I UZ 18/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia ubezpieczonej J. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 kwietnia 2024 r., które odrzuciło jej skargę kasacyjną od wyroku dotyczącego wysokości emerytury. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, ponieważ ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.052 zł, która była niższa niż wymagane 10.000 zł dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że Sąd Apelacyjny błędnie ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było to, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie nowelizacji ustawy emerytalnej, która wprowadziła przepis art. 194j. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy ponownie ustalona wysokość emerytury powszechnej jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi przysługuje wyrównanie. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny powinien był uwzględnić nie tylko kwotę 5.052 zł, ale także wartość potencjalnego wyrównania, które mogłoby przysługiwać ubezpieczonej, gdyby jej żądanie ustalenia wysokości emerytury zostało uwzględnione. Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być ustalona zgodnie z art. 21 k.p.c., uwzględniając zarówno świadczenia przyszłe, jak i zaległe oraz wyrównanie. Ponieważ Sąd Apelacyjny nie uwzględnił tej specyfiki, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, w tym uwzględnianie potencjalnego wyrównania emerytury wynikającego z przepisów prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z nowelizacją ustawy emerytalnej i ustalaniem wysokości emerytury powszechnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga kasacyjna w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotycząca wysokości emerytury, może zostać odrzucona z powodu wartości przedmiotu zaskarżenia poniżej 10.000 zł, jeśli nie uwzględniono potencjalnego wyrównania emerytury wynikającego z nowelizacji ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie może zostać odrzucona w takiej sytuacji, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia nie uwzględnia potencjalnego wyrównania emerytury, które przysługuje z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia powtarzające się powinna być ustalana zgodnie z art. 21 k.p.c., uwzględniając świadczenia przyszłe i zaległe, a także potencjalne wyrównanie wynikające z przepisów prawa. Błędne ustalenie tej wartości przez sąd niższej instancji, skutkujące odrzuceniem skargi kasacyjnej, stanowi podstawę do jej uchylenia.
Jaka jest prawidłowa metoda ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdy przedmiotem sporu jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się i potencjalne wyrównanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń zaległych - na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych stosuje się art. 21 k.p.c. Należy również uwzględnić wartość potencjalnego wyrównania, które przysługuje z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo dotyczące ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, podkreślając konieczność uwzględnienia wszystkich elementów świadczenia, w tym potencjalnego wyrównania, które wynika z przepisów prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Częstochowie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia postanowienia sądu drugiej instancji.
ustawa emerytalna art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa ustalenia wysokości emerytury.
ustawa emerytalna art. 194j § ust. 5 zdanie pierwsze
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Emerytowi wypłaca się wyrównanie, jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury powszechnej jest wyższa od wypłacanej dotychczas.
Pomocnicze
k.p.c. art. 476 § § 2 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych należą między innymi sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących emerytur i rent.
k.p.c. art. 22
Kodeks postępowania cywilnego
Wartość przedmiotu sporu w sporach sądowych o wysokość powtarzających się świadczeń z ubezpieczenia społecznego stanowi obliczona za okres jednego roku różnica pomiędzy hipotetyczną kwotą świadczenia, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a świadczeniem w kwocie faktycznie pobieranej.
k.p.c. art. 19 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustalania wartości przedmiotu sporu w odniesieniu do świadczeń zaległych.
k.p.c. art. 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosuje się w przypadku dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych.
k.p.c. art. 25 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zarządzić dochodzenie w celu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia.
k.p.c. art. 398^6 § § 2 lub 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.
ustawa emerytalna art. 194j § ust. 5 zdanie drugie
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa sposób ustalenia kwoty wyrównania.
Dz.U. z 2020 r., poz. 1222
Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa wszczęcia postępowania przez ZUS z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia, nie uwzględniając potencjalnego wyrównania emerytury wynikającego z przepisów prawa. • Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być ustalona zgodnie z art. 21 k.p.c., uwzględniając świadczenia przyszłe, zaległe oraz wyrównanie.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna była niedopuszczalna z powodu wartości przedmiotu zaskarżenia poniżej 10.000 zł.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. • Sądowi umknęła jednak specyfika postępowania, które zostało zakończone wydaniem spornej decyzji. • Wymieniony przepis przyznaje uprawnienie do wyrównania ex lege, po spełnieniu jedynej przesłanki, a zatem w razie potencjalnego uznania roszczenia skarżącej, będzie jej przysługiwało również wyrównanie (z mocy prawa, a nie na wniosek).
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, w tym uwzględnianie potencjalnego wyrównania emerytury wynikającego z przepisów prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z nowelizacją ustawy emerytalnej i ustalaniem wysokości emerytury powszechnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w sprawach o świadczenia emerytalne – prawidłowego ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia, co ma kluczowe znaczenie dla dopuszczalności skargi kasacyjnej. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w kontekście zmian legislacyjnych.
“Emerytura niższa niż powinna? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak liczyć wartość sporu w skardze kasacyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 5052 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.