I ZO 100/23

Sąd Najwyższy2025-01-08
SNinneodpowiedzialność zawodowa sędziówŚrednianajwyższy
sędziawyłączenieniezawisłośćbezstronnośćKRSETPCzpostępowanie dyscyplinarneSąd NajwyższyIzba Odpowiedzialności Zawodowej

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek sędziego o wyłączenie od rozpoznania sprawy, ponieważ sprawa główna, do której się odnosił, została umorzona.

Sędzia SSN Jacek Widło złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innego sędziego. Wniosek ten opierał się na wyroku ETPCz dotyczącym sędziów powołanych na wniosek KRS ukształtowanej nowelą z 2017 r. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sprawa główna, do której odnosił się wniosek o wyłączenie, została umorzona z powodu cofnięcia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej. W związku z tym, wniosek o wyłączenie sędziego stał się bezprzedmiotowy i został pozostawiony bez rozpoznania.

Sędzia SSN Jacek Widło złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 65/23, powołując się na treść wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r. (Dolińska-Ficek, Ozimek). Wyrok ten wskazywał na naruszenie standardu art. 6 EKPC w przypadku orzekania przez sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej nowelą z 2017 r. Wnioskujący argumentował, że sprawa, w której miałby orzekać, dotyczy zarzutu niewłaściwej obsady sądu z uwagi na naruszenie tego standardu. Sąd Najwyższy, analizując układ procesowy, stwierdził, że sprawa, której dotyczył wniosek o wyłączenie (sygn. akt I ZB 65/23), była kwestią wpadkową do sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w X. P. J. (sygn. akt I ZSK 24/22). Postanowieniem z dnia 1 października 2024 r. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie dyscyplinarne w sprawie I ZSK 24/22 z uwagi na cofnięcie wniosku o jej rozpoznanie przez Rzecznika Dyscyplinarnego. W związku z umorzeniem sprawy głównej, wniosek o wyłączenie sędziego Jacka Widło stał się bezprzedmiotowy, ponieważ przestała istnieć podstawa formalna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy postanowił zatem pozostawić wniosek bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wyłączenie sędziego należy pozostawić bez rozpoznania, jeśli sprawa główna, do której się odnosi, została umorzona z powodu cofnięcia wniosku o jej rozpoznanie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego był bezprzedmiotowy, ponieważ sprawa dyscyplinarna, która stanowiła podstawę dla tego wniosku, została umorzona. Umorzenie nastąpiło na skutek cofnięcia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, co skutkuje traktowaniem sprawy tak, jakby nigdy nie została wniesiona. W konsekwencji, żądanie wyłączenia sędziego stało się abstrakcyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
SSN Jacek Widłoosoba_fizycznawnioskodawca
SSN Paweł Wojciechowskiosoba_fizycznaprzedmiot wniosku o wyłączenie
SSN Joanna Lemańskaosoba_fizycznauczestnik postępowania w sprawie powiązanej
SSN Paweł Czubikosoba_fizycznauczestnik postępowania w sprawie powiązanej
SSN Zbigniew Kapińskiosoba_fizycznauczestnik postępowania w sprawie powiązanej
SSN Wiesław Kozielewiczosoba_fizycznaprzedmiot wniosku o wyłączenie w sprawie powiązanej
sędzia Sądu Rejonowego w X. P. J.osoba_fizycznaoskarżony w postępowaniu dyscyplinarnym
Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości W. B.organ_państwowywnioskodawca postępowania dyscyplinarnego

Przepisy (7)

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

k.p.k. art. 40

Kodeks postępowania karnego

Przepisy dotyczące przyczyn wyłączenia sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Procedura wyłączenia sędziego i zastąpienia go innym.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do umorzenia postępowania.

u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Zasada skargowości w postępowaniu dyscyplinarnym.

k.p.k. art. 14 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada skargowości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie sprawy głównej (dyscyplinarnej) czyni wniosek o wyłączenie sędziego bezprzedmiotowym. Cofnięcie wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej jest równoznaczne z brakiem jej wniesienia.

Godne uwagi sformułowania

wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego bezprzedmiotowość sprawa główna całkowicie utraciła podstawę swego istnienia cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego spowodowało konieczność postępowania jakby wniosku w ogóle nie wniesiono

Skład orzekający

Maria Szczepaniec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania dyscyplinarnego jako podstawa do pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego układu procesowego związanego z postępowaniami dyscyplinarnymi i wnioskami o wyłączenie sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej materii proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i umorzeniem postępowania dyscyplinarnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym procesowym i odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.

Wniosek o wyłączenie sędziego pozostawiony bez rozpoznania – kluczowe znaczenie umorzenia sprawy głównej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 100/23
POSTANOWIENIE
Dnia 8 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 8 stycznia 2025 r., bez udziału stron
wniosku SSN Jacka Widło z dnia 20 września 2023 r. o podstawie jego wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 65/23
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W dniu 20 września 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) SSN Jacek Widło złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 65/23 w przedmiocie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Pawła Wojciechowskiego.
Analiza argumentacji powołanej przez wnioskodawcę wskazuje, iż powyższy wniosek złożył z uwagi na treść wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r. (Dolińska-Ficek, Ozimek, 49868/19 i 57511/19) z którego wynika, że orzeczenie wydane przez sąd, w składzie którego uczestniczy sędzia powołany na urząd sędziego na wniosek KRS ukształtowanej nowelą ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, narusza standard z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wnioskujący wskazał, że wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Pawła Wojciechowskiego dotyczy zarzutu niewłaściwej obsady sądu z uwagi na naruszenie powyżej określonego standardu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Sprawa o sygn. akt I ZB 65/23 dotyczy wniosku
o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Pawła Wojciechowskiego, który wniesiony
został w sprawie o sygn. akt I ZO 70/23 mającej za przedmiot wniosek o wyłączenie SSN Joanny Lemańskiej, SSN Pawła Czubika i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 42/23. Z kolei, sprawa o sygn. akt I ZB 42/23 ma za przedmiot wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Wiesława Kozielewicza, który został wniesiony w sprawie o sygn. akt I ZSK 24/22.
Sprawa
o sygn. akt I ZSK 24/22 miała za przedmiot wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w X. P.J.
. Pismem z dnia 18 marca 2024 r. Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości W. B. złożył oświadczenie o cofnięciu wniosku o rozpoznanie wskazanej sprawy dyscyplinarnej oraz umorzenie postępowania dyscyplinarnego z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt I ZSK 24/22, na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024, poz. 334; dalej: „u.s.p.”) umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego Sądu Rejonowego w X. P. J.
Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k. wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Podkreślenia wymaga przy tym, iż żądanie sędziego nie jest
stricte
wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem wiedzy o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k., ocena zaistnienia której należy do sądu (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 42).
W niniejszym układzie procesowym „sprawą główną” pozostaje sprawa dyscyplinarna sędziego, w której zgodnie z art. 128 u.s.p., znajduje zastosowanie zasada skargowości ujęta w art. 14 § 2 k.p.k., która pozwala oskarżycielowi publicznemu na cofnięcie aktu oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Zastosowanie tego przepisu na zasadzie analogii prowadzi do konstatacji, że wniesienie wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej (aktu oskarżenia) jest czynnością odwołalną, a jego
cofnięcie wywołuje taki stan, jakby skargi w ogóle nie wniesiono
. Przestaje ona funkcjonować procesowo i nie wywołuje skutków prawnych jako oświadczenie woli (por. J. Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 14, LEX).
Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że z układu procesowego rysującego się w niniejszej sprawie wynika, że wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Pawła Wojciechowskiego stanowi wyłącznie kwestię wpadkową do sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w X. P. J., prowadzonej pod sygn. akt I ZSK 24/22. W sprawie tej Sąd Najwyższy wydał w dniu 1 października 2024 r. postanowienie o umorzeniu postępowanie z uwagi na oświadczenie Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości W.B. z dnia 18 marca 2024 r. o cofnięciu wniosku o jej rozpoznanie. Powstał zatem stan, w którym sprawa główna całkowicie utraciła podstawę swego istnienia z uwagi na ziszczenie się przesłanki z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. i umorzenie postępowania, a tym samym bezprzedmiotowym stało się żądanie SSN Jacka Widło o podstawie jego wyłączenia w sprawie wpadkowej. Innymi słowy, cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego spowodowało konieczność postępowania jakby wniosku w ogóle nie wniesiono, co z kolei spowodowało, że zdezaktualizowała się przesłanka formalna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, czyniąc żądanie wnioskodawcy czysto abstrakcyjnym (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I ZO 118/23).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
ł.n
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI