I UZP 1/10

Uchwała z dnia 7 kwietnia 2010 r. 
I UZP 1/10 
 
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie 
SN: Teresa Flemming-Kulesza, Józef Iwulski. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. 
sprawy z odwołania Wiesława B. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Spo-
łecznego-Oddziałowi Regionalnemu w B. o zasiłek chorobowy, na skutek zagadnie-
nia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r. [...] 
 
„Czy zawarte w art. 52 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia1990 roku o ubezpie-
czeniu społecznym rolników (tekst jednolity - Dz.U. 50, poz. 291 z 2008 r. z późn. 
zm.) odesłanie do przepisów regulujących przyznawanie i wypłatę odpowiednich 
świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin, stanowi podstawę do 
stosowania, w zakresie ustalania prawa do zasiłku chorobowego osoby podlegającej 
rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, zasad wliczania do okresu zasiłkowego 
okresów poprzedniej niezdolności do pracy opisanych w art. 9 ustawy z dnia 25 
czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w 
razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity - Dz.U. 31, poz. 267 z 2005 r. ze zmia-
nami) ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
W zakresie ustalenia prawa do zasiłku chorobowego osoby podlegającej 
rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu stosuje się odpowiednio art. 9 ustawy 
z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo-
łecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, 
poz. 267 ze zm.). 
 
U z a s a d n i e n i e 
 

 
2
Przytoczone w petitum uchwały pytanie prawne skierowane do Sądu Najwyż-
szego przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku - 
postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. [...] powstało na tle następującego stanu 
faktycznego. 
Odwołujący się Wiesław B. podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. 
W związku z wypadkiem przy pracy był nieprzerwanie niezdolny do pracy od 12 lipca 
2008 r. do 5 stycznia 2009 r. Na podstawie zaświadczeń lekarskich za ten okres 
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznawała mu zasiłki chorobowe, 
których wysokość wynosi obecnie 10 zł za każdy dzień. Okres niezdolności do pracy 
wynosił łącznie 178 dni. Po dwudniowej przerwie, 8 stycznia 2009 r. ubezpieczony 
stał się ponownie niezdolny do pracy. Niezdolność ta trwała nieprzerwanie do 31 
marca 2009 r. Decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 
19 marca 2009 r. [...] Wiesławowi B. odmówiono prawa do zasiłku chorobowego za 
okres od 10 stycznia 2009 r. do 28 lutego 2009 r., motywując to wyczerpaniem się 
180 dniowego okresu zasiłkowego, obejmującego okres 178 dni - od 12 lipca 2008 r. 
do 5 stycznia 2009 roku, a także dwa dni po dwudniowej przerwie, czyli dni 8 i 9 
stycznia 2009 r. Natomiast decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Spo-
łecznego z dnia 2 kwietnia 2009 r. [...] odmówiono mu prawa do zasiłku chorobowe-
go za okres od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2009 r. W uzasadnieniu tej decyzji 
wskazano że w dniu 9 stycznia 2009 r. został wykorzystany 180-dniowy okres zasił-
kowy. 
Wiesław B. wniósł odwołanie od obydwu tych decyzji. W odpowiedzi na od-
wołania organ rentowy powołał się na wynikające z art. 9 ustawy z dnia 25 czerwca 
1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i 
macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.) zasady wlicza-
nia do okresu zasiłkowego obok okresów nieprzerwanej niezdolności do pracy także 
okresów poprzedniej niezdolności do pracy, w sytuacji, gdy pomiędzy ustaniem po-
przedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nastąpiła przerwa. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku orzeka-
jąc na skutek odwołań Wiesława B. od obu decyzji, wyrokiem z dnia 16 października 
2009 r. zmienił decyzję z dnia 2 kwietnia 2009 r. i przyznał skarżącemu prawo do 
zasiłku chorobowego za okres od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2009 r. Jednocześnie 
Sąd ten oddalił odwołanie od wcześniejszej decyzji - z dnia 19 marca 2009 r. Uza-
sadniając swoje orzeczenie Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 9 ust. 1 i 2 

