I ZI 69/23

Sąd Najwyższy2023-11-22
SNKarneodpowiedzialność zawodowa sędziów i prokuratorówŚrednianajwyższy
immunitetsędziaprokuratorodpowiedzialność karnaSąd Najwyższypostępowanie karnestrona postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów z powodu braku wykazania przez wnioskodawczynię statusu strony postępowania.

Sąd Najwyższy, w formie zarządzenia, odmówił przyjęcia wniosku złożonego przez B. S. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów. Głównym powodem odmowy było niewykazanie przez wnioskodawczynię, że posiada status strony uprawnionej do złożenia takiego wniosku, co jest warunkiem koniecznym do uchylenia immunitetu formalnego. Wnioskodawczyni nie uzupełniła również braków formalnych wniosku, takich jak wskazanie sygnatury sprawy karnej czy załączenie odpisu aktu oskarżenia.

Sąd Najwyższy, działając w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, wydał zarządzenie w sprawie wniosku B. S. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów Sądu Rejonowego w X., Sądu Okręgowego w Y. oraz Sądu Apelacyjnego w [...], a także prokuratorów Prokuratury Okręgowej w X1 i Prokuratury Rejonowej w Y1. Wniosek został odrzucony w całości z powodu niewykazania przez wnioskodawczynię, że jest uprawnioną stroną postępowania karnego. Sąd podkreślił, że do złożenia wniosku o uchylenie immunitetu formalnego sędziego lub prokuratora wymagany jest status oskarżyciela (prywatnego lub subsydiarnego), co wiąże się z wniesieniem aktu oskarżenia do właściwego sądu. Wnioskodawczyni nie spełniła tego wymogu, nie wskazując sygnatury sprawy karnej ani nie załączając odpisu aktu oskarżenia. Dodatkowo, mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych, w tym sporządzenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskodawczyni jedynie wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, nie usuwając pozostałych braków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wnioskodawczyni nie jest uprawniona do złożenia takiego wniosku, ponieważ nie wykazała statusu strony postępowania karnego, a jedynie taki status uprawniałby ją do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego lub prokuratora do odpowiedzialności karnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 13 k.p.k., podmiot dążący do uzyskania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby chronionej immunitetem musi posiadać status oskarżyciela. Status ten uzyskuje się m.in. poprzez wniesienie aktu oskarżenia, co skutkuje zawisłością sprawy karnej. Wnioskodawczyni nie wykazała, że taki akt oskarżenia został wniesiony przeciwko wskazanym sędziom i prokuratorom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia wniosku

Strona wygrywająca

sędziowie i prokuratorzy (ochrona immunitetu)

Strony

NazwaTypRola
B. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
SSR R. C.osoba_fizycznasędzia
SSR W. U.osoba_fizycznasędzia
SSR A. K.osoba_fizycznasędzia
SSR A. T.osoba_fizycznasędzia
SSR M. P.osoba_fizycznasędzia
SSR M. T.osoba_fizycznasędzia
SSO J. T.osoba_fizycznasędzia
SSO A. B.osoba_fizycznasędzia
SSA K. A.osoba_fizycznaPrezes Sądu Apelacyjnego
SSA S. W.osoba_fizycznaWiceprezes Sądu Apelacyjnego
D. Ł.osoba_fizycznaprokurator
M. C.osoba_fizycznaprokurator
M. N.osoba_fizycznaprokurator

Przepisy (10)

Główne

u.s.p. art. 80 § § 2b

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa do odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę statusu strony.

p.p. art. 135 § § 4

Ustawa Prawo o prokuraturze

Podstawa do odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę statusu strony.

k.p.k. art. 13

Kodeks postępowania karnego

Definicja podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, wymagająca statusu oskarżyciela.

Pomocnicze

u.s.p. art. 80 § § 2a

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Wymóg sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego jako pełnomocnika.

p.p. art. 135 § § 3

Ustawa Prawo o prokuraturze

Wymóg sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego jako pełnomocnika.

k.p.k. art. 45 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Status oskarżyciela przysługujący prokuratorowi z mocy ustawy.

k.p.k. art. 487

Kodeks postępowania karnego

Wymogi formalne dla skargi prywatnej.

k.p.k. art. 55 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymogi formalne dla skargi subsydiarnej.

k.p.k. art. 332

Kodeks postępowania karnego

Wymogi formalne dla aktu oskarżenia.

k.p.k. art. 333 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymogi formalne dla aktu oskarżenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez wnioskodawczynię statusu strony postępowania karnego. Niespełnienie wymogu wniesienia aktu oskarżenia jako warunku uzyskania statusu oskarżyciela. Niewłaściwe uzupełnienie braków formalnych wniosku.

Godne uwagi sformułowania

nie wykazała, że jest uprawnioną do tego stroną postępowania karnego tylko taki status uprawniałby B. S. do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego lub prokuratora do odpowiedzialności karnej podmiot, który dąży do uzyskania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby, co do której ustawa wymaga takiego zezwolenia, musi posiadać status oskarżyciela

Skład orzekający

[M. T.]

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi składania wniosków o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów oraz konieczność posiadania statusu strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetami sędziowskimi i prokuratorskimi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się odpowiedzialnością zawodową sędziów i prokuratorów, ponieważ precyzuje wymogi formalne i statusowe wnioskodawcy w tego typu postępowaniach.

Kto może wnioskować o pociągnięcie sędziego lub prokuratora do odpowiedzialności karnej? SN wyjaśnia kluczowe wymogi.

Sektor

prawo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZI 69/23
ZARZĄDZENIE
Dnia 22 listopada 2023 r.
1) na podstawie art. 80 § 2b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – dalej powoływanej jako u.s.p., odmówić przyjęcia wniosku w zakresie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów Sądu Rejonowego w X.: SSR R. C., SSR W. U., SSR A. K., SSR A. T., SSR M. P., SSR M. T. oraz sędziów Sądu Okręgowego w Y.: SSO J. T. i SSO A. B., a także sędziów Sądu Apelacyjnego w
[…]:
SSA K. A. – Prezesa Sądu Apelacyjnego w
[…]
oraz SSA S. W. – Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w
[…],
złożonego przez B. S. z uwagi na fakt, iż ww. nie wykazała, że jest uprawnioną do tego stroną postępowania karnego;
2) na podstawie art. 135 § 4 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze – dalej powoływanej jako: p.p., odmówić przyjęcia wniosku w zakresie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratorów: D. Ł. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w X1, M. C. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w Y1. oraz M. N. – prokuratora Prokuratury Rejonowej w Y1, złożonego przez B. S. z uwagi na fakt, iż ww. nie wykazała, że jest uprawnioną do tego stroną postępowania karnego;
3) odpis zarządzenia doręczyć B. S. wraz z pouczeniem, że na zarządzenie przysługuje zażalenie do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia
18 października 2023 r.
, sygn. akt
I ZI 69/23
, wezwano wnioskodawczynię
B. S.
do uzupełnienia
braków formalnych wniosku z dnia 20 września 2023 r., poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata bądź radcę prawnego będącego pełnomocnikiem, stosownie do art. 80 § 2a
u.s.p. oraz art. 135 § 3 p.p., a także
o wskazanie sygnatury sprawy karnej, której dotyczy wniosek oraz załączenie odpisu aktu oskarżenia skierowanego do sądu
. Jednocześnie
pouczono ww., iż wskazane braki formalne powinny być uzupełnione w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego zarządzenia, pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 14 listopada 2023 r. B. S. skierowała do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego pismo z dnia 10 listopada 2023 r., w którym wniosła o ustanowienie pełnomocnika
‎
z urzędu. Dodatkowo w piśmie tym przedstawiła argumentację na poparcie swojego wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wskazanych sędziów oraz prokuratorów. B. S. nie podała natomiast sygnatury sprawy karnej i nie nadesłała odpisu aktu oskarżenia przeciwko ww. sędziom i prokuratorom, który został złożony do właściwego sądu powszechnego.
W przedstawionych realiach należy zatem stwierdzić, że B. S. nie wykazała, iż posiada statusu strony, to jest oskarżyciela  prywatnego lub oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, w sprawach przeciwko osobom posiadającym immunitet formalny, które zostały wskazane w pkt 1 i pkt 2 niniejszego zarządzenia, a tylko taki  status uprawniałby B. S. do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego lub prokuratora do odpowiedzialności karnej  (tzw. uchylenie immunitetu formalnego sędziego czy prokuratora) i jego popierania.
Wykładnia językowa art. 13 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości, że podmiot, który dąży do uzyskania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby, co do której ustawa wymaga takiego zezwolenia, musi posiadać status oskarżyciela. Status taki np. prokuratorowi przysługuje z mocy ustawy, co wynika z art. 45 § 1 k.p.k., zaś w zakresie innych podmiotów, warunkiem jego uzyskania jest dokonanie czynności procesowej, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skutkiem wniesienia aktu oskarżenia jest zawisłość sprawy karnej przed określonym sądem powszechnym, z powodu oskarżenia przez określony podmiot – oskarżyciela prywatnego lub subsydiarnego. Przepisy dotyczące aktu oskarżenia, przewidziane zarówno dla skargi prywatnej (art. 487 k.p.k.), jak i subsydiarnej (art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 332 i art. 333 § 1 k.p.k.), przewidują określone wymogi formalne, których spełnienie przez oskarżyciela pozwala dopiero na stwierdzenie, jakie zachowanie objęte jest skargą zasadniczą i jaka jest jego podstawa dowodowa. Jak wynika z danych znajdujących się w aktach, żaden akt oskarżenia spełniający wymogi przewidziane we wskazanych przepisach, nie został skierowany przeciwko wymienionym we wniosku sędziom oraz prokuratorom.
Mając na uwadze powyższe, zarządzono jak na wstępie.
[M. T.]
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI