I ZI 22/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego w stanie spoczynku za zbrodnie komunistyczne popełnione w stanie wojennym.
Sąd Najwyższy, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, rozpoznał wniosek prokuratora IPN o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego X.1 Y.1 w stanie spoczynku. Sędzia ten jest oskarżony o popełnienie zbrodni komunistycznych, stanowiących zbrodnie przeciwko ludzkości, polegających na bezprawnym pozbawieniu wolności J. A. i R. P. w okresie stanu wojennego poprzez wydanie postanowień o nieuwzględnieniu zażaleń na tymczasowe aresztowanie. Sąd Najwyższy zezwolił na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, obniżył jego uposażenie w stanie spoczynku na czas postępowania dyscyplinarnego i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania immunitetowego.
Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał wniosek prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej dotyczący zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego X.1 Y.1 w stanie spoczynku. Sędzia ten jest podejrzany o popełnienie dwóch zbrodni komunistycznych, które kwalifikowane są również jako zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione z motywów politycznych. Zarzuty dotyczą bezprawnego pozbawienia wolności osób J. A. i R. P. na okres powyżej 14 dni w okresie stanu wojennego. Działania te miały polegać na wydaniu postanowień o nieuwzględnieniu zażaleń na zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, mimo braku wystarczających dowodów winy lub wypełnienia znamion czynu zabronionego. Sąd Najwyższy, na podstawie przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych, zezwolił na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za czyny opisane we wniosku prokuratora. Dodatkowo, sąd obniżył sędziemu o 25% wysokość uposażenia w stanie spoczynku na czas trwania postępowania dyscyplinarnego i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania immunitetowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, zezwolono na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że istnieją podstawy do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za zarzucane mu zbrodnie komunistyczne, które stanowią również zbrodnie przeciwko ludzkości. Działania sędziego polegające na bezprawnym pozbawieniu wolności osób w okresie stanu wojennego, mimo braku wystarczających dowodów winy, uzasadniają uchylenie immunitetu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strona wygrywająca
Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X.1 Y.1 | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku |
| Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| J. A. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| R. P. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| X. Y. | osoba_fizyczna | współsprawca |
| X.2 Y.2 | osoba_fizyczna | współsprawca |
Przepisy (10)
Główne
u.s.p. art. 80 § § 2c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
u.s.p. art. 129 § § 3a
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa do obniżenia uposażenia sędziego w stanie spoczynku na czas trwania postępowania dyscyplinarnego.
k.k. z 1969 r. art. 165 § § 2
Kodeks karny (1969 r.)
Podstawa do kwalifikacji czynu jako zbrodni komunistycznej.
Pomocnicze
k.k. z 1969 r. art. 276 § § 1 i 2
Kodeks karny (1969 r.)
Zarzucany czyn dotyczący rozpowszechniania ulotek.
k.k. z 1969 r. art. 270 § § 1
Kodeks karny (1969 r.)
Zarzucany czyn dotyczący drukowania ulotek.
dekret o stanie wojennym art. 48 § ust. 2, 3 i 4
Dekret o stanie wojennym
Zarzucany czyn dotyczący stanu wojennego.
k.k. z 1997 r. art. 4 § § 1
Kodeks karny (1997 r.)
Zastosowanie przepisów w czasie.
ustawa o IPN art. 2 § ust. 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definicja zbrodni komunistycznej.
ustawa o IPN art. 3
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Zakres działania IPN.
k.k. z 1969 r. art. 278 § § 2
Kodeks karny (1969 r.)
Zarzucany czyn dotyczący kierowania związkiem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty popełnienia zbrodni komunistycznych i przeciwko ludzkości. Bezprawne pozbawienie wolności w okresie stanu wojennego. Działanie z motywów politycznych. Przekroczenie uprawnień przez sędziego. Brak podstaw do zastosowania tymczasowego aresztowania.
Godne uwagi sformułowania
zbrodnia komunistyczna stanowiąca także zbrodnię przeciwko ludzkości stosowanie represji i naruszanie praw człowieka przekraczając swoje uprawnienia, bezprawnie pozbawił wolności działał na szkodę interesu jednostki i interesu publicznego poważne prześladowanie z powodu przynależności do określonej grupy politycznej
Skład orzekający
Maria Szczepaniec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uchylenie immunitetu sędziowskiego w sprawach o zbrodnie komunistyczne i przeciwko ludzkości; odpowiedzialność funkcjonariuszy publicznych z okresu PRL."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury immunitetowej przed Sądem Najwyższym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności karnej sędziego za zbrodnie popełnione w stanie wojennym, co jest tematem o dużym znaczeniu historycznym i społecznym, a także porusza kwestię rozliczeń z przeszłością.
“Sędzia sądzony za zbrodnie komunistyczne. Sąd Najwyższy uchyla immunitet.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZI 22/24 UCHWAŁA Dnia 2 października 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski po rozpoznaniu z udziałem prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K., na posiedzeniu jawnym w dniu 2 października 2025 r., w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, wniosku prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia 28 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...], o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.1 Y.1 – sędziego Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku za to, że: 1) w dniu 31 grudnia 1982 r. w K. jako funkcjonariusz publiczny państwa komunistycznego, pełniąc funkcję sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w K., działając wspólnie i w porozumieniu z X. Y. i X.2 Y.2 dopuścił się zbrodni komunistycznej stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości popełnioną z motywów politycznych, a polegającą na stosowaniu represji i naruszaniu praw człowieka w ten sposób, że przekraczając swoje uprawnienia, bezprawnie pozbawił wolności J. A. na okres powyżej 14 dni w okresie od dnia 31 grudnia 1982 r. co najmniej do dnia 29 stycznia 1983 r., poprzez wydanie postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia na wydane w toku postępowania o sygn. […] postanowienie z dnia 6 grudnia 1982 r. o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania pod zarzutem, iż J. A. w okresie od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 4 października 1982 r. brał udział w związku mającym na celu spowodowanie przy użyciu materiałów wybuchowych zniszczenia na K. „M.” napisu o treści „PZPR” oraz drukowania i rozpowszechniania ulotek zawierających fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy oraz o treści lżącej naczelne organy PRL, czym miał dopuścić się przestępstwa z art. 276 § 1 i 2 k.k. z 1969 r. i art. 270 § 1 k.k. z 1969 r. oraz art. 48 ust. 2, 3 i 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał w dostateczny sposób podejrzenia, iż popełnił on zarzucane mu przestępstwo, a nadto J. A. nie wypełnił znamion przypisanego mu przestępstwa z uwagi na fakt, iż zarzucane mu działanie stanowiło jedynie rozpowszechnianie ulotek wzywających do uchylenia stanu wojennego nie zawierających informacji nieprawdziwych, a nadto działanie to nie stanowiło czynu społecznie niebezpiecznego, przez co działał na szkodę interesu jednostki i interesu publicznego, co stanowiło poważne prześladowanie J. A. z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej, która sprzeciwiła się bezprawnemu wprowadzeniu stanu wojennego oraz pozbawieniu podstawowych praw i wolności obywatelskich, t.j. o przestępstwo z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. z 1997 r. oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102 t.j. – dalej powoływana jako: „ustawa o IPN”); 2) w dniu 31 grudnia 1982 r. w K. jako funkcjonariusz publiczny państwa komunistycznego, pełniąc funkcję sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w K. działając wspólnie i w porozumieniu z X. Y. i X.2 Y.2 dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości popełnioną z motywów politycznych, a polegającą na stosowaniu represji i naruszaniu praw człowieka w ten sposób, że przekraczając swoje uprawnienia bezprawnie pozbawił wolności R. P. na okres powyżej 14 dni, w okresie od dnia 31 grudnia 1982 r. co najmniej do dnia 29 stycznia 1983 r. poprzez wydanie postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia na wydane w toku postępowania o sygn. […] postanowienie z dnia 6 grudnia 1982 r. o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania pod zarzutem, iż R. P. w okresie od stycznia 1982 r. do grudnia 1982 r. założył a następnie kierował związkiem, którego istnienie miało pozostać tajemnicą wobec organów państwowych, czym miał dopuścić się przestępstwa z art. 278 § 2 k.k. z 1969 r. w sytuacji, gdy R. P. nie wypełnił znamion przypisanego mu przestępstwa z uwagi na fakt, iż istnienie zdelegalizowanych struktur NSZZ „Solidarność” było jawne z uwagi na rozpowszechnianie przez nie ulotek wzywających do uchylenia stanu wojennego, a nadto działanie to nie stanowiło czynu społecznie niebezpiecznego, przez co działał na szkodę interesu jednostki i interesu publicznego, co stanowiło poważne prześladowanie R. P. z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej, która sprzeciwiła się bezprawnemu wprowadzeniu stanu wojennego oraz pozbawieniu podstawowych praw i wolności obywatelskich, t.j. o przestępstwo z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. z 1997 r. oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN. uchwalił: I. na podstawie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. - dalej powoływana jako: „u.s.p.”), zezwala na pociągnięcie X.1 Y.1 - sędziego Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za czyny opisane we wniosku prokuratura Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia 28 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...]; II. na podstawie art. 129 § 3a u.s.p. obniża X.1 Y.1 - sędziemu Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku o 25% (dwadzieścia pięć procent) wysokość jego uposażenia w stanie spoczynku na czas trwania postępowania dyscyplinarnego; III. kosztami postępowania immunitetowego obciąża Skarb Państwa. [M. T.] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI