I ZO 132/23

Sąd Najwyższy2023-10-31
SNinneorganizacja sądownictwaWysokanajwyższy
sąd najwyższyniezawisłość sędziowskabezstronnośćzażaleniezarządzeniepostępowanie karneustawa o Sądzie Najwyższymśrodek zaskarżenia

Sąd Najwyższy pozostawił w aktach sprawy pismo nazwane 'zażaleniem' bez podejmowania czynności procesowych, uznając je za niedopuszczalne.

Sąd Najwyższy rozpoznał pismo nazwane 'zażaleniem', które wpłynęło od obrońcy sędziego P. J. w związku z wcześniejszym zarządzeniem o odrzuceniu wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego. Pomimo błędnego pouczenia przez sekretariat sądu o możliwości złożenia wniosku, Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie na wydane zarządzenie jest niedopuszczalne, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania karnego i ustawy o Sądzie Najwyższym, które wyłączają zaskarżalność tego typu zarządzeń. W związku z tym pismo zostało pozostawione w aktach bez podejmowania dalszych czynności procesowych.

Sąd Najwyższy w zarządzeniu z dnia 31 października 2023 r. postanowił pozostawić w aktach spraw o sygnaturach I ZB 71/22 i I ZO 132/23 pismo nazwane 'zażaleniem', które wpłynęło od adwokata P. M., działającego z substytucji adwokata M. P., obrońcy sędziego P. J. Pismo to było skierowane przeciwko zarządzeniu z dnia 11 października 2023 r. (sygn. akt I ZB 71/23), którym odrzucono wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Marka Motuka. Autor zażalenia zarzucał obrazę przepisów dotyczących niezawisłości sędziowskiej, argumentując, że błędne pouczenie przez Sąd Najwyższy o możliwości złożenia wniosku nie powinno skutkować negatywnymi konsekwencjami procesowymi. Sąd Najwyższy uznał jednak, że zażalenie na wydane zarządzenie jest niedopuszczalne. Podkreślono, że chociaż odmowa przyjęcia środka odwoławczego jest zazwyczaj zaskarżalna, to w przypadku zarządzeń i postanowień Sądu Najwyższego, ustawa wyłącza możliwość wniesienia zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ani przepisy k.p.k., ani ustawy o Sądzie Najwyższym nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na tego rodzaju zarządzenia. Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia niezaskarżalnego z mocy ustawy nie wywołuje skutków prawnych i nie inicjuje postępowania odwoławczego. W związku z tym pismo zostało pozostawione w aktach sprawy w trybie administracyjno-porządkowym, bez nadawania mu biegu procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zażalenie na takie zarządzenie jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Ustawa wyłącza zaskarżalność zarządzeń Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ani przepisy k.p.k., ani ustawy o Sądzie Najwyższym nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na zarządzenie o odrzuceniu wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego. Wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia niezaskarżalnego nie wywołuje skutków prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie pisma w aktach bez podejmowania czynności procesowych

Strony

NazwaTypRola
P. J.osoba_fizycznasędzia
P. M.osoba_fizycznaobrońca
M. P.osoba_fizycznaobrońca (z substytucji)

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 426 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłącza zaskarżalność postanowień i zarządzeń wydanych przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 429 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 466 § § 1

Kodeks postępowania karnego

u.SN art. 29 § § 9

Ustawa o Sądzie Najwyższym

u.SN art. 29 § § 10

Ustawa o Sądzie Najwyższym

u.SN art. 29 § § 6

Ustawa o Sądzie Najwyższym

u.SN art. 29 § § 24

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zażalenie na zarządzenie Sądu Najwyższego o odrzuceniu wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego jest niedopuszczalne z mocy ustawy. Przepisy k.p.k. i ustawy o Sądzie Najwyższym wyłączają możliwość wniesienia zażalenia na tego typu zarządzenia. Błędne pouczenie przez sekretariat sądu nie może prowadzić do obejścia przepisów prawa procesowego.

Odrzucone argumenty

Zażalenie na zarządzenie o odrzuceniu wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego jest dopuszczalne na podstawie art. 429 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 24 u.SN. Błędne pouczenie przez Sąd Najwyższy o możliwości złożenia wniosku powinno skutkować dopuszczeniem środka zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

pismo nazwane ,,zażalenie,” pozostawić w aktach spraw [...] bez podejmowania czynności procesowych nie przysługuje na nie zażalenie To błędne pouczenie nie może skutkować uruchomieniem postępowania wbrew treści art. 29 § 6 u.SN. ustawa wyłącza co do zasady możliwość wniesienia zażalenia na postanowienia i zarządzenia wydane przez Sąd Najwyższy wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia, które jest z mocy ustawy niezaskarżalne nie może wywoływać skutków prawnych i inicjować postępowania o charakterze dwuinstancyjnym

Skład orzekający

[M. T.]

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność zażaleń na zarządzenia Sądu Najwyższego, skutki błędnego pouczenia procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Sądzie Najwyższym związanej z badaniem niezawisłości sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych w Sądzie Najwyższym, w tym dopuszczalności środków zaskarżenia i skutków błędnych pouczeń, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego.

Sąd Najwyższy: Błędne pouczenie nie otworzy drogi do zaskarżenia, którego nie przewiduje prawo.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 132/23
ZARZĄDZENIE
Dnia 31 października 2023 r.
Pismo z dnia 23 października 2023 r., adwokata P. M., które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 26 października 2023 r., nazwane ,,zażalenie,” pozostawić w aktach spraw o sygnaturach: I ZB 71/22 i I ZO 132/23, bez podejmowania czynności procesowych.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt I ZB 71/23, odrzucono wniosek
adwokata P. M., działającego  substytucji adwokata M. P., obrońcy P. J. - sędziego Sądu Rejonowego w O., z dnia 2 października 2023 r., który wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 5 października 2023 r., o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu  przez  SSN Marka Motuka wyznaczonego do rozpoznania sprawy o  sygnaturze akt I ZO 93/23 w przedmiocie wniosku o wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej i SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o sygnaturze akt I ZB 14/23, której przedmiotem jest zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego
wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu w sprawie o sygnaturze akt  II ZSG 4/22. W zarządzeniu zawarto pouczenie, iż nie przysługuje na nie zażalenie.
W dniu 26 października 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo z dnia 23 września 2023 r. adw. P. M. działającego z substytucji adwokata M. P. –
obrońcy P. J.  - sędziego Sądu Rejonowego w O.
,  nazwane ,,zażaleniem”,  którym zaskarża  w/w zarządzenie  zarzucając obrazę przepisów art. 16 § 1 k.p.k. w zw.  art. 29 § 9 i § 10 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.  o Sądzie Najwyższym – dalej u.SN,
poprzez przyjęcie, że
wniosek z dnia 2 października
2023 r. jest niedopuszczalny, jako że nie dotyczy sędziego wyznaczonego do składu
rozpoznającego, sprawę mieszczącą się w katalogu spraw z art. 29 § 6 u.SN, podczas gdy w zawiadomieniu z dnia 21
września 2023 r. Sąd Najwyższy pouczył obrońcę o możliwości złożenia wniosku o zbadanie spełnienia przez Sędziego Marka Motuka wymogów niezawisłości i bezstronności, tj. wniosku w trybie art. 29 § 6 u.SN, zaś takie pouczenie nie może skutkować ujemnymi skutkami procesowymi dla
stron postępowania,
co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego odrzucenia wniosku. Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Wbrew poglądowi Autora pisma nie przysługuje zażalenie na wydane w dniu 11 października 2023 r. zarządzenie o sygn. akt I ZB 71/23,  którym odrzucono wniosek
adwokata P. M., działającego  substytucji adwokata M. P., obrońcy P. J.  - sędziego Sądu Rejonowego w O., z dnia 2 października 2023 r., który wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 5 października 2023 r., o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu  przez  SSN Marka Motuka wyznaczonego do rozpoznania sprawy o  sygnaturze akt I ZO 93/23 w przedmiocie wniosku o wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej i SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o sygnaturze akt  I ZB 14/23, której przedmiotem jest zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego
wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu w sprawie o sygnaturze akt  II ZSG 4/22.
Zgodzić się należy, iż w piśmie informującym o składzie w sprawie sygn. akt I ZO 93/23,  wysłanym przez Sekretariat I Wydziału IOZ, błędnie poinformowano o możliwości złożenia wniosku
o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu  przez  SSN Marka Motuka wyznaczonego do rozpoznania sprawy o  sygnaturze akt I ZO 93/23. To błędne pouczenie nie może skutkować uruchomieniem postępowania wbrew treści art. 29 § 6 u.SN.
Wprawdzie odmowa przyjęcia środka odwoławczego jest w postępowaniu karnym zaskarżalna (art. 429 § 2 k.p.k.), a skoro do rozpoznania wniosku stosuje się przepisy o zażaleniu z procedury, w której wniosek taki został złożony, czyli w niniejszym wypadku procedury karnej, to można wywodzić, że  na  takie zarządzenie  przysługuje  środek zaskarżenia (stosowany odpowiednio art. 429 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 24 u.SN). Takiej koncepcji  nie można jednak podzielić, gdyż ustawa wyłącza co do zasady możliwość wniesienia zażalenia na postanowienia i zarządzenia wydane przez Sąd Najwyższy (art. 426 § 1 k.p.k. także w związku z treścią art. 466 § 1 k.p.k. i art. 29 § 24 u.SN), chyba że przepis szczególny wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia od zarządzenia czy postanowienia wydanego w najwyższej instancji sądowej. Ani  przepis art. 429 § 2 k.p.k., ani przepisy u.SN,  nie dają prawa stronie do złożenia zażalenia na tego rodzaju  zarządzenia, jak wydane w niniejszej sprawie w dniu 11 października 2023 r.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego, od wielu już lat,  jednolicie,  przyjmuje się, że wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia, które jest z mocy ustawy niezaskarżalne nie może wywoływać skutków prawnych i inicjować postępowania o charakterze dwuinstancyjnym, zmierzającym do zbadania dopuszczalności wniesienia takiego środka przez pryzmat przepisów art. 429 k.p.k. i art. 430 k.p.k. Wypaczałoby to bowiem istotę postępowania odwoławczego (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia  19 lipca  1994 r., sygn. akt II KO 52/94, OSNKW 1994, z. 9 – 10, poz. 62, z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt V KZ 23/2000, z dnia  13 czerwca 2000 r., sygn. akt III KZ 61/2000,  z dnia 18 lipca 2000,r., sygn. akt IV KZ 52/2000,  z dnia 31 marca 20005 r., sygn. akt IV KZ 9/05, OSNKW 2005, z. 4, poz. 38, z dnia 9 sierpnia 2007 r., sygn. akt WZ 27/07). W takiej sytuacji  pismo określone przez stronę jako ,,zażalenie” należy pozostawić w aktach sprawy w trybie administracyjno – porządkowym, bez nadawania mu biegu procesowego (por. np. zarządzenia: przewodniczącego Wydziału VI z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt  VI KZ 3/09  oraz sygn. akt VI KZ 4/09,  przewodniczącego Wydziału I  z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt WZ 55/10, upoważnionych sędziów  Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt WZ 51/10  i z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt IV KZ 53/2).
[M. T.]
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI