I UZ 28/11

Sygn. akt I UZ 28/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Gonera 
SSN Zbigniew Korzeniowski 
 
w sprawie z odwołania J. J. 
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego 
o wysokość świadczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2011 r., 
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 1 lutego 2011 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2011 r., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
kasacyjną ubezpieczonego J. J. od wyroku tego Sądu z dnia 7 września 2010 r. w 
sprawie przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego `o 
wysokość świadczenia@ z ubezpieczenia społecznego rolników. Sąd Apelacyjny 
uznał, że wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego ustalona przez Sąd na 
podstawie art. 19 w związku z art. 22 k.p.c. wynosi 5.819,40 zł, zamiast kwoty 
13.093,65 zł oznaczonej przez wnoszącego skargę. Skoro rzeczywista wartość 
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł, to skarga kasacyjna od wyroku 
Sądu drugiej instancji jest niedopuszczalna. 

 
 
2 
Postanowienie odrzucające skargę kasacyjną wnioskodawca zaskarżył 
zażaleniem, w którym zarzucił naruszenie art. 22 w związku z art. 19 § 1, art. 25 § 1 
i 2 oraz art. 26 k.p.c. W uzasadnieniu zażalenia ubezpieczony wywiódł 
w szczególności, że art. 22 k.p.c. dotyczy wyłącznie ustalenia wartości przedmiotu 
sporu w sprawie o prawo do świadczeń, które mają powtarzać się w przyszłości. 
Tymczasem wskazana w skardze kasacyjnej kwota 13.093,65 zł dotyczy okresu od 
1 maja 2002 r. do 31 lipca 2004 r., a więc okresu sprzed wniesienia odwołania i w 
związku z tym jest świadczeniem jednorazowym, a nie powtarzającym się. Ponadto 
- w ocenie żalącego się - skoro w postępowaniu apelacyjnym Sądy nie dokonały 
weryfikacji wartości przedmiotu zaskarżenia, zaś wskazana przez wnioskodawcę 
wartość nie była kwestionowana przez organ rentowy, to nie może ona podlegać 
ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania. Żalący się wniósł o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania 
zażaleniowego. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie powoda podlega uwzględnieniu. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, zgodnie 
z którym, jeśli przedmiotem sporu nie jest prawo do emerytury lub renty, lecz 
jedynie jego wysokość, to dopuszczalność zaskarżenia wyroku sądu drugiej 
instancji uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia, obliczonej na 
podstawie art. 22 k.p.c. i stanowi ona różnicę między wysokością świadczenia 
wypłacanego przez organ rentowy a wysokością świadczenia żądanego przez 
ubezpieczonego w skali jednego roku (por. przykładowo postanowienia z dnia 
6 listopada 2008 r., II UZ 48/08, LEX nr 686064; z dnia 24 czerwca 2009 r., II UZ 
19/09, LEX nr 519958; z dnia 21 lipca 2009 r., II UZ 26/09, LEX nr 537026 i z dnia 
10 listopada 2010 r., II UZ 30/10 (LEX nr 707896). Innymi słowy, wartością 
przedmiotu zaskarżenia w takich sprawach jest suma kwot stanowiących 
miesięczne różnice pomiędzy świadczeniem dochodzonym a pobieranym za okres 
jednego roku, a nie suma tych świadczeń (wyliczonych lub wypłacanych) 

 
 
3 
z dwunastu miesięcy (por. postanowienie z dnia 2 października 2009 r., II UZ 30/09, 
LEX nr 583822). 
W orzecznictwie wyrażano pogląd, że art. 22 k.p.c. dotyczy wyłącznie prawa 
do świadczeń, jakie mają powtarzać się w przyszłości. Jeżeli więc żądanie pozwu 
obejmuje zarówno takie świadczenia, jak i świadczenia za czas poprzedzający 
wniesienie pozwu, to wartość przedmiotu sporu wynika z ich zliczenia (por. uchwałę 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1958 r., 1 CO 5/58, 
OSN 1958 nr 3, poz. 61 oraz uchwałę z dnia 15 stycznia 1981 r., III CZP 69/80, 
OSNC 1981 nr 6, poz. 101). To stanowisko zostało zakwestionowane w 
orzeczeniach dotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których 
stwierdzono, że w tym postępowaniu odrębnym występują odmienności wynikające 
przede wszystkim z innego uregulowania wymagalności świadczeń powtarzających 
się, dla których materialną podstawą prawną są przepisy prawa ubezpieczeń 
społecznych. Według tych przepisów, to organ rentowy stwierdza nabycie prawa 
osoby ubezpieczonej do określonego świadczenia, co nakazuje uznanie, że zasada 
wyrażona w art. 22 k.p.c. obowiązuje niezależnie od tego, czy żądanie obejmuje 
świadczenia powtarzające się na przyszłość, czy też za okres wsteczny. W związku 
z tym przy określaniu wartości przedmiotu sporu nie sumuje się świadczeń, 
poczynając od wskazanej w żądaniu daty (w tym względzie nie ma zastosowania 
art. 21 k.p.c.), lecz oblicza się roczną wartość świadczeń (por. postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 6 lutego 2001 r., II UKN 294/00, LEX nr 551037 oraz z dnia 
21 kwietnia 2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66). Nie oceniając 
trafności tego poglądu, Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie 
zwraca uwagę na to, że wartość przedmiotu sporu i pochodna od niego wartość 
przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, zależy od dochodzonego w sprawie 
roszczenia, to jest od tego czego domaga się strona, przy czym sprawdzenie przez 
sąd wartości przedmiotu sporu i przedmiotu zaskarżenia nie może polegać na 
ocenie 
zasadności 
dochodzonego 
roszczenia 
(por. 
postanowienia 
Sądu 
Najwyższego z dnia 10 czerwca 2005 r., II UZ 37/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz. 31 i z 
dnia 6 czerwca 2005 r., I UZ 16/05, OSNP 2006 nr 9-10, poz. 165). W pierwszej 
kolejności należy więc rozważyć, jaki jest przedmiot rozpoznawanej sprawy 
z zakresu ubezpieczeń społecznych. 

 
 
4 
W 
niniejszej 
sprawie 
odwołanie 
skarżącego 
(odpowiednik 
pozwu 
formułującego żądanie) dotyczyło decyzji organu rentowego z dnia 31 marca 2008 
r. wydanej w przedmiocie wznowienia postępowania o wysokość świadczenia 
rentowego, zakończonego decyzjami z 8 lutego 2002 r. i z 13 lipca 2004 r. 
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 marca 2008 r. organ rentowy umorzył postępowanie 
o wypłatę części uzupełniającej renty. W odwołaniu ubezpieczony domagał się 
`nakazania organowi rentowemu wypłacenia renty należnej wnioskodawcy@ w 
pełnej wysokości za okres od 1 maja 2002 r. do 31 lipca 2004 r. Taki też wniosek 
ubezpieczony sformułował w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji. 
Z przedstawionych w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji wywodów 
wynika, że wnioskodawcy zostało przyznane prawo do rolniczej renty inwalidzkiej, 
lecz z uwagi na niezaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, świadczenie to 
zostało zawieszone w części uzupełniającej. W sprawach, w których kwestionuje 
się zawieszenie części uzupełniającej renty lub emerytury, dopuszczalność skargi 
kasacyjnej 
niewątpliwie 
zależy 
od 
wartości 
przedmiotu 
zaskarżenia 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2001 r., II UZ 28/01, OSNP 
2003 nr 6, poz. 160; z dnia 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, LEX nr 583831 i z dnia 
11 maja 2010 r., II UZ 9/10, LEX nr 621344). Jednakże nie można zasadnie 
twierdzić, że niniejsza sprawa jest sprawą o przyznanie renty rolniczej lub 
o wysokość takiej renty. Co więcej, sprawa ta nie jest również sprawą 
o zawieszenie renty. Wszystkie te kwestie były już bowiem przedmiotem 
rozpoznania 
we 
wcześniejszych 
postępowaniach. 
Przedmiotem 
odwołania 
w rozpoznawanej sprawie (decyzji organu rentowego z dnia 31 marca 2008 r.) jest 
natomiast 
odmowa 
wznowienia 
postępowania 
i 
wypłaty 
ubezpieczonemu 
niesłusznie zawieszonej - jego zdaniem - części uzupełniającej renty rolniczej za 
okres od 1 maja 2002 r. do 31 lipca 2004 r. Rozpoznawana sprawa nie jest więc 
sprawą o prawo do renty (o prawo do świadczeń powtarzających się) ani sprawą 
o wysokość renty, ani nawet sprawą o zawieszenie renty, a więc wartość 
przedmiotu sporu (a w konsekwencji wartość przedmiotu zaskarżenia) nie podlega 
ustaleniu na podstawie art. 22 k.p.c., lecz na zasadach art. 21 k.p.c. (uzasadnienie 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, LEX nr 
583831). Dlatego wartość tę wyznacza wysokość świadczenia zawieszonego przez 

 
 
5 
organ rentowy (części uzupełniającej renty) za okres wskazany w decyzji z dnia 
31 marca 2008 r., których wypłaty domaga się ubezpieczony (postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 10 października 1996 r., II UKN 4/96, OSNAPiUS 1997 nr 8, 
poz. 138). 
Z tego względu nie można uznać, aby wartość przedmiotu zaskarżenia w 
skardze kasacyjnej ubezpieczonego, była niższa niż 10.000 zł i dlatego Sąd 
Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił 
jak w sentencji.