I UZ 19/06

Sygn. akt I UZ 19/06 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 12 października 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Roman Kuczyński 
SSN Zbigniew Myszka 
 
 
w sprawie z odwołania M. O. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
z udziałem zainteresowanej Spółki z ograniczoną  odpowiedzialnością "R. "  
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 października 2006 r., 
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 22 maja 2006 r.,  
 
oddala  zażalenie. 
 
 
 
Uzasadnienie. 
 
 
 
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych  postanowieniem z 
22 maja 2006 r., odrzucił na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.  apelację  
wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego– Sądu Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych z 8 marca 2006 r., ponieważ apelacja - sporządzona i wniesiona przez 
pełnomocnika wnioskodawczyni będącego adwokatem - nie została opłacona 
opłatą „w wysokości stałej” wynoszącej 30 złotych. 
 
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni 
zwrócił uwagę, że  stosownie do art. 1302 § 3 k.p.c., sąd odrzuca bez wezwania o 

 
 
2 
uiszczenie opłaty wniesione przez adwokata środki odwoławcze lub środki 
zaskarżenia (w tym apelację) podlegające opłacie w wysokości stałej lub 
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu 
zaskarżenia. Przepis ten – zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni – odnosi się 
wyłącznie do dwóch rodzajów opłat wymienionych w art. 12 i 13 ustawy z dnia 28 
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a mianowicie do opłaty 
stałej (art. 12) i  opłaty stosunkowej (art. 13), nie ma natomiast zastosowania do  
opłaty podstawowej, o której stanowi art. 14 ustawy. Tak więc należy  uznać za 
błędne utożsamianie przez Sąd Apelacyjny „opłaty w wysokości stałej” z opłatą 
podstawową. Zgodnie z art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę 
podstawową w wysokości 30 złotych, która nie jest opłatą w wysokości stałej, o 
jakiej mowa w art. 1302 § 3 k.p.c. 
Pełnomocnik  skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany 8 marca 2006 r., w związku z 
czym nie budzi wątpliwości, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z 
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, 
poz. 1398 ze zm.). Będący przepisem przejściowym art. 149 ust. 1 ustawy stanowi 
bowiem, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy 
dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych stosuje się do czasu zakończenia 
postępowania w danej instancji. Do czasu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy  -  
czyli do 8 marca 2006 r. -  należało stosować przepisy dotychczasowe (w tym 
ustawę z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach  sądowych w sprawach cywilnych 
oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego sprzed zmian wprowadzonych 
ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), od 
chwili zakończenia postępowania w pierwszej instancji – czyli od wydania wyroku 
przez Sąd Okręgowy -  należy stosować przepisy nowe, w tym przepisy 
znowelizowanego Kodeksu postępowania cywilnego. 
Dodany ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (zwaną dalej ustawą)  art. 1302 k.p.c. (który wszedł w życie 2 marca 2006 
r.) reguluje skutki niewykonania przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego 

 
 
3 
adwokatem lub radcą prawnym, wynikającego z art. 10 ustawy obowiązku 
uiszczenia opłaty przy wnoszeniu pisma podlegającego takiej opłacie (art. 3 
ustawy). Przepis art. 1302 § 3 k.p.c. stanowi, że sąd odrzuca bez wezwania o 
uiszczenie opłaty wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika 
patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, 
skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na 
orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub 
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu 
zaskarżenia. Przepis ten może budzić wątpliwości interpretacyjne. Wątpliwości 
skarżącego dotyczą zasadniczo zagadnienia, czy opłata w wysokości stałej, o 
której mowa w art. 1302 § 3 k.p.c., to również opłata podstawowa, określona w art. 
14 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.  
Podniesioną w zażaleniu kwestię dotyczącą interpretacji użytego w art. 1302 
k.p.c. pojęcia  „opłata w wysokości stałej”  rozstrzygnęło już orzecznictwo Sądu 
Najwyższego, między innymi w uchwale z 26 września 2006 r., II UZP 11/06, w 
której wyrażono pogląd, że art. 1302 § 3 k.p.c. stosuje się do środków 
odwoławczych i środków zaskarżenia podlegających opłacie podstawowej, o której 
mowa  w art. 35 i 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych. 
Przepis art. 11 ustawy dzieli opłaty na stałą, stosunkową albo podstawową. 
Opłatę stałą pobiera się w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w 
ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości jednakowej, 
niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 
12), opłatę stosunkową – w sprawach o prawa majątkowe, przy czym wynosi ona 
5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia (art. 13), natomiast 
opłatę podstawową – w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, 
stosunkowej lub tymczasowej (art. 14 ust. 1). Opłata podstawowa wynosi 30 
złotych i stanowi minimalną opłatę, którą strona jest obowiązana uiścić od pisma 
podlegającego opłacie, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 14 ust. 3). Pobranie 
od pisma opłaty podstawowej wyłącza pobranie innej opłaty (art. 14 ust. 4). 
Zgodnie z art. 36 ustawy, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w 

 
 
4 
sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych 
pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, 
zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia.  
 
Analiza powołanych wyżej przepisów wskazuje, że w sprawach z zakresu 
ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy 
i ubezpieczeń społecznych pobranie opłaty podstawowej przewidziane zostało 
jedynie od wymienionych w art. 36 ustawy środków odwoławczych i środków 
zaskarżenia. Opłata ta w każdym przypadku wynosi 30 złotych, jest opłatą 
minimalną, jaką strona jest obowiązana uiścić od podlegających opłacie pism 
wymienionych w art. 36, a jej pobranie wyłącza pobranie jakiejkolwiek innej opłaty 
(art. 14 ust. 3 i 4). Skoro nie ma możliwości całkowitego lub częściowego 
zwolnienia strony od ponoszenia omawianej opłaty przez sąd, ustalenia jej 
wysokości w sposób odmienny, niż to czyni art. 36 ustawy, bądź pobrania od pisma 
będącego środkiem odwoławczym lub środkiem zaskarżenia innej opłaty, niż opłata 
podstawowa, to należy uznać, że określona w art. 36 ustawy opłata podstawowa – 
jako niepoddająca się jakiejkolwiek modyfikacji – jest opłatą w wysokości stałej w 
rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c.  
Już w orzeczeniach wcześniejszych (w stosunku do uchwały z 26 września 
2006 r., II UZP 11/06), Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że użyty w art. 1302 § 3 
k.p.c.  zwrot „opłata w wysokości stałej” różni się od używanego w ustawie o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych pojęcia „opłata stała”, co wskazuje, że 
określenia te mają inne znaczenie. Gdyby użyte w art. 1302 § 3 k.p.c. określenie 
odnosiło się wprost do pojęcia zawartego w ustawie o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych, ustawodawca posłużyłby się sformułowaniem „podlegające 
opłacie stałej lub stosunkowej”, bądź „podlegające całej opłacie stałej lub jej 
ułamkowej części albo opłacie stosunkowej”, nie zaś sformułowaniem „podlegające 
opłacie w wysokości stałej”. Zatem określenie „opłata w wysokości stałej” ma 
szerszy zakres znaczeniowy i obejmuje także opłaty, które nie są opłatami stałymi 
w rozumieniu ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ale ich 
wysokość jest stała dlatego, że została określona kwotowo, jak to ma miejsce w 
przypadku opłaty podstawowej (por. dotychczas niepublikowane postanowienia 

 
 
5 
Sądu Najwyższego z  30 maja 2006 r., I CZ 23/06, z  2 czerwca 2006 r., II UZ 
14/06, z 11 lipca 2006 r., I CSK 146/06 i z 17 sierpnia 2006 r., III UZ 7/06). 
Opłata podstawowa jest nowym rodzajem opłaty sądowej, nieznanym 
obowiązującej poprzednio ustawie z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych, a tym samym pojęciu „opłaty w wysokości stałej” należy 
nadać znaczenie adekwatne do aktualnego stanu prawnego.  W uzasadnieniu 
uchwały z 13 września 2000 r., III CZP 34/00 OSNC z 2001 r. nr 1, poz. 4, Sąd 
Najwyższy podkreślił, że opłata w wysokości stałej w rozumieniu art. 17 ustawy z 
dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to taka 
opłata, której wysokość jest stała, czyli taka sama, jednakowa. Kryterium temu 
odpowiada nie tylko opłata, która jest wyrażona kwotowo, lecz także taka opłata, 
która, stanowiąc określony, zawsze taki sam ułamek określonej kwoty, ma zawsze 
taką samą wysokość ("wysokość stałą"). Na gruncie obecnie obowiązującej ustawy 
kryterium temu odpowiada również wyrażona kwotowo i w niezmiennej wysokości 
opłata podstawowa. Gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie skutku 
wynikającego z art. 1302 § 3 k.p.c. wyłącznie do środków odwoławczych i środków 
zaskarżenia podlegających opłacie stałej lub stosunkowej, wyraźnie by to 
zaznaczył poprzez jednoznaczne odniesienie się do tych opłat bądź poprzez 
wyłączenie spod działania powołanego przepisu pism podlegających opłacie 
podstawowej. Skoro tego nie uczynił, to wynikający z art. 1302 § 3 k.p.c. obowiązek 
uiszczenia przez adwokata lub radcę prawnego należnej opłaty bez wzywania o jej 
uiszczenie pod rygorem odrzucenia środka odwoławczego lub środka zaskarżenia 
dotyczy nie tylko pism podlegających całej opłacie stałej (art. 18 ust. 2 ustawy), 
ułamkowej części opłaty stałej (art. 19 ustawy) i opłacie stosunkowej obliczonej od 
wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 13 w związku z art. 
18 ust. 2 ustawy), ale również pism podlegających opłacie podstawowej, o której 
między innymi mowa w art. 36 ustawy.  
 
Uiszczenie określonej kwotowo w ustawie należnej opłaty podstawowej, w 
stałej wysokości 30 złotych, jest prostą czynnością, niewykraczającą poza granice 
wymagań, jakie należy stawiać zawodowemu pełnomocnikowi. Pozostaje to w 
zgodzie z podstawowymi celami i założeniami ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, którymi było między innymi usprawnienie i 

 
 
6 
przyspieszenie postępowania cywilnego poprzez wprowadzenie nowych zasad 
dotyczących ustalania wysokości i pobierania od stron opłat sądowych, w tym 
możliwość szerszego zastosowania mechanizmu zwrotu lub odrzucenia pisma 
wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika w razie nieuiszczenia opłaty w 
stałej wysokości. 
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na 
podstawie art. 3941 § 3  w związku z art. 39814  k.p.c.