 
3
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia 
społecznego w razie choroby i macierzyństwa stosowany z odesłania wynikającego z 
art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym 
rolników (jednolity tekst: Dz.U. 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). 
W apelacji od tego wyroku organ rentowy zarzucił naruszenie prawa material-
nego, poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie art. 9 ust. 1 i błędne 
zastosowanie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pie-
niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. 
Wątpliwość Sądu drugiej instancji powstała na tle wykładni art. 52 ust. 1 pkt 2 
ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a ściślej in-
terpretacji zawartego w nim sformułowania „do przyznawania świadczeń z ubezpie-
czenia i do ich wypłaty”. Według tego Sądu przepis ten w zasadzie nie uległ zmianie 
od daty uchwalenia ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym 
rolników; jedyna zmiana - dokonana ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie 
ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych 
ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 873) - miała charakter redakcyjny. Okres zasiłkowy to okres 
niezdolności do pracy, w którym ubezpieczony ma prawo do zasiłku chorobowego. 
Prawo to uzależnione jest od istnienia niezdolności do pracy, ale czas trwania okresu 
zasiłkowego nie jest tożsamy z okresem trwania niezdolności do pracy. Jednocze-
śnie definicje okresu zasiłkowego w myśl ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świad-
czeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa 
oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zawierają istotne różnice. Ustawa 
o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 14 jako przesłankę nabycia prawa do 
zasiłku chorobowego wskazuje niezdolność do pracy wskutek choroby, trwającej nie-
przerwanie przez co najmniej 30 dni (w ust. 1), zaś jako przesłankę negatywną, po-
wodująca utratę prawa do zasiłku, przekroczenie 180 dni niezdolności do pracy (w 
ust. 2), a dodatkowo (w ust. 3) ustanawia przesłanki przedłużenia okresu przysługi-
wania prawa do zasiłku chorobowego. Przepis ten nie normuje sposobu liczenia 
okresu zasiłkowego (okresu przysługiwania prawa do zasiłku chorobowego), to jest w 
szczególności łączenia kolejno następujących po sobie okresów pobierania zasiłków, 
oddzielanych okresami niepobierania tego rodzaju świadczenia ani nie normuje spo-
sobu liczenia okresu 180 dni niezdolności do pracy, to jest łączenia kolejno następu-
jących okresów niezdolności, oddzielonych dłuższymi lub krótszymi przerwami, w 
czasie których ubezpieczony rolnik był zdolny do pracy. Przy założeniu, które przyjął 

 
4
organ rentowy, odwołujący się (nie zaskarżając wyroku), jak i Sąd pierwszej instancji, 
do ustalania prawa do świadczenia wliczać należy okresy poprzedniej niezdolności 
do pracy zgodnie z art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo-
łecznego w razie choroby i macierzyństwa, to jest należy - ustalając prawo do zasiłku 
- brać pod uwagę także tożsamość choroby, która spowodowała niezdolność do 
pracy, a także długość okresu przerwy między okresami niezdolności do pracy. Są to 
zatem - w myśl powyższego założenia - przesłanki (warunki) prawa do świadczenia. 
Trafność tego założenia wzbudziła wątpliwości Sądu drugiej instancji wynika-
jące z analizy językowej przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a 
konkretnie: 1. art. 14 ust. 1 tej ustawy, a w szczególności użycia w jego treści słowa 
„nieprzerwanie”, 2. art. 52 ust. 1 pkt 2, zawierającego odesłanie w zakresie „przy-
znawania świadczeń i do ich wypłaty”, co oznacza - jak się wydaje - odesłanie do 
trybu postępowania przy przyznawaniu i wypłacaniu świadczeń, ale nie oznacza 
odesłania w zakresie łączenia okresów niezdolności do pracy jako przesłanki nabycia 
prawa do zasiłku, 3. art. 52 ust. 2 zawierającego wyraźne odesłanie do ustawy o 
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-
rzyństwa tylko w zakresie zasad zwrotu „nienależnie pobranych świadczeń”, a także 
z wykładni systemowej - art. 52 umiejscowiony jest w rozdziale III ustawy „Postępo-
wanie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia”, natomiast poszczegól-
ne rodzaje świadczeń uregulowane są w rozdziale II „Zakres podmiotowy ubezpie-
czenia, składki na ubezpieczenie i świadczenia pieniężne z ubezpieczenia”, „jak rów-
nież z analizy art. 6, 7 i, 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia 
społecznego w razie choroby i macierzyństwa, które przyznają prawo do zasiłku cho-
robowego w razie „nieprzerwanej” niezdolności do pracy po ustaniu ubezpieczenia, 
regulując skutki przerw w okresach niezdolności do pracy w czasie trwania ubezpie-
czenia w art. 9 poprzez łączenie tych okresów”. Użycie słowa „nieprzerwanie” w art. 
14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także zakresy odesłań z 
art. 52 tej ustawy, oraz wykładnia systemowa skłoniły Sąd drugiej instancji do przyję-
cia poglądu, że przerwy w kolejnych okresach niezdolności do pracy, jako przesłanka 
nabycia prawa do zasiłku chorobowego przez osobę podlegającą ubezpieczeniu rol-
niczemu, w ogóle nie mają znaczenia, to znaczy, że każdy okres niezdolności do 
pracy powinien być traktowany odrębnie, o ile trwa on nieprzerwanie dłużej niż 30 
dni, co warunkuje nabycie prawa do zasiłku chorobowego. Natomiast przy ocenie 
prawa do zasiłku chorobowego po każdorazowym odzyskaniu zdolności do pracy 

 
5
każda kolejna niezdolność do pracy nie podlega łączeniu z okresem poprzedniej nie-
zdolności do pracy. Opublikowane, dotychczasowe orzecznictwo sądów powszech-
nych i Sądu Najwyższego nie zawiera jednoznacznych wypowiedzi na temat stoso-
wania art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w 
razie choroby i macierzyństwa do oceny prawa do zasiłku osoby podlegającej ubez-
pieczeniu rolniczemu unormowanemu przez obecnie obowiązującą ustawę o ubez-
pieczeniu społecznym rolników. Sąd drugiej instancji przywołał jednak w tym kontek-
ście uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1988 r., III UZP 27/88 (OSNCP 
1990 nr 1, poz. 3), dotyczącą skutków przerwy w niezdolności do pracy w zakresie 
prawa do rolniczego zasiłku chorobowego, spowodowanego chorobą zawodową. 
Uchwała tej treści zapadła wprawdzie na tle nieobowiązującej już ustawy z dnia 14 
grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich 
rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), jednakże jej uzasad-
nienie zawiera analizę konstrukcji zawartego w art. 63 tej ustawy odesłania do 
ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo-
łecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 
143), w porównaniu do jeszcze wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 paździer-
nika 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i 
ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140). Mianowicie ustawa z 1977 r. przewidywała w art. 
36 stosowanie odpowiednio przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia społeczne-
go dla pracowników i ich rodzin „w nie unormowanych ustawą sprawach dotyczących 
postępowania o świadczenia, wypłaty świadczeń oraz obowiązków osób pobierają-
cych świadczenia”. Natomiast odesłanie zawarte w art. 63 ustawy z dnia 14 grudnia 
1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, 
stanowiło „w tym przedmiocie istotną merytoryczną zmianę w porównaniu z poprzed-
nio obowiązującym stanem prawnym”.  
Zdaniem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych bardzo zbliżone w brzmieniu 
i konstrukcji odesłanie - zawarte w obowiązującym obecnie art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy 
o ubezpieczeniu społecznym rolników - do odesłania zawartego w art. 36 ustawy z 
dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach 
dla rolników i ich rodzin, również uzasadnia tezę, że obecnie do oceny przerwy w 
niezdolności do pracy osoby podlegającej ubezpieczeniu rolniczemu nie ma zasto-
sowania art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w 
razie choroby i macierzyństwa, a prawo do zasiłku chorobowego rolniczego regulo-

 
6
wane jest wyczerpująco i samodzielnie w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolni-
ków. 
 
Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:  
 
 
Zasadniczą kwestią wynikającą z pytania przedstawionego przez Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku jest to, czy unormowanie ustanowione w 
art. 14 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest unor-
mowaniem pełnym, czy też nie ma charakteru wyczerpującego i wobec tego zawiera 
w sobie luki wymagające wypełnienia przez sięgnięcie między innymi do art. 9 
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia 
społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W ocenie Sądu Najwyższego w ni-
niejszym składzie istnieją podstawy dla przyjęcia, że regulacja art. 14 ustawy o ubez-
pieczeniu społecznym rolników jest niepełna i wobec tego do zasiłku chorobowego 
osoby podlegającej rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu stosuje się odpowiednio 
art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie 
choroby i macierzyństwa. Przyjęcie innego stanowiska między innymi oznaczałoby, 
że brak byłoby podstaw do przyznania zasiłku chorobowego rolnikowi odosobnione-
mu z powodu choroby zakaźnej albo leczącemu się z nałogu alkoholizmu, jak rów-
nież wyłączenia tego prawa np. w razie spowodowania niezdolności do pracy w wy-
niku umyślnego przestępstwa czy sfałszowania zaświadczenia lekarskiego (odesła-
nie z art. 52 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy jedynie za-
sad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń). Gdy idzie o stanowisko, że unormo-
wanie art. 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zakresie sposobu li-
czenia okresu, przez który przysługuje rolnikowi prawo do zasiłku chorobowego, nie 
ma charakteru wyczerpującego należy podzielić pogląd - wraz z jego argumentacją - 
który znalazł wyraz w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1988 r., III UZP 
27/88 (OSNCP 1990 nr 1, poz. 3). Przyjęto w niej, że jeżeli przerwa pomiędzy usta-
niem poprzedniej a powstaniem nowej niezdolności do pracy spowodowanej tą samą 
chorobą zawodową przekroczyła 30 dni, rolnik nabywa prawo do pobierania zasiłku 
chorobowego w rozmiarze do 180 dni; do okresu tego nie wlicza się okresu pobiera-
nia zasiłku chorobowego poprzedzającego tę przerwę (art. 6 ust. 1 i art. 63 pkt 2 
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidual-
nych i członków ich rodzin w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o 

 
7
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-
rzyństwa). W uchwale z 8 grudnia 1988 r. wyjaśniono jednocześnie, że art. 6 ust. 1 
ustawy z 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (do pewnego 
stopnia jego odpowiednikiem jest art. 14 ust. 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu 
społecznym rolników) jest przepisem szczególnym, w związku z czym podlega wy-
kładni ścisłej. Z uwagi na jego treść zatem nie można było dopatrywać się, że ure-
gulowano w nim w sposób wyczerpujący uprawnienia osób ubezpieczonych na pod-
stawie tejże ustawy do zasiłku chorobowego. Wprawdzie ustalenia te poczynione 
zostały na tle unormowań prawnych, które już nie obowiązują, ale z uwagi na zbież-
ność z nimi obecnie obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących zasiłków cho-
robowych trudno uznać, że nieaktualna stała się wyrażona w nich myśl, iż regulacja 
zasiłku chorobowego przyznawanego rolnikom gdy chodzi o zasady ustalania 
okresu, za który się on należy, nie jest pełna i wymaga sięgnięcia do przepisów 
ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i 
macierzyństwa. W tym kontekście w uzasadnieniu pytania skierowanego do Sądu 
Najwyższego akcentuje się różnice w sposobie ujęcia odesłania w dawnej i obecnej 
ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników (rolników indywidualnych) do przepi-
sów o ubezpieczeniu społecznym, co jednak nie jest przesądzające. Nawet bowiem, 
gdyby przyjąć, że rację w tym zakresie ma Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, to 
jednak nie oznacza to, że wobec tego należy stwierdzić, iż w rozważanym tu zakre-
sie brak jest luki w regulacjach art. 14 ustawy z 1990 o ubezpieczeniu społecznym 
rolników, a skoro tak, to wymaga ona usunięcia (wypełnienia) przez sięgnięcie do 
odpowiednich przepisów ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-
czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Niezależnie od tego należy 
uznać, że i tak istnieją wystarczające podstawy do tego, by uzasadnienia dla pomoc-
niczego stosowania art. 9 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-
czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa do ustalania okresu zasiłku 
chorobowego należnego rolnikowi upatrywać w odesłaniu przewidzianym w art. 52 
ust. 1 pkt 2 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym zakresie 
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie podziela kierunku argumentacji wyrażonej 
w wyroku tego Sądu z dnia 13 października 2009 r., II UZP 8/09, w myśl której od-
rębność systemu ubezpieczenia rolniczego oraz systemu emerytalno-rentowego, 
uregulowanych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie pozwala na sto-
sowanie przepisów ustawy o emeryturach i rentach, „a konkretnie art. 58 ust. 2 zda-

 
8
nie ostatnie tej ustawy w drodze analogii, która - wobec braku podstaw do stwierdze-
nia luki w prawie - byłaby niedopuszczalna”, jak i poprzez art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy 
z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wprawdzie ten ostatni przepis za-
mieszczony został w dziale zatytułowanym „Postępowanie w sprawach świadczeń i 
wypłata świadczeń” ale nie ma to rozstrzygającego znaczenia, bo przecież zgodnie z 
art. 52 ust. 1 in principio ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w sprawach 
nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń 
społecznych, które wszak tylko w nieznacznej części dotyczą „postępowania i wy-
płaty świadczeń”. Również odesłanie do Ordynacji podatkowej (art. 52 ust. 1 pkt 1 
ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) wbrew pozorom nie dotyczy tylko 
takich kwestii, które można określić jako zagadnienia z zakresu „postępowania”; idzie 
bowiem także o określenie podstaw odpowiedzialności za składki. Tym samym nie 
ma przeszkód, by występującemu w art. 52 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wyrażeniu „do 
przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty” nadawać odpowiednio 
szerokie rozumienie, uznając w szczególności, że „przyznawanie świadczeń” to nie 
tylko procedura (tryb) ich przyznawania, bo jeżeli tak miałoby być, to w przepisie tym 
powinno zostać użyte określenie „do postępowania w sprawie przyznania świadczeń” 
(„do trybu przyznawania świadczeń”) lub podobne. Na rzecz tego stanowiska prze-
mawia także to, że osobie, która podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobo-
wemu i macierzyńskiemu z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do 
okresu zasiłkowego, o którym mowa w jej art. 14 ust. 1 i 2, zalicza się okresy pobie-
rania zasiłku chorobowego z innego ubezpieczenia społecznego (art. 15a ust. 1a 
ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Przepis ten w pewnym sensie na 
równi stawia okres pobierania zasiłku chorobowego na podstawie ustawy o ubezpie-
czeniu społecznym rolników i z tytułu innego ubezpieczenia społecznego. 
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników 
zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek choroby jest niezdol-
ny do pracy nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni. Przepis ten wskazuje przesłanki 
nabycia prawa do zasiłku chorobowego, którymi są: 1. niezdolność do pracy wskutek 
choroby i 2. trwanie tej niezdolności nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni. Przepis 
ten nie wskazuje natomiast okresu, za który zasiłek chorobowy przysługuje. Określo-
ny został on bowiem w art. 14 ust. 2 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolni-
ków. W myśl art. 14 ust. 2 tej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje za okres czaso-
wej niezdolności do pracy, jednak nie dłużej niż przez 180 dni. W przepisie tym - w 

 
9
przeciwieństwie do art. 14 ust. 1 ustawy - nie zastrzega się, że ma być to okres „nie-
przerwanej” niezdolności do pracy. Należy więc uznać, że jest to kwestia, która w 
tym przepisie nie została rozstrzygnięta, w tym znaczeniu, że nie wiadomo czy nale-
ży uważać, iż niezdolność do pracy mimo tego ma być „nieprzerwana” i jak „brak 
przerwy” w niezdolności do pracy należy pojmować. Przyjęcie, że przerwy w niezdol-
ności do pracy w ogóle są bez znaczenia mogłoby prowadzić do wniosku, że w ca-
łym okresie objętym ubezpieczeniem rolniczym rolnik może skorzystać z zasiłku cho-
robowego łącznie przez okres nie dłuższy niż 180 dni (z uwzględnieniem regulacji z 
art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Wnioskowi takiemu za-
pobiega sięgnięcie do art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia 
społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W myśl art. 8 tej ustawy zasiłek cho-
robowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby 
zasadniczo nie dłużej niż przez 182 dni. Również w tym przypadku - gdyby nie unor-
mowanie z art. 9 ustawy o ubezpieczeniu społecznym w razie choroby i macierzyń-
stwa - należałoby dojść do wniosku, że w całym okresie podlegania ubezpieczeniu 
chorobowemu ubezpieczony mógłby skorzystać z zasiłku chorobowego za okres nie 
dłuższy niż 182 dni. W art. 9 ust. 1 tej ustawy wyrażona została zasada, że zasiłek 
wypłacany jest za okres nieprzerwanej niezdolności do pracy i nie dłużej jednak niż 
przez 182 dni. Od tej zasady wprowadzone zostały jednak zasadnicze odstępstwa w 
jej art. 9 ust. 2. Do okresu zasiłkowego wlicza się bowiem okresy poprzedniej nie-
zdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa pomiędzy usta-
niem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekracza 60 
dni. Odstępstwo od zasady, że okres zasiłkowy nie może przekraczać 182 dni polega 
na tym, iż nie dotyczy to innej choroby (nie „tej samej choroby”). Drugie odstępstwo 
polega na tym, że niezdolność do pracy w istocie nie musi być „nieprzerwana”, jeżeli 
przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej niezdolności a powstaniem ponownej nie-
zdolności do pracy nie przekracza 60 dni. Jednocześnie jednak jeżeli okres 60 dni 
zostanie przekroczony, to - po pierwsze - niezdolność do pracy zostaje przerwana 
(nie jest w rozumieniu przepisów „nieprzerwana”) i - po drugie - oznacza to, że okres 
zasiłkowy należy liczyć od nowa i jest to trzecie odstępstwo od wspomnianej zasady. 
Odpowiednie zastosowanie tych reguł do zasiłku chorobowego przyznawanego rolni-
kom oznacza, że krótsze okresy (do 60 dni) przerw w niezdolności do pracy nie po-
wodują utraty prawa do tego zasiłku, w tym znaczeniu, że nie jest wymagane po-
nowne spełnienie przesłanki wystąpienia niezdolności do pracy nieprzerwanie przez 

 
10
co najmniej 30 dni. Jednocześnie jednak oznacza to, że po upływie okresu 180 dni 
pobierania zasiłku chorobowego (za okres faktycznie nieprzerwanej niezdolności do 
pracy lub za okres, w którym w niezdolności tej występują przerwy ale nie dłuższe niż 
60 dni) rolnik traci do niego prawo. Może je jednak odzyskać (ponownie nabyć prawo 
do zasiłku) po spełnieniu warunku przewidzianego w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpie-
czeniu społecznym rolników, tj. trwania niezdolności do pracy przez co najmniej 30 
dni, oraz przy spełnieniu warunku wynikającego z art. 9 ustawy o świadczeniach pie-
niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tj. gdy prze-
rwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem nowej niezdolności przekroczyła 
60 dni. Wynika to z przyjętego w niniejszej uchwale założenia, że sprawa ustalania 
okresu zasiłkowego w art. 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zo-
stała unormowana w sposób wyczerpujący i wobec tego przy jego ustalaniu należy 
stosować odpowiednio przepisy art. 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubez-
pieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Na rzecz takiego stanowi-
ska przemawiają racje wynikające z zastosowania reguł wykładni językowo-logicznej, 
historycznej, funkcjonalnej ale także i systemowej. 
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy na zadane mu pytanie prawne udzie-
lił odpowiedzi w brzmieniu ujętym w sentencji uchwały. 
========================================