I UZ 30/16

Sąd Najwyższy2016-11-16
SNubezpieczenia społecznerentyWysokanajwyższy
rentaniezdolność do pracyubezpieczenia społeczneSąd Najwyższyskarga kasacyjnawartość przedmiotu sporudopuszczalnośćorzecznictwo

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że spór o wysokość renty, a nie o jej przyznanie, nie spełnia progu kasacyjności.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego z powodu niedopuszczalności, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia nie osiągnęła wymaganego progu 10 000 zł. Sąd uznał, że spór dotyczył wysokości świadczenia, a nie prawa do renty. Ubezpieczony w zażaleniu argumentował, że sprawa dotyczy prawa do renty, powołując się na starsze orzecznictwo. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podtrzymując dominujący pogląd, że w takich przypadkach liczy się wartość przedmiotu sporu według art. 22 k.p.c., a spór o wysokość świadczenia nie spełnia wymogów skargi kasacyjnej.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego P.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca 2015 r., który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Wyrok Sądu Okręgowego z dnia 1 sierpnia 2014 r. zmieniał decyzję organu rentowego, przyznając ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na określony okres, ale oddalił odwołania w pozostałym zakresie, w tym dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i odmowy wznowienia postępowania. Sąd Apelacyjny uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia, po uzupełnieniu, nie osiągnęła progu 10 000 zł wymaganego przez art. 398^2 § 1 k.p.c. Sąd ten zinterpretował spór jako dotyczący wysokości świadczenia, a nie prawa do renty, stosując art. 22 k.p.c. do obliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Ubezpieczony w zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów k.p.c., twierdząc, że sprawa dotyczy prawa do renty, a nie jej wysokości, i powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z 2004 r. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wskazując, że dominujący i aktualny pogląd orzecznictwa jest taki, iż w sprawach, gdzie ustalone jest już prawo do renty, a kwestionowana jest jedynie jej wysokość, wartość przedmiotu zaskarżenia określa się według art. 22 k.p.c. Ponieważ wartość ta nie osiągnęła progu kasacyjności, skarga kasacyjna była niedopuszczalna. Sąd Najwyższy podkreślił potrzebę zapewnienia jednolitości orzecznictwa i podzielił dominujące stanowisko.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Spór dotyczący wysokości świadczenia rentowego, gdy prawo do renty zostało już ustalone, jest sprawą o wysokość świadczenia, a nie o przyznanie renty.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że w nowszym orzecznictwie dominuje pogląd, iż w sprawach, gdzie kwestionowana jest jedynie wysokość świadczenia rentowego, a nie prawo do niego, wartość przedmiotu zaskarżenia określa się według art. 22 k.p.c. Spory te nie mają charakteru sporów o prawo do renty w rozumieniu art. 398^2 § 1 k.p.c., jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia nie osiąga progu kasacyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...]

Strony

NazwaTypRola
P.P.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...]instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^2 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa wymóg wartości przedmiotu zaskarżenia (10 000 zł) dla dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o charakterze majątkowym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 22

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowany do określenia wartości przedmiotu sporu w sprawach, gdzie kwestionowana jest jedynie wysokość świadczenia.

k.p.c. art. 398^6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394^1 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 1 § ust. 1 pkt 1

Obowiązek zapewnienia jednolitości orzecznictwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spór o wysokość świadczenia rentowego, a nie o prawo do renty, nie spełnia wymogów skargi kasacyjnej ze względu na nieosiągnięcie progu kasacyjności. Dominujący pogląd orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach o wysokość świadczeń rentowych.

Odrzucone argumenty

Sprawa o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przy ustalonej częściowej, jest sprawą o przyznanie renty, a nie o jej wysokość. Powołanie się na odosobniony pogląd wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 2004 r.

Godne uwagi sformułowania

spór pomiędzy ubezpieczonym a organem rentowym, w którym ubezpieczony domaga się renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś organ rentowy stwierdza do niej prawo z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest „sprawą o przyznanie renty” w nowszym i aktualnym orzecznictwie najwyższej instancji sądowej dominuje pogląd, że w tego typu sprawach niesporne jest już ustalone wyrokiem sądowym prawo do renty, natomiast kontestowana pozostaje tylko wysokość świadczenia rentowego wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty dziesięciu tysięcy złotych, przeto skarga kasacyjna okazała się w rozumieniu art. 398^2 § 1 k.p.c. przedmiotowo niedopuszczalna.

Skład orzekający

Jolanta Frańczak

przewodniczący

Bogusław Cudowski

członek

Zbigniew Myszka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spór o wysokość świadczenia rentowego, a nie o prawo do niego, podlega innym zasadom dopuszczalności skargi kasacyjnej niż sprawy o przyznanie prawa do świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których prawo do świadczenia zostało już ustalone, a kwestionowana jest jedynie jego wysokość.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ubezpieczeń społecznych - dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach rentowych, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje ewolucję orzecznictwa i rozbieżności interpretacyjne.

Kiedy skarga kasacyjna od decyzji rentowej jest dopuszczalna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 10 809 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UZ 30/16
POSTANOWIENIE
Dnia 16 listopada 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący)
‎
SSN Bogusław Cudowski
‎
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania P.P.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w [...]
‎
o rentę z tytułu niezdolności do pracy, zobowiązanie do zwrotu świadczeń, odmowę wznowienia postępowania,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 listopada 2016 r.,
‎
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...]
‎
z dnia 22 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa …/14,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego P.P. od wyroku tego Sądu z dnia 7 lipca 2015 r. oddalającego jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w [...] VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 sierpnia 2014 r., zmieniającego decyzję organu rentowego z dnia 9 maja 2011 r. w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 czerwca 2011 r. do 30 kwietnia 2015 r., oddalił odwołanie w pozostałym zakresie, ponadto oddalił odwołania od decyzji z 22 marca 2011 r. i 5 kwietnia 2013 r. rozliczających należne świadczenie rentowe i wzywających do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a także od decyzji z 2 września 2011 r. odmawiającej wznowienia postępowania co do ponownego ustalenia wysokości świadczenia.
Wartość przedmiotu sporu w skardze kasacyjnej wniesionej przez ubezpieczonego, po wezwaniu do uzupełnienia w tym zakresie, została wskazana w kwocie 4.366 zł dla decyzji z 22 marca 2011 r.; 4.717 zł dla decyzji z 5 kwietnia 2013 r. oraz 10.809 zł dla decyzji z 9 maja 2011 r. Natomiast w odniesieniu do decyzji z 2 września 2011 r. nie oznaczono wartości przedmiotu zaskarżenia, argumentując, że „sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu kasacyjnym zgodnie z art. 398
2
§ 1 k.p.c.”.
Po sprawdzeniu wskazanej wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia Sąd Apelacyjny uznał, że wartość ta powinna być liczona jako różnica pomiędzy oczekiwanym z tytułu całkowitej niezdolności do pracy a realizowanym świadczeniem z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a taki iloczyn za okres jednego roku wynosi 4.404,17 zł. Wobec nieosiągnięcia „progu kasacyjności” z art. 398
2
§ 1 k.p.c. (dziesięć tysięcy złotych) wniesienie skargi kasacyjnej w sprawach przedmiotowych decyzji okazało się niedopuszczalne, ponieważ spór dotyczący stopnia niezdolności do pracy jest w istocie rzeczy sporem o wysokość świadczenia, a nie o prawo do renty. W takim przypadku wartość przedmiotu zaskarżenia liczy się zgodnie z art. 22 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie: 1/ art. 398
6
§ 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na błędne przyjęcie, że skarga jest niedopuszczalna z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, oraz 2/ art. 398
2
§ 1 zdanie pierwsze k.p.c. przez niezastosowanie na skutek błędnego uznania, iż sprawa tocząca się z odwołania od decyzji z 9 maja 2011 r. w zakresie odmawiającym przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest sprawą o wysokość świadczenia, a dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. Tymczasem sprawa zainicjowana odwołaniem od decyzji z 9 maja 2011 r. jest w istocie sprawą o prawo do renty, co potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2004 r. w sprawie I UZ 37/04 (
M.Prawn. 2006/5/262
), w którym przyjęto, że „spór pomiędzy ubezpieczonym a organem rentowym, w którym ubezpieczony domaga się renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś organ rentowy stwierdza do niej prawo z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest „sprawą o przyznanie renty”. W konsekwencji ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie jest bezpodstawne, ponieważ odwołuje się do „dawnego” judykatu Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2004r., I UZ 37/04, który procedując w przedmiocie sporu i zaskarżenia: „o wysokość świadczenia” wyraził odosobniony pogląd, że była to sprawa o „przyznanie renty”.
Tymczasem w nowszym i aktualnym orzecznictwie najwyższej instancji sądowej dominuje pogląd, że w tego typu sprawach niesporne jest już ustalone wyrokiem sądowym prawo do renty, natomiast kontestowana pozostaje tylko wysokość świadczenia rentowego uzależniona od określonego stopnia całkowitej albo częściowej trwałej bądź okresowej niezdolności do pracy, która wpływa wyłącznie na wysokość ustalonego prawa do renty. Sąd Najwyższy od wielu lat konsekwentnie przyjmuje, że w sprawach, w których ubezpieczony domaga się przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, mając ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia wyznacza art. 22 k.p.c., co sprawia, że takie sprawy nie mają natury prawnej sporów o prawo do renty w rozumieniu art. 398
2
§ 1 k.p.c. (por. postanowienia z: 14 kwietnia 2008 r., II UZ 8/08; 6 listopada 2008 r., II UZ 47/08; 16 lipca 2009 r., II UZ 22/09, 10 marca 2011 r., III UZ 2/11). Skoro zatem oraz w istocie rzeczy kwestionowana pozostaje tylko wysokość ustalonego (przyznanego) już świadczenia rentowego, a wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty dziesięciu tysięcy złotych, przeto skarga kasacyjna okazała się w rozumieniu art. 398
2
§ 1 k.p.c. przedmiotowo niedopuszczalna.
Mając na względzie ustrojowy obowiązek zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądowego w tożsamych lub analogicznych sprawach (por.
art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. Nr 240 poz. 2052 ze zm.),
skład orzekający podzielił wyżej ujawnione dominujące stanowisko najwyższej instancji sądowej i oddalił bezzasadne zażalenie na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI