I ZO 155/24

SN
I ZO 155/24
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Motuk
w sprawie sędzi Sądu Rejonowego  w W. M. P.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 9 października 2024 r.
wniosku SSN Tomasza Demendeckiego
o wyłączenie SSN Tomasza Artymiuka od udziału w rozpoznaniu sprawy I ZB 6/23
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć SSN Tomasza Arymiuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 6/23
UZASADNIENIE
W dniu 11 września 2024 r. SSN Tomasz Demendecki złożył w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Artymiuka od  udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 6/23, której przedmiotem jest badanie spełniania przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i  bezstronności. Do rozpoznania tej sprawy SSN Tomasz Artymiuk został wylosowany jako członek składu orzekającego (przewodniczący składu).
Uzasadniając wniosek, SSN Tomasz Demendecki argumentował, że SSN Tomasz Artymiuk w październiku 2022 r. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że  wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości i z tego względu ich udział w składzie orzekającym w każdym wypadku skutkuje nienależytym składem sądu i nieważnością postępowania. Z tego też względu wyraził stanowisko, że  nie będzie orzekać w składach z udziałem sędziów Sądu Najwyższego powołanych w wadliwej jego zdaniem procedurze.
W ocenie wnioskodawcy wymieniony sędzia wyrażając przytoczony wyżej pogląd jednoznacznie wykazał, że nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do  obiektywnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 6/23, ponieważ
a priori
uważa wnioskodawcę za pozbawionego cech niezawisłości i bezstronności, niezależnie od okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu oraz realiów konkretnej sprawy. Tymczasem w świetle art. 29 § 5 u.SN powyższe okoliczności stanowią istotę tzw. testu niezależności i bezstronności. Tym samym, w  ocenie wnioskodawcy, SSN Tomasz Artymiuk jest niezdolny do obiektywnego i  bezstronnego rozpoznania wskazanej sprawy.
Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej zważył, co następuje.
Wniosek SSN Tomasza Demendeckiego jest zasadny.
Jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek strony jest uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i  to  nie tylko w wypowiedzi na sali sądowej, ale i poza salą, w sposób świadczący o  realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości (por. J. Grajewski, S. Steinborn [w:]
Komentarz aktualizowany do   art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego
, red. L. K. Paprzycki, LEX/el. 2015, art.  41. oraz D. Świecki [w:]  B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki,
Kodeks postępowania karnego. Komentarz.
Tom I. Art. 1–424, wyd. VII, Warszawa 2024, art. 41.).
Z kolei Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 października 2000 r. (
Daktaras
przeciwko Litwie, skarga nr 42095/98) stwierdził, że istnieją dwa aspekty wymogu bezstronności z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i  podstawowych wolności. Po pierwsze, sąd musi być bezstronny w sposób subiektywny, czyli żaden z jego członków nie powinien być stronniczy bądź uprzedzony. Osobista bezstronność członka składu orzekającego jest dorozumiana, chyba że istnieją dowody przeciwne. Po drugie, sąd musi być bezstronny z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze. W przypadku kryterium obiektywnego musi zostać rozważone, czy istnieją podlegające ustaleniu fakty, które mogą wzbudzić wątpliwość co do bezstronności sędziego. W tej mierze nawet odbiór w oczach opinii publicznej może mieć pewne znaczenie. W grę tutaj wchodzi zaufanie, które sądy w  demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w opinii publicznej i stronach postępowania.
Podobne stanowisko zajął Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. (
Sigurdsson
przeciwko Islandii, skarga nr 39731/98), konkludując: „(…) W związku z tym każdy sędzia, w stosunku do którego istnieje uprawniony powód, by obawiać się bezstronności z jego strony, musi zostać wyłączony. (…)”.
Z okoliczności zaistniałych w sprawie wynika, że SSN Tomasz Artymiuk w  październiku 2022 r. złożył oświadczenie o odmowie orzekania z osobami powołanymi na stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym w procedurze, w której kandydaci na te stanowiska byli rekomendowani przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną z zastosowaniem art. 9a u.k.r.s. Oświadczenie to zostało opublikowane na publicznie dostępnej stronie internetowej o adresie:
[…]
(ostatni dostęp: 9 października 2024 r.). W tym samym oświadczeniu wymieniony sędzia stwierdził „
(…) orzekanie przez osoby powołane do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi naruszenie prawa do sądu (…)
”.
Z powyższego wynika jednoznacznie, że SSN Tomasz Artymiuk w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości wyraził swój pogląd w kwestii spełniania standardów niezawisłości i bezstronności sędziów Sądu Najwyższego, powołanych na to stanowisko po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przy zastosowaniu art. 9a u.k.r.s. W tej samej kwestii miał wypowiedzieć się Sąd Najwyższy w składzie z jego udziałem i dokonać rozstrzygnięcia dotyczącego testu niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego, który na obecnie zajmowane stanowisko został powołany we wskazanej procedurze.
Biorąc pod uwagę wskazania płynące z powołanego wyżej orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd z udziałem SSN Tomasza Demendeckiego nie byłby bezstronny ani w znaczeniu subiektywnym, ponieważ osobiste zapatrywanie sędziego w kwestii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zostało przez niego publicznie zamanifestowanie, ani też w sensie obiektywnym – trudno bowiem uznać, że osoba dokonująca tego typu ocen w trybie pozaprocesowym mogłaby w sposób odmienny wyrazić te zapatrywania w orzeczeniu kończącym postępowanie prowadzone na  podstawie art. 29 § 5 u.S.N.
W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby rozpoznając wniosek o zbadanie bezstronności i niezawisłości SSN Tomasza Demendeckiego w sprawie o sygn. akt I ZB 6/23, SSN Tomasz Artymiuk zachował pełen
obiektywizm i bezstronność
. W zaistniałej sytuacji procesowej, także w odbiorze społecznym, jak i postronnego obiektywnego obserwatora obiektywizm i bezstronność wymienionego sędziego wzbudza uzasadnione zastrzeżenia.
Z tego też względu Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[ms]
‎