I ZI 92/23

Sąd Najwyższy2024-05-07
SNKarneodpowiedzialność dyscyplinarnaWysokanajwyższy
immunitetprokuratorodpowiedzialność karnaprawo o prokuraturzedostęp do aktpostępowanie przygotowawcze

Sąd Najwyższy nie uwzględnił zastrzeżenia Prokuratury Krajowej i zezwolił prokuratorowi J.M. na zapoznanie się z aktami sprawy dotyczącej zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej złożył wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora J.M. do odpowiedzialności karnej za jazdę pod wpływem alkoholu (art. 178a § 1 k.k.). Jednocześnie, powołując się na dobro postępowania przygotowawczego, zastrzegł brak możliwości udostępnienia akt sprawy prokuratorowi J.M. i jego obrońcom. Sąd Najwyższy, Izba Odpowiedzialności Zawodowej, nie uwzględnił tego zastrzeżenia, uznając, że nie przedstawiono konkretnych argumentów świadczących o negatywnym wpływie udostępnienia akt na postępowanie.

Wniosek Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej dotyczył zezwolenia na pociągnięcie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. – J. M. do odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. W ramach tego wniosku złożono zastrzeżenie, zgodnie z którym akta sprawy nie mogły zostać udostępnione obwinionemu prokuratorowi ani jego obrońcom, ze względu na dobro postępowania przygotowawczego. Sąd Najwyższy, Izba Odpowiedzialności Zawodowej, rozpatrując to zastrzeżenie, uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił, że przepis art. 135 § 7 Prawa o prokuraturze, który umożliwia takie zastrzeżenie, obliguje prokuratora wnioskodawcę do wykazania konkretnych przesłanek świadczących o negatywnym wpływie udostępnienia akt na postępowanie. W niniejszej sprawie wnioskodawca poprzestał na ogólnym stwierdzeniu o dobru postępowania, nie przedstawiając żadnych szczegółowych argumentów. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że zastrzeżenie takie nie może mieć charakteru blankietowego i musi być oparte na konkretnych, udokumentowanych przesłankach. Ponieważ takie przesłanki nie zostały wykazane, Sąd Najwyższy nie uwzględnił zastrzeżenia i zezwolił na zapoznanie się z aktami sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zastrzeżenie takie nie może być uwzględnione bez przedstawienia konkretnych argumentów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 135 § 7 Prawa o prokuraturze wymaga od prokuratora wnioskodawcy przedstawienia skonkretyzowanych przesłanek, które uzasadniają odmowę udostępnienia akt ze względu na dobro postępowania przygotowawczego. Ogólne stwierdzenie o konieczności ochrony dobra postępowania nie jest wystarczające. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, które podkreśla, że zastrzeżenie nie może mieć charakteru arbitralnego i musi być oparte na realnym zagrożeniu dla postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zastrzeżenia

Strona wygrywająca

J. M.

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaprokurator
Prokuratura Krajowaorgan_państwowywnioskodawca
Prokuratura Rejonowa w W.organ_państwowyjednostka organizacyjna

Przepisy (4)

Główne

prawo o prokuraturze art. 135 § 7

Prawo o prokuraturze

Prokurator, którego dotyczy postępowanie, ma prawo wglądu do dokumentów załączonych do wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. Prokurator wnioskodawca może jednak zastrzec udostępnienie tych dokumentów, jeśli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, ale musi to uzasadnić konkretnymi przesłankami.

prawo o prokuraturze art. 135 § 8

Prawo o prokuraturze

Pomocnicze

k.k. art. 178a § 1

Kodeks karny

Przepis określający przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.

u.s.p. art. 80 § 2f

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przepis analogiczny do art. 135 § 7 Prawa o prokuraturze, dotyczący zastrzeżeń w postępowaniu przed sądami dyscyplinarnymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przedstawienia przez prokuratora wnioskodawcę konkretnych i uzasadnionych przesłanek świadczących o negatywnym wpływie udostępnienia akt na dobro postępowania przygotowawczego. Zgodność z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, które wymaga precyzyjnego uzasadnienia zastrzeżeń dotyczących dostępu do akt.

Odrzucone argumenty

Argument prokuratora wnioskodawcy o konieczności ochrony dobra postępowania przygotowawczego poprzez odmowę udostępnienia akt, oparty jedynie na ogólnym stwierdzeniu.

Godne uwagi sformułowania

Zastrzeżenie dokonane na podstawie art. 80 § 2f zd. 2 u.s.p. winno zatem wskazywać skonkretyzowane i osadzone w rozpoznawanej sprawie przesłanki, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji i są realnie związane z dobrem postępowania przygotowawczego. Tylko bowiem precyzyjne określenie rzeczywistego jego zagrożenia umożliwia przyjęcie, iż zastrzeżenie prokuratora nie ma arbitralnego charakteru. Rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie zastrzeżenia dostępu prokuratorowi do akt sprawy [...] nie może mieć charakteru blankietowego, ale musi być oparte na konkretnych występujących w sprawie przesłankach.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie i rozpatrywanie zastrzeżeń dotyczących dostępu do akt w postępowaniach o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetami prokuratorskimi i dostępem do akt w postępowaniu przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw prokuratora, jakim jest prawo do obrony i dostępu do akt, a także zasad funkcjonowania organów odpowiedzialności zawodowej. Pokazuje, jak sąd interpretuje wymogi formalne przy ograniczaniu tych praw.

Prokurator chce bronić się aktami sprawy, ale Prokuratura Krajowa blokuje dostęp. Co na to Sąd Najwyższy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZI 92/23
UCHWAŁA
Dnia 7 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 7 maja 2024 r.
zastrzeżenia odnośnie odmowy udostępnienia prokuratorowi Prokuratury Rejonowej  w W.  J. M. i jego ewentualnie ustanowionym obrońcom, akt sprawy o sygn. […] Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, w sprawie o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągniecie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w W.  J. M.,
na podstawie art. 135 § 7 i 8 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo
‎
o prokuraturze (Dz.U.2023.1360 t.j. ze zm; powoływanej dalej jako
: prawo
‎
o prokuraturze
)
uchwalił:
nie uwzględnić zastrzeżenia Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, co do możliwości udostępnienia prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w W. J. M. oraz ewentualnie ustanowionym obrońcom, akt sprawy […] załączonych do wniosku o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie J. M. prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. do odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i zezwolić J. M. oraz ewentualnie ustanowionym obrońcom, na zapoznanie się z aktami sprawy o sygn. […]
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2023 r. Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej wystąpił do Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. – J. M. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
Jednocześnie we wniosku tym, na podstawie art. 135 § 7
Prawa o prokuraturze
złożył zastrzeżenie, że akta przedmiotowej sprawy nie mogą zostać udostępnione obwinionemu – prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w W. – J. M. ani też ewentualnie ustanowionym obrońcom ze względu na dobro postępowania przygotowawczego, a w konsekwencji skierowanie sprawy na posiedzenie i wydanie przez Sąd Dyscyplinarny zarządzenia o odmowie wglądu do akt sprawy w wypadku złożenia takiego wniosku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
:
Zawarte we wniosku zastrzeżenie odmowy zapoznania się z aktami sprawy o sygn. […] Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią przepisu art. 135 § 7
Prawa o prokuraturze
, prokurator, którego dotyczy postępowanie, ma prawo wglądu do dokumentów, które zostały załączone do wniosku. Jednak prokurator - wnioskodawca, kierując wniosek do sądu dyscyplinarnego, może zastrzec, że dokumenty te lub ich część nie mogą być udostępnione z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego.
Sformułowany w ten sposób przepis, obliguje prokuratora – kierującego wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wraz z takim zastrzeżeniem do zbadania czy charakter zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego uprawdopodobnia, że w razie udostępnienia zastrzeżonych przez prokuratora prowadzącego śledztwo materiałów postępowania przygotowawczego może wpłynąć negatywnie na przebieg tego postępowania.
W niniejszej sprawie
zagrożenie dla dobra prowadzonego śledztwa nie zachodzi. Co więcej, wnioskodawca – poza ogólnym stwierdzeniem, iż wymaga tego dobro prowadzonego postępowania – nie przedstawił żadnych argumentów świadczących o konieczności odmowy udostępnienia prokuratorowi objętemu wnioskiem zgromadzonego materiału dowodowego. Przywołać w tym miejscu należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. I ZI 79/23, które zachowuje swoją aktualność także w przypadku postępowań prowadzonych w oparciu o analogiczny do art. 80 § 2f prawa o ustroju sądów powszechnych (dalej: u.s.p.) – przepis ustawy P
rawo o prokuraturze
(art. 135 § 7):
Rolą sądu dyscyplinarnego nie jest zatem samodzielne poszukiwanie przyczyn złożonego zastrzeżenia i argumentowanie negatywnego wpływu udostępnienia akt. Zastrzeżenie dokonane na podstawie art. 80 § 2f zd. 2 u.s.p. winno zatem wskazywać skonkretyzowane i osadzone w rozpoznawanej sprawie przesłanki, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji i są realnie związane
‎
z dobrem postępowania przygotowawczego. Tylko bowiem precyzyjne określenie rzeczywistego jego zagrożenia umożliwia przyjęcie, iż zastrzeżenie prokuratora nie ma arbitralnego charakteru
. Bez wątpienia w rozpoznawanym tu wniosku prokurator nie uczynił zadość temu obowiązkowi.
Zaznaczenia wymaga także, że rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie zastrzeżenia dostępu prokuratorowi do akt sprawy w przedmiocie wniosku
‎
o wyrażenie na pociągnięcie tegoż prokuratora do odpowiedzialności karnej nie może mieć charakteru blankietowego, ale musi być oparte na konkretnych występujących w sprawie przesłankach (zob.
wyrok Trybunału Konstytucyjnego
‎
z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07). W przeciwnym razie zasada prawa wglądu do dokumentów straciłaby na znaczeniu.
Jak już podniesiono powyżej na zaistnienie takich przesłanek
‎
w przedmiotowej sprawie prokurator w wywiedzionym przez siebie wniosku w ogóle nie wskazał, w konsekwencji czego nie sposób uznać za uprawdopodobnione, że przeciwko udostępnieniu prokuratorowi J. M. akt sprawy
‎
w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, może przemawiać dobro postępowania przygotowawczego. W szczególności nie potwierdza tego zgromadzony do chwili obecnej materiał dowodowy w dużej mierze przedstawiony we wniosku oskarżyciela publicznego, który to wniosek został doręczony obwinionemu - prokuratorowi J. M.
Podsumowując, Sąd Najwyższy stwierdza, iż ocena zgromadzonego dotychczas w toku śledztwa materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że ewentualne udostępnienie prokuratorowi J. M. lub jego ewentualnemu obrońcy akt sprawy o uchylenie immunitetu w żaden sposób nie naraża na naruszenie dobra wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
[M. T.]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI