I ZI 59/24

Sąd Najwyższy2025-03-26
SNKarneodpowiedzialność zawodowa sędziów i prokuratorówŚrednianajwyższy
immunitetsędziaprokuratorodpowiedzialność karnawymogi formalneSąd NajwyższyKodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, asesora i prokuratora z powodu oczywistej bezzasadności i niespełnienia wymogów formalnych.

M. C. złożyła wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, asesora i prokuratora. Sąd Najwyższy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych, w tym dołączenia wniosku podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego oraz odpisu aktu oskarżenia. Wnioskodawczyni nie uzupełniła braków, a zamiast tego wniosła o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Sąd uznał wniosek za oczywiście bezzasadny i odmówił jego przyjęcia.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym rozpatrzył wniosek M. C. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w S. X.Y., asesora Sądu Rejonowego w W. X.Y.1, sędzi Sądu Rejonowego w W. X.Y.2 oraz prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. X.Y.3. Wniosek został złożony na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz Prawa o prokuraturze. Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych, wskazując na konieczność przesłania wniosku sporządzonego i podpisanego przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) oraz dołączenia odpisu aktu oskarżenia. Mimo wezwania, wnioskodawczyni nie uzupełniła wskazanych braków, a zamiast tego złożyła wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, powołując się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące wymogów formalnych pism procesowych oraz konieczności wykazania statusu oskarżyciela, uznał wniosek za oczywiście bezzasadny i niespełniający warunków formalnych. W związku z tym, na podstawie art. 80 § 2b Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz art. 135 § 3 i 4 Prawa o prokuraturze, w zw. z art. 13 k.p.k., zarządził odmowę przyjęcia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej musi spełniać wymogi formalne pisma procesowego określone w Kodeksie postępowania karnego, w tym zawierać oznaczenie sprawy karnej, której dotyczy, oraz być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, jeśli nie pochodzi od prokuratora. Wymagane jest również przesłanie odpisu aktu oskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na przepisy k.p.k. (art. 119), Prawa o ustroju sądów powszechnych (art. 80 § 2b) oraz Prawa o prokuraturze (art. 135 § 3 i 4), które precyzują wymogi formalne dla tego typu wniosków. Podkreślono, że uchylenie immunitetu nie może nastąpić 'in abstracto', lecz w konkretnej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia wniosku

Strony

NazwaTypRola
M. C.osoba_fizycznawnioskodawczyni
sędzia SO w S. X.Y.osoba_fizycznasędzia
asesor SR [...] w W. X.Y.1osoba_fizycznaasesor
sędzia SR [...] w W. X.Y.2osoba_fizycznasędzia
prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w W. X.Y.3osoba_fizycznaprokurator

Przepisy (6)

Główne

usp art. 80 § § 2a i 2b

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa podstawę do odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej w przypadku niespełnienia warunków formalnych lub oczywistej bezzasadności.

k.p.k. art. 13

Kodeks postępowania karnego

Określa, że uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

k.p.k. art. 120 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w kontekście odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.

upp art. 135 § § 3

Ustawa Prawo o prokuraturze

Określa, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, sporządza i podpisuje pełnomocnik będący adwokatem albo radcą prawnym.

upp art. 135 § § 4

Ustawa Prawo o prokuraturze

Określa, że przewodniczący sądu dyscyplinarnego odmawia, w drodze zarządzenia, przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 119 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Określa wymogi formalne pisma procesowego, w tym konieczność oznaczenia sprawy karnej, której dotyczy wniosek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie wymogów formalnych wniosku. Brak legitymacji procesowej wnioskodawcy (brak statusu oskarżyciela). Oczywista bezzasadność wniosku.

Godne uwagi sformułowania

oczywista bezzasadność wniosku niespełnienie warunków formalnych uchylenie immunitetu sędziemu nie może bowiem nastąpić in abstracto, lecz tylko w konkretnej sprawie i w zakresie konkretnych czynów zarzucanych sędziemu uzyskać zezwolenie władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne wniosków o uchylenie immunitetu sędziów i prokuratorów, brak legitymacji procesowej wnioskodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wnioskowania o uchylenie immunitetu i wymogów formalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy procedury uchylania immunitetów sędziów i prokuratorów, co jest istotne dla prawników, ale sama decyzja opiera się na brakach formalnych, co czyni ją mniej interesującą dla szerszej publiczności.

Kiedy wniosek o uchylenie immunitetu sędziego lub prokuratora nie ma szans na powodzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZI 59/24
ZARZĄDZENIE
Dnia 26 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
1. Na podstawie art. 80 § 2a i 2b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej: usp) w zw. z art. 13 k.p.k. oraz art. 120 § 2 k.p.k., odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej: sędziego SO w S. X.Y., asesora SR [...] w W. X.Y.1, sędzi SR [...] w W. X.Y.2, z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku oraz niespełnienie warunków formalnych w postaci braku przesłania wniosku sporządzonego i podpisanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem oraz braku przesłania odpisu aktu oskarżenia wniesionego do sądu wskazującego sprawę, w której immunitet ma być uchylony, pomimo wcześniejszego wezwania do ich uzupełnienia;
2. Na podstawie art. 135 § 3 w zw. z art. 135 § 4 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (dalej: upp) w zw. z art. 13 k.p.k. oraz art. 120 § 2 k.p.k., odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w W. X.Y.3, z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku oraz niespełnienie warunków formalnych w postaci braku przesłania wniosku sporządzonego i podpisanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem oraz braku przesłania odpisu aktu oskarżenia wniesionego do sądu wskazującego sprawę, w której immunitet ma być uchylony, pomimo wcześniejszego wezwania do ich uzupełnienia;
3. Na podstawie art. 120 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 128 usp w zw. z art. 13 k.p.k., oraz na podstawie art. 120 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 upp w zw. z art. 13 k.p.k., wniosek M. C. z 18 września 2024 r. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej: sędziego SO w S. X.Y., asesora SR [...] w W. X.Y.1, sędzi SR [...] w W. X.Y.2, prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w W. X.Y.3, uznać za oczywiście bezzasadny wobec oczywistej bezzasadności wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz pozostawić w aktach sprawy bez podejmowania czynności;
4. Odpis zarządzenia doręczyć wnioskodawczyni wraz z pouczeniem, że na zarządzenie to przysługuje zażalenie do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia;
5. Sprawę zakreślić w repertorium I ZI, jako załatwioną.
UZASADNIENIE
M. C. wniosła o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej: sędziego SO w S. X.Y., asesora SR [...] w W. X.Y.1, sędzi SR [...] w W. X.Y.2, prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w W. X.Y.3.
Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zarządzeniem z 9 września 2024 r., wezwał M. C. do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku poprzez przesłanie wniosku sporządzonego i podpisanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem oraz przesłanie odpisu aktu oskarżenia wniesionego do sądu wskazującego sprawę, w której immunitet ma być uchylony w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku w razie nieusunięcia braku w wyznaczonym terminie.
Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych M. C. odebrała 17 września 2024 r.
Pismem z 18 września 2024 r. M. C. wniosła o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, ponieważ jest osobą ubogą i chorą.
Przepis art. 119 § 1 k.p.k., określa wymogi formalne, jakie winno spełniać każde pismo procesowe składane przez strony w procesie karnym, a więc także wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Zgodnie z treścią § 1 pkt 1 k.p.k. art. 119 k.p.k., wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności – będący pismem procesowym – winien zawierać oznaczenie sprawy karnej, której dotyczy. Innymi słowy wnioskodawca ma obowiązek wskazać konkretne postępowanie karne, które jest prowadzone przeciwko sędziemu, stawiane mu zarzuty oraz organ sądowy, przed którym to postępowanie się toczy. Uchylenie immunitetu sędziemu nie może bowiem nastąpić
in abstracto,
lecz tylko w konkretnej sprawie i w zakresie konkretnych czynów zarzucanych sędziemu.
Jak stanowi art. 80 § 2b usp, jeżeli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w Kodeksie postępowania karnego lub jest oczywiście bezzasadny, prezes sądu dyscyplinarnego, w drodze zarządzenia, odmawia jego przyjęcia.
Z kolei w przepisie art. 135 § 3 upp, wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora/asesora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, sporządza i podpisuje pełnomocnik będący adwokatem albo radcą prawnym. Zgodnie natomiast z art. 135 § 4 upp, jeżeli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej lub wniosek o zezwolenie na tymczasowe aresztowanie prokuratora/asesora nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, przewodniczący sądu dyscyplinarnego odmawia, w drodze zarządzenia, jego przyjęcia.
Natomiast zgodnie z art. 13 k.p.k. uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela
.
Powinnością M. C. było udowodnienie posiadania statusu oskarżyciela a tym samym wykazania, że posiada legitymację do wystąpienia w charakterze pokrzywdzonego. Wnioskująca mogła uczynić powyższe poprzez przedłożenie odpisu aktu oskarżenia przesłanego do właściwego Sądu. Możliwość uruchomienia procedury immunitetowej wymaga bowiem udokumentowania tej czynności.
Należy podkreślić, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, aby M. C. formalnie przysługiwał status oskarżyciela, którego nabycie uprawnia dopiero do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.
Do wniosku nie dołączono ponadto żadnych dokumentów wskazujących na prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa. Brak jest przesłanek wskazujących na możliwość wydania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wskazanych we wniosku sędziów, asesora i prokuratora.
W związku z powyższym, wobec faktu, że wnioskodawczyni M. C. w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego oraz z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku, należało zarządzić jak na wstępie.
[M. T.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI