześniejszych publicznych wypowiedzi i powiązań?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podniesione okoliczności mają charakter abstrakcyjny, nie są bezpośrednio związane z rozpoznawaną sprawą i nie wykazują obiektywnej wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być obiektywna i racjonalnie uzasadniona, a nie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Podniesione przez wnioskodawcę zarzuty dotyczące sposobu powołania sędziego oraz jego publicznych wypowiedzi i powiązań nie wykazały obiektywnej wątpliwości co do jego bezstronności w konkretnej sprawie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić wniosku o wyłączenie
Strona wygrywająca
SSN Tomasz Demendecki

Strony

NazwaTypRola
X. Y.osoba_fizycznawnioskodawca
Tomasz Demendeckiosoba_fizycznasędzia

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwość musi istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu strony.

Pomocnicze

u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak obiektywnych podstaw do wątpliwości co do bezstronności sędziego. • Podniesione okoliczności mają charakter abstrakcyjny i nie są bezpośrednio związane z rozpoznawaną sprawą. • Orzecznictwo TK i SN potwierdza prawidłowość udziału sędziów powołanych w nowym trybie.

Odrzucone argumenty

Sędzia został powołany na urząd w następstwie procedury zainicjowanej przez KRS ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r. • Sędzia publicznie negatywnie wypowiadał się na temat sędziów z okresu PRL. • Sędzia ma powiązania z byłym wiceministrem sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie musi zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu strony składającej wniosek o wyłączenie. • Chodzi wszakże o wątpliwość, którą w oparciu o zaistniałą okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie oceniająca sytuację i nie zaangażowana w spór osoba. • Nie stanowi zarazem przyczyny wyłączenia sędziego sama podejrzliwość strony, czy też utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z jej subiektywnego odczucia.

Skład orzekający

Maria Szczepaniec

przewodniczący

Tomasz Demendecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego, obiektywizm oceny, interpretacja art. 41 k.p.k., status sędziów powołanych w nowym trybie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w kontekście odpowiedzialności zawodowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i procedurami powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.

Czy sędzia SN może być wyłączony z powodu swoich poglądów na temat PRL-u? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst