I UZ 58/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu apelacji ZUS, uznając, że pracownik ZUS niebędący radcą prawnym może być pełnomocnikiem procesowym ZUS.
Sąd Apelacyjny odrzucił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznając, że wniósł ją pracownik, który nie mógł być pełnomocnikiem procesowym. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że pracownik ZUS, niebędący radcą prawnym, może być pełnomocnikiem procesowym ZUS na podstawie art. 87 § 2 k.p.c., ponieważ ZUS posiada osobowość prawną. Sąd powołał się na wcześniejsze uchwały Sądu Najwyższego potwierdzające tę praktykę.
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r. odrzucił apelację wniesioną przez pozwanego (Zakład Ubezpieczeń Społecznych), ponieważ uznał, że wniósł ją pracownik, który nie posiadał uprawnień do reprezentowania strony w postępowaniu. Sąd Apelacyjny argumentował, że ZUS, posiadając własną zdolność sądową i procesową (art. 460 § 1 k.p.c.), powinien być reprezentowany przez pełnomocników procesowych na podstawie art. 87 § 1 k.p.c., a nie art. 87 § 2 k.p.c., co wykluczało reprezentację przez pracownika niebędącego radcą prawnym. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie organu rentowego, uznał je za zasadne. Wskazał, że choć ZUS posiada zdolność sądową, to regulacja ta nie ogranicza kręgu pełnomocników wyłącznie do podmiotów wymienionych w art. 87 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że ZUS jako osoba prawna może korzystać z reprezentacji na podstawie art. 87 § 2 k.p.c., co oznacza, że jego pracownik, niebędący radcą prawnym, może być pełnomocnikiem procesowym. Sąd odwołał się do uchwał Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2012 r. (III UZP 3/11) i z dnia 9 lutego 2011 r. (I UZP 10/11), które potwierdziły możliwość reprezentowania ZUS przez jego pracownika. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego, uznając błędne zastosowanie przepisów dotyczących pełnomocnictwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, niebędący radcą prawnym, może być pełnomocnikiem procesowym tego organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 87 § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ZUS jako osoba prawna może korzystać z reprezentacji przez swoich pracowników na podstawie art. 87 § 2 k.p.c., co nie jest wyłączone przez szczególną regulację zdolności sądowej organu rentowego. Sąd powołał się na wcześniejsze uchwały potwierdzające tę interpretację.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 87 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niebędący radcą prawnym, zatrudniony w oddziale Zakładu, może być pełnomocnikiem tego oddziału w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 460 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 87 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3984 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
k.c. art. 38
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 86
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 476 § § 4 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik ZUS niebędący radcą prawnym może być pełnomocnikiem procesowym ZUS na podstawie art. 87 § 2 k.p.c., gdyż ZUS posiada osobowość prawną. Regulacja zdolności sądowej organu rentowego nie wyłącza stosowania art. 87 § 2 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Pracownik ZUS niebędący radcą prawnym nie może być pełnomocnikiem procesowym ZUS, ponieważ ZUS powinien być reprezentowany na podstawie art. 87 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Organy rentowe nie mają osobowości prawnej i dlatego nie mogą ustanowić pracowników, niebędących radcami prawnymi, w charakterze pełnomocników procesowych. Regulacja szczególna o zdolności sądowej organu rentowego, której bez przepisu art. 460 § 1 k.p.c. pozwany by nie miał, ma cel utylitarny... Nie jest więc uprawnione założenie, iż ze szczególnej regulacji przepisów art. 460 § 1 k.p.c. i art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c. o zdolności sądowej organu - jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - wynika wyłączenie regulacji o pełnomocnictwie osoby prawnej z art. 87 § 2 k.p.c.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pełnomocnictwa procesowego organów rentowych, w szczególności ZUS, oraz stosowania art. 87 § 2 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i reprezentacji ZUS. Interpretacja opiera się na specyfice ZUS jako osoby prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z reprezentacją ZUS, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych. Wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania przepisów o pełnomocnictwie.
