I UZ 29/19

Sąd Najwyższy2020-02-20
SNubezpieczenia społecznerentyWysokanajwyższy
rentaniezdolność do pracyubezpieczenia społeczneterminy procesoweuzasadnienie wyrokuzażalenieprzywrócenie terminuSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku, uznając, że strona powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a nie zażalenie.

Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku, uznając go za spóźniony. Strona wniosła zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych, wskazując na swoje poważne problemy zdrowotne utrudniające terminowe czynności procesowe. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że w takiej sytuacji strona powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a nie zażalenie na odrzucenie pisma.

Sprawa dotyczyła zażalenia wniesionego przez ubezpieczoną B.K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jej wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek o uzasadnienie wyroku oddalającego apelację, złożony po upływie tygodnia od ogłoszenia sentencji, był spóźniony. Ubezpieczona zaskarżyła to postanowienie, argumentując, że jej poważne problemy zdrowotne (torbiel pajęczynówki, niedowład połowiczny) uniemożliwiały jej terminowe zajmowanie się sprawami urzędowymi i sądowymi, co stanowiło brak winy w niezachowaniu terminu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, opierając się na utrwalonym orzecznictwie. Podkreślono, że w sytuacji, gdy strona nie neguje uchybienia terminu, lecz wskazuje na przyczyny usprawiedliwiające, powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a nie zażalenie na odrzucenie pisma. Skoro ubezpieczona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, Sąd Najwyższy nie mógł badać podnoszonych przez nią okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w takiej sytuacji właściwym środkiem jest wniosek o przywrócenie terminu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminowi wyłączają się wzajemnie. Jeśli strona nie neguje uchybienia terminu, ale wskazuje na przyczyny usprawiedliwiające, powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Zażalenie przysługuje, gdy strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala zażalenie

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

Strony

NazwaTypRola
B.K.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 387 § § 1 i 3 zdanie pierwsze

Kodeks postępowania cywilnego

Uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji oddalającego apelację jest sporządzane na wniosek strony i doręczane tylko tej stronie, która wniosek taki zgłosiła nie później niż w ciągu tygodnia od ogłoszenia sentencji wyroku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 391 § § 1 zdanie pierwsze

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 328 § § 1 zdanie drugie

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 168 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

k.p.c. art. 169 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminowi wyłączają się wzajemnie. Strona, która nie neguje uchybienia terminu, lecz wskazuje na przyczyny usprawiedliwiające, powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Sąd Najwyższy nie bada okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu, jeśli strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu.

Odrzucone argumenty

Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku z powodu uchybienia terminu jest właściwym środkiem zaskarżenia, nawet jeśli strona uważa, że uchybiła terminowi bez swojej winy. Poważne problemy zdrowotne wnioskodawczyni usprawiedliwiały niezachowanie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.

Godne uwagi sformułowania

Zażalenie jest nieuzasadnione. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminowi wyłączają się wzajemnie, służą bowiem innym celom i opierają się na różnych podstawach. Skarżąca nie twierdzi, że złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji z zachowaniem terminu [...] natomiast zarzuca naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. Trzeba zatem przypomnieć, że skarżąca, składając o doręczenie wyroku Sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem, nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Skład orzekający

Bohdan Bieniek

przewodniczący

Halina Kiryło

członek

Romualda Spyt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów procesowych, w szczególności rozróżnienie między zażaleniem a wnioskiem o przywrócenie terminu w przypadku uchybienia terminowi na złożenie pisma."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji, ale zasady dotyczące terminów procesowych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjne rozróżnienie między dwoma środkami prawnymi i ich zastosowaniem w kontekście terminów procesowych.

Błąd w zażaleniu zamiast wniosku o przywrócenie terminu – jak nie stracić szansy na uzasadnienie wyroku?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I UZ 29/19
POSTANOWIENIE
Dnia 20 lutego 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bohdan Bieniek (przewodniczący)
‎
SSN Halina Kiryło
‎
SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania B.K.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K.
‎
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 lutego 2020 r.,
‎
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...]
‎
z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt III AUa […],
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w [...] postanowieniem z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt III AUa […], odrzucił wniosek B.K. o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 11 lipca 2019 r. wraz z uzasadnieniem.
Sąd ustalił, że wyrokiem z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt III AUa […], ogłoszonym bezpośrednio po zamknięciu rozprawy, Sąd Apelacyjny w [...] oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt V U […], którym oddalono jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 30 sierpnia 2017 r. odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 14 sierpnia 2019 r. (data nadania pisma) wnioskodawczyni złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Sąd Apelacyjny, uwzględniając art. 387 § 1 i 3 zdanie pierwsze k.p.c., wskazał, że uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji oddalającego apelację jest sporządzane na wniosek strony i doręczone tylko tej stronie, która wniosek taki zgłosiła nie później niż w ciągu tygodnia od ogłoszenia sentencji wyroku. Sąd stwierdził, że żądanie wnioskodawczyni o uzasadnienie wyroku oddalającego apelację było spóźnione, ponieważ termin do wystąpienia z wnioskiem o doręczenie tego wyroku z uzasadnieniem upłynął w dniu 18 lipca 2019 r. W tych okolicznościach, na podstawie art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 328 § 1 zdanie drugie k.p.c., Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 11 lipca 2019 r. wraz z uzasadnieniem.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] wnioskodawczyni zaskarżyła w całości. Zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący naruszeniem przepisu art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że wnioskodawczyni nie wykazała braku winy w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, że niezachowanie wyżej wymienionego terminu nastąpiło bez winy wnioskodawczyni.
Skarżąca wyjaśniła w uzasadnieniu zażalenia, że w kwietniu 2016 r. zdiagnozowano u niej torbiel pajęczynówki w tylnej części lewej półkuli mózgu oraz niedowład połowiczny prawostronny. Od tego czasu przeszła kilka zabiegów w tym wszczepienia zastawki komorowo-otrzewnowej i pozostaje pod stałą kontrola i opieką neurologiczną i neurochirurgiczną. Schorzenie w dużym stopniu uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie i zajmowanie się bieżącymi sprawami a także utrudnia, a wręcz uniemożliwia prawidłowe zajmowanie się zarówno sprawami życia codziennego, jak i przede wszystkim sprawami urzędowymi czy sądowymi, w tym dokonania czynności procesowej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest nieuzasadnione. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminowi wyłączają się wzajemnie, służą bowiem innym celom i opierają się na różnych podstawach. Jeżeli strona nie neguje, że uchybiła terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie, powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu, uwzględniając przy tym  treść art. 169 § 3 k.p.c., a nie zażalenie. Składanie zażalenia jest natomiast uzasadnione, jeżeli strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Konieczność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej aktualizuje się więc dopiero wtedy, gdy strona nie kwestionuje faktu dokonania czynności procesowej po upływie terminu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 1999 r., II CZ 129/99,
LEX nr 110599
; z dnia 4 października 2001 r., I CZ 116/01,
LEX nr 52578
; z dnia 18 marca 2004 r., III CZ 10/04, niepublikowane; z dnia 23 lutego 2005 r., III CZ 124/04,
LEX nr 1503156;
z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 11/10,
LEX nr 1360216
i z dnia 17 października 2012 r., I CZ 123/12,
LEX nr 1242993).
Skarżąca nie twierdzi, że złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji z zachowaniem terminu wskazanego w art. 387 § 1 i 3 zdanie pierwsze k.p.c. (w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia), natomiast zarzuca naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. Zgodnie z nim, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Trzeba zatem przypomnieć, że skarżąca, składając o doręczenie wyroku Sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem, nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W konsekwencji podnoszone przez skarżącą okoliczności, które, w jej ocenie, uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, uchylają się spod kontroli Sądu Najwyższego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI