I UZ 2/11

Sygn. akt I UZ 2/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) 
SSN Romualda Spyt 
SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania K. M. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o wznowienie postępowania w sprawie III AUa …/05 
 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2011 r., 
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 6 września 2010 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
                                                    Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił 
skargę K. M. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym 
wyrokiem tego Sądu z dnia 6 grudnia 2006 r. Wyrokiem tym została oddalona 
apelacja wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 lutego 2005 r., 
który oddalił jego odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 8 września 2003 r., 
wstrzymującej wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem 
przy pracy. 
Skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie art. 403 § 2 
k.p.c.  Zdaniem skarżącego pojawiły się nowe dowody, które mogły mieć wpływ na 

 
 
2 
wynik sprawy rozstrzygniętej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r., 
a z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, tj. decyzja Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 1998 r. i zawiadomienie ZUS z dnia 
24 października 2003 r., dotyczące zaocznego uznania wnioskodawcy za osobę 
niezdolną do pracy.  
Sąd Apelacyjny stwierdził, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 
dnia 30 listopada 1998 r., przyznająca wnioskodawcy rentę z tytułu częściowej 
niezdolności do pracy w związku z wypadkiem w pracy od dnia 1 grudnia 1998 r. na 
stałe, była znana Sądowi Apelacyjnemu w sprawie o sygn. akt III AUa …/05, 
zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006r. Sąd Apelacyjny 
dysponował bowiem aktami rentowymi, w których znajdowała się powyższa 
decyzja. Oznacza to, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 
listopada 1998 r., przyznająca wnioskodawcy rentę z tytułu częściowej niezdolności 
do pracy w związku z wypadkiem na stałe, nie jest nowym dowodem, który mógłby 
mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w 
poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c). Tym bardziej nie jest takim środkiem 
dowodowym pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 października 2003 
r. - nazwane w skardze zaświadczeniem ZUS - w którym organ rentowy wyjaśnia 
wnioskodawcy w odpowiedzi na jego pismo, iż orzeczeniem z dnia 12 sierpnia 2003 
r., wydanym zaocznie przez Lekarza Orzecznika ZUS na podstawie ekspertyzy 
orzeczniczo-lekarskiej Instytutu Medycyny Pracy, został on uznany za częściowo 
niezdolnego do pracy bez związku z wypadkiem przy pracy - do 30 września 2003 r. 
Przepis art. 403 § 2 k.p.c. nie ustanawia bowiem jako przesłanki wznowienia 
późniejszego wykrycia jakichkolwiek środków dowodowych, ale tylko takich, które 
mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wyrok zaskarżony skargą o 
wznowienie postępowania nie zapadł na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika  
ZUS. Ocena niezdolności do pracy wnioskodawcy w związku z wypadkiem w pracy 
dokonana została w oparciu o opinie biegłych sądowych lekarzy specjalistów: 
neurologa, chirurga ortopedy-traumatologa, psychiatry i okulisty. Zatem wskazane 
wyżej pismo organu rentowego z dnia 24 października 2003 r. nie ma istotnego 
znaczenia dla sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 
dnia 6 grudnia 2006 r. Sąd stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania nie 

 
 
3 
służy korygowaniu orzeczeń, lecz tylko wzruszeniu orzeczeń zapadłych w wyniku 
rażących uchybień przepisów procesowych lub materialnoprawnych, jeżeli 
zachodzą podstawy, o których mowa w art. 401-403 k.p.c., a takie podstawy nie 
zachodzą w rozpoznawanej sprawie, dlatego Sąd Apelacyjny, na zasadzie art. 410 
§ 1 k.p.c., odrzucił skargę o wznowienie postępowania, bowiem nie została ona 
oparta na ustawowej podstawie. 
Od powyższego postanowienia Sądu Apelacyjnego zażalenie wywiódł 
pełnomocnik K. M., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego 
złożenia. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. poprzez uznanie, iż 
dowód wskazany przez wnioskodawcę nie stanowi okoliczności przedmiotowo 
istotnej i zarazem nieznanej sądowi orzekającemu w sprawie o sygn. akt III AUa 
…/05. We wniosku o doręczenie postanowienia z dnia 26 października  2010 r., 
względnie o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na to postanowienie 
pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił, że zostało ono doręczone na poprzedni adres 
kancelarii, tj. na ul. B. 18 w K., podczas gdy od dnia 2 listopada 2010 r. siedziba 
jego kancelarii mieści się na ul.  D. 6w K. Pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, iż o 
zmianie siedziby poinformował sąd osobiście, a niezależnie od tego także 
Okręgowa Rada Adwokacka w K. informowała o tym sądy. Tym samym, jego 
zdaniem, nie można uznać, iż postanowienie z dnia 26 października 2010 r. zostało 
skutecznie doręczone. Ponadto skarżący zarzucił, że przesyłkę odebrała M. K., 
która nie została upoważniona przez niego do odbioru korespondencji. W jego 
ocenie przyczyna nie złożenia w terminie zażalenia była obiektywnie niezawiniona, 
a negatywne skutki dotknęły wnioskodawcę. Zdaniem skarżącego za początek 
biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia 
można uznać datę 21 lipca 2010 r., tj. dzień badania akt w sądzie. Ponadto skoro 
nie minął jeszcze rok od dnia wydania postanowienia istnieje możliwość 
przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.  
 
Sąd Apelacyjny w dniu 6 września 2010 r. wydał, będące przedmiotem 
niniejszej sprawy,  postanowienie, w którym oddalił wniosek o przywrócenie terminu 
i odrzucił zażalenie. 

 
 
4 
Sąd Apelacyjny uznał, że przywrócenia terminu do dokonania czynności 
procesowej - w myśl art. 168 § 1 k.p.c. - może domagać się strona o ile wykaże, że 
uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Brak winy określa się, zgodnie z 
przyjętym orzecznictwem, według kryterium obiektywnego miernika staranności, 
jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Występuje on 
w sytuacji, gdy zaistniały przeszkody niezależne od strony, przy czym przez stronę 
należy przy tym rozumieć także pełnomocnika strony, którego błąd procesowy 
obciąża stronę. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosku o przywrócenie 
terminu nie można opierać na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał 
dokonania czynności procesowej. Okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują, 
że profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy nie powiadomił prawidłowo Sądu 
Apelacyjnego w niniejszej sprawie o zmianie siedziby swojej kancelarii. Zdaniem 
Sądu ogólne zawiadomienie przez niego oraz Okręgową Radę Adwokacką Sądu 
Apelacyjnego o zmianie siedziby kancelarii nie było wystarczające. Sąd podniósł, że  
we wniosku o wznowienie postępowania i kolejnych kierowanych do sądu pismach 
pełnomocnik wnioskodawcy podawał jako swoją siedzibę kancelarię w K. przy ul. B. 
18.  Z treści art. 136 k.p.c.  wynika, że przedstawiciele stron zarówno ustawowi, jak i 
pełnomocnicy mają obowiązek podawania zawsze swojego aktualnego adresu, a 
obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu obejmuje każdą sprawę toczącą się w 
sądzie. Obowiązek ten istnieje w czasie trwania postępowania - do momentu 
uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. Sąd nie ma bowiem 
obowiązku dokonywania poszukiwań aktualnych adresów stron i ich przedstawicieli, 
chyba, że rzeczywisty adres byłby mu znany. Natomiast ogólnego zawiadomienia 
sądu o zmianie adresu nie można traktować jako wypełnienie powyższego 
obowiązku. 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie 
twierdzenie pełnomocnika wnioskodawcy, że postanowienie z dnia 26 października 
2009r. nie zostało skutecznie doręczone, ponieważ odebrała je osoba, której on nie 
upoważniał do odbioru korespondencji. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.c. dla 
adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć 
osobie upoważnionej do odbioru pism.  Doręczenie przewidziane w tym przepisie 
oparte jest na domniemaniu adresata, jednakże domniemanie to może być obalone. 

 
 
5 
W niniejszej sprawie znaczenie ma fakt, że jak wynika z dowodu doręczenia 
powyższego postanowienia osoba, która odebrała przesyłkę posługiwała się 
pieczątką kancelarii, będącej siedzibą pełnomocnika wnioskodawcy. Natomiast 
pełnomocnik wnioskodawcy w żaden sposób nie wykazał, że nie była ona 
upoważniona do odbioru korespondencji. W tej sytuacji należało przyjąć, iż 
postanowienie z dnia 26 października 2009 r. zostało skutecznie doręczone. 
Z tych względów Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia 
terminu określone w art. 168 k.p.c., co skutkowało oddaleniem wniosku. 
 Jak wynika z dowodu doręczenia postanowienie z dnia 26 października 2009 
r. zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 1 grudnia 2009 r., a 
zatem termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 8 grudnia 2009 r. 
Pełnomocnik wnioskodawcy złożył zażalenie na powyższe postanowienie dopiero w 
dniu 26 lipca 2010 r., tj. po upływie ustawowego terminu z art. 394 § 2 k.p.c. do jego 
wniesienia. W konsekwencji zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu 
Apelacyjnego z dnia 26 października 2009 r. podlegało jako spóźnione odrzuceniu 
na podstawie  art. 370 w zw. z art. 373 § 1 k.p.c. 
Zażalenie na to postanowienie złożył do Sądu Najwyższego pełnomocnik K. 
M.  Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 
1. 
błąd 
w 
ustaleniach 
faktycznych, 
polegający 
na 
uznaniu, 
iż 
powiadomienie Sądu Apelacyjnego o zmianie siedziby pełnomocnika dokonane 
osobiście przez pełnomocnika oraz przez Okręgową Radę Adwokacką nie jest 
wystarczającym dowodem na przyjęcie braku skuteczności w doręczeniu odpisu 
wyroku wraz z uzasadnieniem; 
2. 
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pełnomocnik 
w żaden sposób nie uzasadnił braku pełnomocnictwa dla odbioru poczty przez  M. 
K., gdy w rzeczywistości stan faktyczny wyglądał inaczej. 
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia 
Sądu I instancji i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz w konsekwencji 
uznanie zażalenia na oddalenie skargi o wznowienie postępowania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 

 
 
6 
Zażalenie jest niezasadne. 
Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.c. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek 
zawiadamiać sąd o każdej zmianie swego zamieszkania. W myśl § 2 tego artykułu - 
w razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach 
sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O 
powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę 
przy pierwszym doręczeniu. 
W postanowieniu z dnia 13 października 2005 r. w sprawie II PZ 35/05 (OSNP 
2006/17-18/273)  Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że przepis art. 136 § 1 k.p.c. ma 
zastosowanie 
w 
razie 
zaniedbania 
przez 
profesjonalnego 
pełnomocnika 
zawiadomienia sądu o zmianie siedziby kancelarii adwokata lub radcy prawnego. 
Podzielając  tę konstatację należy wskazać,  że przyczyną zastosowania 
przez Sąd Okręgowy art. 136 § 1 k.p.c. było zaniedbanie przez profesjonalnego 
pełnomocnika strony pozwanej powiadomienia Sądu  o zmianie siedziby kancelarii 
adwokata.    
  Przepisy o doręczeniach zastępczych (art. 138 k.p.c., art. 139 k.p.c.) - 
podobnie jak przepis art. 136 k.p.c., który był podstawą prawną uznania doręczenia 
za skutecznie dokonane - stanowią  jeden z instrumentów realizacji zasady 
ekonomii procesowej i przeciwdziałania przewlekaniu procesu (art. 6 k.p.c.), które 
by nastąpiło, gdyby nie można było uznać za skuteczne doręczenia dokonanego 
pod dotychczas znanym sądowi adresem, przy zaniedbaniu przez stronę 
powiadomienia sądu o zmianie adresu na inny. Wykładnia art. 136 k.p.c. powinna 
uwzględniać dyrektywy płynące z zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z 29 stycznia 1971 r., I CR 657/70, LEX nr 6866).   
W postanowieniu z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie II UZ 46/02 (LEX nr 57153) 
Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że pismo zawierające zawiadomienie o zmianie 
adresu siedziby pełnomocnika, doręczone sądowi w oznaczonej sprawie, nie 
wywiera skutków w innych sprawach, w których pełnomocnik też reprezentuje 
stronę przed tym samym sądem, a postanowieniu z dnia 17 listopada 2000 r. w 
sprawie  V CZ 101/00 (LEX nr 536951) Sąd Najwyższy stwierdził, iż obowiązkiem 
adwokata jest wskazanie właściwego adresu jego kancelarii. Jeżeli adres, który 
pełnomocnik umieszcza na sporządzonym piśmie procesowym jest aktualny 

 
 
7 
dopiero z datą przyszłą, to należy wskazany adres opatrzyć uwagą zawierającą tę 
informację. 
Stosownie do art. 138 § 1 k.p.c. - jeżeli doręczający nie zastanie adresata w 
mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go 
nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są 
przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. W myśl § 2 - dla 
adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo 
osobie upoważnionej do odbioru pism. 
Na tle tych przepisów Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 czerwca 
2008 r. w sprawie I PZ 13/08 (LEX nr 496404) zajął stanowisko, że doręczenie 
dokonane w miejscu pracy adwokata, jakim jest jego kancelaria, do rąk osoby 
upoważnionej do odbioru pism (art. 138 § 1 k.p.c.) nie uchybia przepisom 
postępowania cywilnego dotyczących doręczeń pism sądowych. 
Sąd Najwyższy uznał, że konstatacja ta znajduje odniesienie również do 
niniejszej sprawy. Doręczenie pism sądowych adwokatowi, prowadzącemu własną 
kancelarię, a więc osobie fizycznej, dokonuje się na podstawie art. 133 § 1 k.p.c. - z 
uwzględnieniem przepisów art. 135 k.p.c. i art. 138 k.p.c. Także § 4 ust. 1 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie 
szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu 
cywilnym stanowi, że przesyłkę doręcza się wyłącznie adresatowi, chyba że 
przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dopuszczają doręczenie innej osobie. 
Oznacza to, że doręczenie dokonane w miejscu pracy adwokata, jakim jest jego 
kancelaria, do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism (art. 138 § 1 k.p.c.) nie 
uchybia przepisom postępowania cywilnego dotyczącym doręczeń pism sądowych.  
Rozporządzenie to zostało zastąpione z dniem 20 października 2010 r. 
rozporządzaniem Ministra Sprawiedliwości z  dnia 12 października 2010 r. w 
sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w 
postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2010r. nr 190 poz. 1277), które jednak z uwagi na 
przedmiot niniejszej sprawy, nie miało zastosowania. 
W zażaleniu podnosi się, że osoba, która odebrała pismo, nie była 
upoważniona do odbierania korespondencji sądowej. Twierdzenie to nie zostało 
potwierdzone dowodami. Pełnomocnik K. M. prowadził kancelarię w formie spółki 

 
 
8 
cywilnej z innymi adwokatami i radcami prawnymi przy ul. B. 18 w K. Jeszcze w 
piśmie procesowym z dnia 9 października 2009 r., które wpłynęło do Sądu 
Apelacyjnego 13 października 2009 r. adw. F. K. podała adres swojej kancelarii taki 
sam, jak dotychczas – przy ul. B. 18, a przecież już wówczas zapewne wiedziała o 
terminie zmiany siedziby, gdyż czynności takiej nie dokonuje się z dnia na dzień.  
Sąd Apelacyjny doręczył odpis postanowienia z uzasadnieniem na w/w adres w 
dniu 1 grudnia 2009 r., przy czym z adnotacji listonosza wynika, że doręczył  odpis 
postanowienia osobie upoważnionej do odbioru korespondencji – M. K.  Dopiero w 
piśmie z dnia 26 lipca 2010 r. adw. F. K. podała Sądowi nowy adres: ul. D. 6. Z 
pisma Okręgowej Rady Adwokackiej wynika, że do zmiany kancelarii doszło w dniu 
2 listopada 2009 r., przy czym pismo tej Rady do Prezesa Sądu Apelacyjnego w 
sprawie zmiany adresu zostało sporządzone 16 listopada 2009 r.  
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że 
pełnomocnik K. M., wbrew swojemu obowiązkowi,  nie zawiadomił Sądu 
prowadzącego sprawę o wznowienie postępowania o zmianie siedziby swojej 
kancelarii, wobec czego odpis postanowienia został prawidłowo wysłany na adres 
znany sądowi, podany w  skardze o wznowienie postępowania. Należało uznać 
doręczenie 
odpisu 
postanowienia 
upoważnionemu 
pracownikowi 
kancelarii 
adwokackiej w siedzibie kancelarii adwokackiej – za prawidłowe i zgodne z 
prawem. 
Stanowisko Sądu Apelacyjnego, że osoba, do rąk której doręczono pismo 
sądowe, była osobą upoważnioną do odbioru pism w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.c. 
jest prawidłowe. 
 Upoważnienie do odbioru korespondencji nie musi być udzielone na piśmie, 
można poprzestać na formie ustnej, można go też udzielić w sposób dorozumiany 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99, 
OSNC 2000 nr 2, poz. 242).  
  Sąd Apelacyjny w sposób prawidłowy i zgodny z prawem uznał więc, iż brak 
jest przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a zażalenie 
należy odrzucić. 
 

 
 
9 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie 
art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.