“Czy pracownik ZUS może reprezentować zakład w sądzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I UZ 58/11 POSTANOWIENIE Dnia 22 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka w sprawie z odwołania J. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2012 r., zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 listopada 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny postanowieniem z 7 listopada 2011 r. odrzucił apelację pozwanego, gdyż wniosła ją osoba, która nie mogła być pełnomocnikiem procesowym. Do pozwanego, który ma własną ustawową zdolność sądową i procesową – art. 460 § 1 k.p.c., w zakresie pełnomocnictwa zastosowanie ma art. 87 § 1 k.p.c. a nie art. 87 § 2 k.p.c., dlatego apelacji w imieniu pozwanego nie mógł wnieść jego pracownik. Organy rentowe nie mają osobowości prawnej i dlatego nie mogą ustanowić pracowników, niebędących radcami prawnymi, w charakterze pełnomocników procesowych. 2 W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 373 k.p.c. w związku z art. 87 § 2 k.p.c. przez błędne zastosowanie i art. 130 § 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Regulacja szczególna o zdolności sądowej organu rentowego, której bez przepisu art. 460 § 1 k.p.c. pozwany by nie miał, ma cel utylitarny, gdyż bez niej Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prawna musiałby działać tylko przez ustawowe organy osoby prawnej (art. 33 i 38 k.c.). Organ rentowy jest częścią tego Zakład i w istocie działa w jego imieniu. W zakresie pełnomocnictwa ważniejsze jest jednak stwierdzenie, że regulacja o zdolności sądowej organu rentowego nie zawęża kręgu pełnomocników tylko do podmiotów wymienionych w art. 87 § 1 k.p.c. Nie wyłącza w szczególności przepisu art. 87 § 2 k.p.c., gdyż pojęcie strony w rozumieniu art. 86 k.p.c. odnosi się do stron w znaczeniu materialnym jako podmiotów prawa cywilnego (Kodeks cywilny, Księga pierwsza, Tytuł II – Osoby: Osoby fizyczne, Osoby prawne; Przedsiębiorcy). Nie jest więc uprawnione założenie, iż ze szczególnej regulacji przepisów art. 460 § 1 k.p.c. i art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c. o zdolności sądowej organu - jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - wynika wyłączenie regulacji o pełnomocnictwie osoby prawnej z art. 87 § 2 k.p.c. Skład powiększony Sądu Najwyższego przyjął wprawdzie w uchwale z dnia 13 października 2011 r., II UZP 6/11 (LEX nr 951414), że „Pracownik Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji niebędący radcą prawnym nie może być pełnomocnikiem procesowym Dyrektora tego Zakładu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 87 § 1 i 2 k.p.c.)”, to jednak o takim rozstrzygnięciu zdecydowało to, że ten podmiot (Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) nie jest osobą prawną ani przedsiębiorcą, stąd nie można stosować art. 87 § 2 k.p.c. Ponadto uchwale nadano moc zasady prawnej na przyszłość, nie negując dotychczasowej praktyki reprezentacji przez pracownika jako pełnomocnika (uzasadnienie uchwały in fine). W przypadku natomiast 3 jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych taki kierunek wykładni nie jest uprawniony, gdyż Zakład ma osobowość prawną. Stanowisko to potwierdzają zgodne ostatnie dwie uchwały Sądu Najwyższego (z 24 stycznia 2012, III UZP 3/11 i z 9 lutego 2011 r., I UZP 10/11), w których przyjęto, że „Pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niebędący radcą prawnym, zatrudniony w oddziale Zakładu, może być pełnomocnikiem tego oddziału w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 87 § 2 zdanie 1 k.p.c.)”. Wcześniej takie stanowisko nie było też kwestionowane w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 r., I UK 24/09 (LEX nr 518067). Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 3984 § 3 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI