Orzeczenie · 2023-10-19

I ZB 52/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2023-10-19
SNinneorganizacja sądownictwaWysokanajwyższy
niezawisłość sędziowskabezstronnośćKRSpowołanie sędziegosąd ustanowiony ustawąTKETPCTSUEpraworządność

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 października 2023 r. uwzględnił wniosek obrońców sędziego X. Y. o wyłączenie sędziego Marka Siwka od rozpoznania sprawy II ZIZ 13/22. Podstawą wniosku było twierdzenie, że sędzia Marek Siwek nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co może mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy szczegółowo analizował okoliczności powołania sędziego Marka Siwka na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, wskazując na wadliwość procedury nominacyjnej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Podkreślono, że tak ukształtowana KRS nie jest organem konstytucyjnym, a proces powoływania sędziów z jej udziałem jest wadliwy, co skutkuje nienależytą obsadą sądu. Sąd odwołał się do licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które kwestionowały status sędziów powołanych w podobnych okolicznościach. Wskazano, że wadliwość procedury powołania jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia braku niezawisłości i bezstronności, niezależnie od dalszego postępowania sędziego czy specyfiki danej sprawy. Sąd uznał również, że postawa sędziego Marka Siwka, który nie dostrzega wadliwości swojego powołania i nie widzi potrzeby wyłączenia się od rozpoznania sprawy, dodatkowo potwierdza zasadność wniosku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury powołania, interpretacja przepisów dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziowskiej w kontekście zmian w sądownictwie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniami sędziów w okresie zmian ustrojowych w sądownictwie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. spełnia wymogi niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sędzia powołany w takiej procedurze nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności.

Uzasadnienie

Procedura powołania sędziego z udziałem KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. jest wadliwa konstytucyjnie i konwencyjnie, co skutkuje nienależytą obsadą sądu i brakiem gwarancji niezawisłości i bezstronności. Orzecznictwo krajowe i międzynarodowe potwierdza tę wadliwość.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20) unieważnił uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. i wpłynął na jej moc obowiązującą?

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TK nie miał mocy prawnej i nie wpłynął na uchwałę SN.

Uzasadnienie

Wyrok TK w sprawie U 2/20 wykraczał poza katalog orzeczeń TK, nie uzyskał mocy powszechnie obowiązującej i nie mógł uchylić uchwały SN. Orzecznictwo ETPC również nie potwierdziło skutków tego wyroku.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
sędzia X. Y. (pośrednio)

Strony

NazwaTypRola
X. Y.osoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego
Marek Siwekosoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego
obrońcy sędziego X. Y.innewnioskodawca

Przepisy (5)

Główne

u.s.n. art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego SN wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy powoływania sędziów.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do rzetelnego procesu.

Konstytucja RP art. 187 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy składu i sposobu wyłaniania Krajowej Rady Sądownictwa.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu jest bezwzględną przesłanką odwoławczą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia Marek Siwek został powołany na urząd w procedurze z udziałem KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r., która nie daje gwarancji niezależności. • Powołanie sędziego w tej procedurze skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego, TSUE i ETPC potwierdza wadliwość procedury powołania sędziów w podobnych okolicznościach. • Wadliwość procedury powołania jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia braku niezawisłości i bezstronności.

Odrzucone argumenty

Stanowisko sędziego Marka Siwka, że jego powołanie jest zgodne z prawem i nie narusza standardów niezawisłości i bezstronności. • Argumentacja sędziego Marka Siwka dotycząca uchwały SN z dnia 23 stycznia 2020 r. i wyroku TK z dnia 20 kwietnia 2020 r.

Godne uwagi sformułowania

nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności • sąd z udziałem takich osób jest nienależycie obsadzony • nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym • proces powoływania sędziów jest procesem wadliwym • nie można wykluczyć, że także w tym postępowaniu kwestie związane ze swoistą „lustracją” sędziego X. Y., mogą być odbierane publicznie jako istotne elementy orzekania w tej sprawie • nie daje gwarancji niezależności i bezstronności w orzekaniu • nie można uznać za wydane przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy • nie spełnia wymogu niezawisłości i bezstronności

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Jolanta Frańczak

członek

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Andrzej Siuchniński

członek

Karol Weitz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury powołania, interpretacja przepisów dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziowskiej w kontekście zmian w sądownictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniami sędziów w okresie zmian ustrojowych w sądownictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i praworządności w Polsce, odwołując się do orzecznictwa krajowego i międzynarodowego. Jest to temat o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.

Sąd Najwyższy: Sędzia wyłączony z powodu wadliwego powołania. Czy polskie sądy są "ustanowione ustawą"?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst