III CB 119/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego X.Y. od rozpoznania sprawy dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innych sędziów, ze względu na publiczne wyrażanie przez sędziego X.Y. jednoznacznego stanowiska w tej kwestii.
Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. złożyła wniosek o własne wyłączenie od rozpoznania sprawy dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności sędziów, powołując się na wadliwość powołań sędziowskich i orzecznictwo ETPC oraz TSUE. Sąd Najwyższy, rozpoznając ten wniosek, uznał, że publiczne i jednoznaczne stanowisko sędzi X.Y. w kwestii wadliwości powołań sędziowskich, propagowane również w mediach, świadczy o braku jej bezstronności w sprawie, której przedmiotem jest właśnie ocena niezawisłości i bezstronności.
Sprawa dotyczyła wniosku Banku S.A. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y. wymogów niezawisłości i bezstronności, w kontekście sposobu powołania sędziów przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Sędzia X.Y., będąca członkiem składu wylosowanego do rozpoznania tej sprawy, złożyła własne pismo zatytułowane „zawiadomienie wraz z wnioskiem o wyłączenie”, w którym żądała swojego wyłączenia od rozpoznania sprawy. Jako podstawę wskazała m.in. uchwałę połączonych Izb SN z 2020 r. oraz orzeczenia ETPC i TSUE, argumentując, że nie będzie zasiadać w „Sądzie wadliwie obsadzonym”. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek sędziego X.Y. o wyłączenie, zważył, że motywy przedstawione przez sędzię, dotyczące wadliwości obsady sądu, nie stanowią rzeczywistych podstaw wyłączenia w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.c., a ponadto dotyczą innych członków składu. Niemniej, Sąd uznał, że sędzia X.Y. propaguje pogląd dotyczący wadliwości powołań sędziowskich i niedopuszczalności rozpoznawania spraw przez składy powołane przy udziale KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. Publiczne wyrażanie przez sędzię X.Y. jednoznacznego stanowiska w tej kwestii, przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji i powoływaniu się na uchwałę SN z 2020 r. (której status prawny był kwestionowany), świadczy o braku jej bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy o sygn. III CB 119/24, której przedmiotem jest właśnie ocena niezawisłości i bezstronności sędziów. Sąd podkreślił, że nakaz zachowania bezstronności przejawia się w zakazie dyskryminacji lub faworyzowania stron, a pejoratywny stosunek sędziego do grupy sędziów z uwagi na problematykę powołania, przy wybiórczym popularyzowaniu argumentacji, uniemożliwia bezstronne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy wyłączył sędziego X.Y. od rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, publiczne wyrażanie przez sędziego jednoznacznego stanowiska odnośnie do przedmiotu wniosku skarżącego, przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji, świadczy o braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu tego rodzaju spraw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sędzia X.Y. propaguje pogląd dotyczący wadliwości powołań sędziowskich i niedopuszczalności rozpoznawania spraw przez składy powołane przy udziale KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. Publiczne wyrażanie tego stanowiska, w tym w mediach, przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji, świadczy o braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu sprawy, której przedmiotem jest właśnie ocena niezawisłości i bezstronności sędziów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
sędzia Sądu Najwyższego X.Y.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.P. | osoba_fizyczna | powód |
| S.P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| sędzia Sądu Najwyższego X.Y. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Publiczne wyrażanie przez sędziego X.Y. jednoznacznego stanowiska w kwestii wadliwości powołań sędziowskich świadczy o braku bezstronności. Sędzia X.Y. propaguje pogląd dotyczący wadliwości powołań sędziowskich, co uniemożliwia bezstronne rozpoznanie sprawy o ocenie tych powołań.
Odrzucone argumenty
Argumenty sędziego X.Y. dotyczące wadliwości obsady sądu nie stanowią rzeczywistych podstaw wyłączenia. Argumenty sędziego X.Y. dotyczą innych członków składu, a nie jej samej.
Godne uwagi sformułowania
nie będzie zasiadać w Sądzie wadliwie obsadzonym do alternatywnego quasi „wniosku o wyłączenie sędziego złożonego przez innego sędziego z wyznaczonego składu sądu”, a więc nieznanego przepisom postępowania cywilnego nie stanowi w istocie rzeczywistych powodów stanowiących podstawę wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.c. publiczne wyrażanie jednoznacznego stanowiska odnośnie do przedmiotu wniosku skarżącego, przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji, świadczy jednoznacznie o braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu tego rodzaju spraw nie jest rolą sędziego zastępowanie strony i wcielanie się w rolę jej pełnomocnika nakaz zachowania bezstronności przez sędziego powinien urzeczywistniać się na płaszczyźnie jego relacji ze stronami sporu i przejawiać się w zakazie dyskryminacji czy faworyzowania którejkolwiek ze stron procesu pejoratywny stosunek względem grupy sędziów, z uwagi na problematykę powołania, przy jednocześnie wybiórczym popularyzowaniu określonej argumentacji
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
X.Y.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu braku bezstronności wynikającego z publicznego zajmowania stanowiska w przedmiocie sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym związanej z kwestią powołań sędziowskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii bezstronności i niezawisłości sędziowskiej w kontekście kontrowersji wokół Krajowej Rady Sądownictwa, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sędzia SN sama żąda wyłączenia. Powód? Nie chce orzekać w „wadliwie obsadzonym” sądzie.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CB 119/24 POSTANOWIENIE 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E.P. i S.P. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek żądania sędziego Sądu Najwyższego X.Y. wyłączenia od rozpoznania sprawy III CB 119/24 wyłącza sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od rozpoznania niniejszej sprawy. UZASADNIENIE Pismem z 21 listopada 2024 r. skarżący Bank S.A. w W. wniósł o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y.1. wymogów niezawisłości i bezstronności z powodów towarzyszących powołaniu sędziego Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3; dalej: „ustawa z 2017 r.”). Pismem z 12 lutego 2024 r. (prawidłowo powinno być „2025 r.”) sędzia Sądu Najwyższego X.Y., jedna z członków składu wylosowanego do rozpoznania powyższego wniosku, złożyła pismo zatytułowane jako „zawiadomienie wraz z wnioskiem o wyłączenie”. W piśmie tym wskazała, że żąda wyłączenia Jej od rozpoznania niniejszej sprawy. Na poparcie swojego żądania wskazała m.in. na uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także selektywne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które miałyby świadczyć o wadliwości powołań trzech innych członków składu, konkludując, że „nie będzie zasiadać w Sądzie wadliwie obsadzonym”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przed poddaniem analizie podstaw żądania sędziego o wyłączenie od rozpoznania sprawy (art. 49 § 1 k.p.c.) należy jedynie zasygnalizować, że do alternatywnego quasi „ wniosku o wyłączenie sędziego złożonego przez innego sędziego z wyznaczonego składu sądu”, a więc nieznanego przepisom postępowania cywilnego, a zawartego w piśmie z 12 lutego 2024 r., miała zastosowanie uchwała SN z 10 października 2024 r. – zasada prawna, III CZP 44/23, w wyniku czego 2 4 lutego 2025 r. zostało wydane stosowne zarządzenie. Odnośnie zaś do żądania sędziego Sądu Najwyższego X.Y. o Jej wyłączenie od rozpoznania sprawy, to z godnie z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Należy zauważyć, że na przestrzeni lat w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym motywy żądania sędziego, podobnie jak uzasadnienie wniosku strony, nie są dla sądu orzekającego o wyłączenie wiążące. Sąd może zatem wyłączyć sędziego na podstawie innych niż wskazane okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zważyć zatem wypada, że motywy przedstawione przez sędzię X.Y. dotyczące odmowy zasiadania w „Sądzie wadliwie obsadzonym” nie stanowią w istocie rzeczywistych powodów stanowiących podstawę wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.c., a co więcej dotyczą innych członków składu orzekającego, a nie składającej żądanie. Niemniej należy zauważyć, że sędzia propaguje pogląd, który w istocie może stanowić przyczynę braku jej bezstronności przy orzekaniu w sprawie o sygn. III CB 119/24, tj. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności. Sędzia żądająca wyłączenia bowiem propaguje, w tym w mediach, pogląd dotyczący wadliwości powołań sędziowskich i niedopuszczalności rozpoznania w każdym przypadku spraw przez skład powołany przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, na której oparły swoje orzecznictwo Europejski Trybunał Praw Człowieka i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Abstrahując od tego, że uchwała ta nie była uchwałą Sądu Najwyższego w rozumieniu konstytucyjnym i ustawowym, co zostało szeroko opisane w postanowieniach Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2024 r., I ZB 66/22, i z 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24, jak i, przykładowo, w postanowieniu Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2025 r., I CSK 2630/22, a czego żądająca wyłączenia nie zauważa, to publiczne wyrażanie jednoznacznego stanowiska odnośnie do przedmiotu wniosku skarżącego , przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji, świadczy jednoznacznie o braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu tego rodzaju spraw. Co charakterystyczne, to żądająca wyłączenia, a nie strona skarżąca, wskazała, że przedmiotowy wniosek „nie może być rozpoznawany przez osoby znajdujące się w w tej samej sytuacji prawnej, co sędzia, którego wniosek dotyczy”. Niezależnie od tego, że nie jest rolą sędziego zastępowanie strony i wcielanie się w rolę jej pełnomocnika, to takie stanowisko stanowi próbę wskazania, że chodzi o orzekanie in causam sua , przy czym żądająca wyłączenia nie zauważa, iż taka sytuacja również jej dotyczy (zob. powołane postanowienia SN z 5 sierpnia 2024 r., I ZB 66/22, i z 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24). W orzecznictwie wskazano, że nakaz zachowania bezstronności przez sędziego powinien urzeczywistniać się na płaszczyźnie jego relacji ze stronami sporu i przejawiać się w zakazie dyskryminacji czy faworyzowania którejkolwiek ze stron procesu (postanowienie SN z 10 maja 2024 r., I CSK 1279/23). To zapatrywanie dotyczy również z pewnością sytuacji, w której sędzia żądający wyłączenia od rozpoznania sprawy wprost przejawia pejoratywny stosunek względem grupy sędziów, z uwagi na problematykę powołania, przy jednocześnie wybiórczym popularyzowaniu określonej argumentacji. Świadczy to o przyjęciu określonych założeń, co do przedmiotu wniosku, a zatem uniemożliwia bezstronne rozpoznanie sprawy. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia. [P.L.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI