I ZO 153/24

Sąd Najwyższy2024-11-05
SNinneorganizacja sądownictwaWysokanajwyższy
Sąd NajwyższyIzba Odpowiedzialności Zawodowejwyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłośćKRSprocedurak.p.k.

Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziego Dariusza Zawistowskiego od rozpoznania sprawy dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności sędziego Tomasza Demendeckiego, uznając, że publiczne oświadczenie sędziego Zawistowskiego o braku niezawisłości sędziów powołanych przez KRS w nowym składzie rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

Sędzia Sądu Najwyższego Tomasz Demendecki złożył wniosek o wyłączenie sędziego Dariusza Zawistowskiego od rozpoznania sprawy dotyczącej jego własnej niezawisłości i bezstronności. Wnioskodawca argumentował, że sędzia Zawistowski publicznie wyraził pogląd o braku niezawisłości sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa w nowym składzie, co uniemożliwia mu obiektywne orzekanie w sprawach dotyczących takich sędziów. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, stwierdzając, że publiczne oświadczenie sędziego Zawistowskiego rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Zawistowskiego od rozpoznania sprawy I ZB 26/22, dotyczącej zbadania spełnienia przez sędziego Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, został złożony przez samego sędziego Demendeckiego. Podstawą wniosku było publiczne oświadczenie sędziego Zawistowskiego z października 2022 r., w którym wyraził generalny pogląd, że sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym składzie i trybie, pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości. Sędzia Zawistowski deklarował również, że nie będzie orzekać w składach z udziałem takich sędziów. Wnioskodawca argumentował, że takie stanowisko jednoznacznie świadczy o braku bezstronności sędziego Zawistowskiego w stosunku do niego, jako sędziego powołanego w tej procedurze. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za zasadny. Powołując się na instytucję "index suspectus" z art. 41 § 1 k.p.k., podkreślił, że bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem, co musi być zapewnione zarówno z punktu widzenia subiektywnego, jak i obiektywnego. Sąd uznał, że podpisanie i upublicznienie oświadczenia, w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania, musiało skutkować jego wyłączeniem, gdyż treść oświadczenia ujawnia określony sposób nastawienia sędziego do strony postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił uwzględnić wniosek i wyłączyć sędziego Dariusza Zawistowskiego od rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, publiczne wyrażenie takiego poglądu uzasadnia wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy.

Uzasadnienie

Instytucja wyłączenia sędziego (index suspectus) służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem, co musi być zapewnione zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie. Podpisanie i upublicznienie oświadczenia, w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania, rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględniono wniosek o wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

SSN Tomasz Demendecki

Strony

NazwaTypRola
SSN Tomasz Demendeckiosoba_fizycznawnioskodawca
SSN Dariusz Zawistowskiosoba_fizycznasędzia podlegający wyłączeniu

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Instytucja index suspectus służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

usp art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

uSN art. 10 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 24

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis ma moc powszechnie obowiązującą.

uSN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis ma moc powszechnie obowiązującą.

uSN art. 29 § § 18

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis ma moc powszechnie obowiązującą.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ma moc powszechnie obowiązującą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Publiczne wyrażenie przez sędziego Dariusza Zawistowskiego generalnego poglądu o braku niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych przez KRS w nowym składzie. Oświadczenie sędziego Zawistowskiego o nieorzekaniu w składach z udziałem takich sędziów. Argument wnioskodawcy, że powyższe stanowi naruszenie wymogu bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r. [...] pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości nie będzie orzekać w składach z udziałem sędziów Sądu Najwyższego powołanych w wadliwej procedurze nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do obiektywnego rozpoznania sprawy instytucja index suspectus [...] służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem w rozstrzyganiu sporu. Podpisanie i upublicznienie oświadczenia, w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania [...] musiało skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy.

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

przewodniczący

Tomasz Demendecki

wnioskodawca

Dariusz Zawistowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu publicznego wyrażenia poglądu na temat niezawisłości i bezstronności innych sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym związanej z powoływaniem sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad wymiaru sprawiedliwości – niezawisłości i bezstronności sędziów, a także kwestii związanych z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego i Krajowej Rady Sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sędzia SN wyłączony od orzekania. Powód? Publiczne oświadczenie o wadliwej procedurze powołania innych sędziów.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 153/24
POSTANOWIENIE
Dnia 5 listopada 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie dotyczącej zbadania spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. II ZK 93/22, po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 5 listopada 2024 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku SSN Tomasza Demendeckiego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Zawistowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 26/22,
w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
uwzględnić wniosek i wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Zawistowskiego od rozpoznania sprawy I ZB 26/22.
UZASADNIENIE
W piśmie z 11 września 2024 r. sędzia Sądu Najwyższego Tomasz Demendecki wniósł w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 usp w zw. z art. 10 § 1 i art. 29 § 24 ustawy o Sądzie Najwyższym o wyłączenie od rozpoznania sprawy I ZB 26/22 sędziego Sądu Najwyższego wylosowanego do składu w osobie Dariusza Zawistowskiego.
Wnioskodawca wskazał, że sędzia SN Dariusz Zawistowski wylosowany do rozpoznania niniejszej sprawy złożył w październiku 2022 r. oświadczenie, w którym wyraził jednoznaczny i generalny pogląd, że wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości i z tego względu ich udział w składzie orzekającym w każdym wypadku skutkuje nienależytym składem sądu i nieważnością postępowania. Wyraził również stanowisko, że nie będzie orzekać w składach z udziałem sędziów Sądu Najwyższego powołanych w wadliwej procedurze.
W ocenie wnioskodawcy SSN Dariusz Zawistowski, wyrażając publicznie swój pogląd, jednoznacznie wykazał, iż nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do obiektywnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 26/22, jak również jakiejkolwiek sprawy dotyczącej sędziego Sądu Najwyższego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, albowiem każdego sędziego powołanego w tej procedurze
a priori
uważa za pozbawionego cech niezawisłości i bezstronności, niezależnie od okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu oraz realiów konkretnej sprawy.
W ocenie wnioskodawcy SSN Dariusz Zawistowski ignoruje treść przepisów art. 29 § 4, § 5 oraz § 18 uSN, pomimo, że przepisy te w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji RP mają moc powszechnie obowiązującą i stanowią źródło prawa a nadto nie zostały zakwestionowane w żadnym orzeczeniu TSUE i ETPCz, jako niezgodne z prawem unijnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Zawistowskiego jest zasadny.
Wniosek należy uwzględnić, gdyż instytucja
index suspectus
wynikająca z art. 41 § 1 k.p.k. służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Zakłada ona bowiem możliwość wyłączenia sędziego z orzekania w danej sprawie, jeśli okaże się, że sędzia ten nie byłby w stanie zachować się bezstronnie w stosunku do stron i innych uczestników postępowania. Bezstronność oznacza brak uprzedzeń i kierowanie się obiektywizmem w rozstrzyganiu sporu. Pojęcie to odnosi się zarówno do stosunku sędziego do stron procesu, jak i do przedmiotu sprawy. Zapewnienie bezstronności sądzenia polega zatem na tym, że sędzia orzeka subiektywnie wolny od uprzedzeń osobistych (do stron i sprawy), a jednocześnie z obiektywnego punktu widzenia daje wystarczające gwarancje wykluczenia uprawnionych wątpliwości co do jego bezstronności.
Podpisanie i upublicznienie oświadczenia, w którym sędzia ocenił przedmiot postępowania, którego dotyczy sprawa I ZB 26/22, musiało skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy. Z treści oświadczenia wynika bowiem określony sposób nastawienia sędziego do strony postępowania.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
[M. T.]
r.g.
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI