I ZO 143/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSędzia Marek Motuk złożył wniosek o wyłączenie sędziów Jolanty Frańczak, Władysława Pawlaka i Andrzeja Stępki od udziału w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt I ZB 41/23. Podstawą wniosku było oświadczenie podpisane przez wymienionych sędziów w październiku 2022 roku, w którym wyrazili oni pogląd, że sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości. Wnioskodawca argumentował, że takie stanowisko świadczy o braku bezstronności wymienionych sędziów w każdej sprawie dotyczącej sędziego powołanego w tej procedurze. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, uznał go za zasadny. Powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy Prawo o prokuraturze, Sąd stwierdził, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziów, którzy publicznie wyrazili generalny pogląd kwestionujący niezawisłość grupy sędziów. Sąd podkreślił, że wyłączenie sędziego może nastąpić, gdy zachodzą okoliczności budzące uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, co w tym przypadku zostało potwierdzone przez wcześniejsze stanowisko sędziów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego na podstawie publicznie wyrażonego poglądu kwestionującego niezależność grupy sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce i interpretacją przepisów o wyłączeniu sędziego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sędziowie, którzy podpisali oświadczenie kwestionujące niezależność sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w nowym składzie, powinni zostać wyłączeni od udziału w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innego sędziego powołanego w tej procedurze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędziowie ci powinni zostać wyłączeni.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że istnienie oświadczenia kwestionującego niezależność sędziów powołanych w określonej procedurze tworzy uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tych sędziów w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innego sędziego powołanego w tej samej procedurze. Wnioskodawca, jako strona postępowania, miał prawo złożyć wniosek o wyłączenie, a sąd uznał go za zasadny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. J. | organ_państwowy | prokurator |
| Marek Motuk | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Jolanta Frańczak | osoba_fizyczna | sędzia (wyłączony) |
| Władysław Pawlak | osoba_fizyczna | sędzia (wyłączony) |
| Andrzej Stępka | osoba_fizyczna | sędzia (wyłączony) |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wymagana jest obiektywna bezstronność sądu, dająca wystarczające gwarancje wykluczenia wszelkich uprawnionych wątpliwości.
Pomocnicze
u.Pr. Prok. art. 171 § pkt 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stosuje się w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego.
u.SN art. 29 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
u.SN art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy.
Konst. RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy powszechnie obowiązującego prawa mają moc powszechnie obowiązującą i stanowią źródło prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie podpisali oświadczenie kwestionujące niezależność sędziów powołanych przez KRS w nowym składzie, co budzi uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości. • Istnienie obiektywnych okoliczności, które mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze społecznym.
Godne uwagi sformułowania
wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości • każdego sędziego powołanego w tej procedurze a priori uważają za pozbawionego cech niezawisłości i bezstronności • istota tzw. testu niezależności i bezstronności, który jest przeprowadzany jedynie w konkretnej sprawie i co do konkretnego sędziego • istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto. • Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności.
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
przewodniczący
Marek Motuk
wnioskujący
Jolanta Frańczak
wyłączony
Władysław Pawlak
wyłączony
Andrzej Stępka
wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego na podstawie publicznie wyrażonego poglądu kwestionującego niezależność grupy sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce i interpretacją przepisów o wyłączeniu sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów z powodu ich poglądów na niezależność sądownictwa!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.