I UZ 155/10

Sygn. akt I UZ 155/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 października 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Małgorzata Gersdorf 
SSN Halina Kiryło 
 
w sprawie z odwołania A. P. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę z tytułu niezdolności do 
pracy w związku z wypadkiem w drodze z pracy i  
o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 października 2010 r., 
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 9 czerwca 2010 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie; 
2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego na rzecz 
adw. T. B. z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej z urzędu kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych 
powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług. 
 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem  z 7 
września 2006 r., oddalił apelację wnioskodawczyni A. P. od wyroku Sądu 
Okręgowego w S. – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, którym oddalono 
odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 

 
 
2 
września 2004 r. odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w 
związku z wypadkiem w drodze z pracy i zmieniono decyzję organu rentowego z 15 
września 2004 r. w ten sposób, że przyznano wnioskodawczyni rentę z tytułu 
całkowitej niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia od 1 października 2004 
r. do 30 listopada 2006 r.  
Skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem 
Sądu Apelacyjnego z 7 września 2006 r. wniosła ubezpieczona A. P. 
Powołując się na art. 403 § 2 k.p.c., wnioskodawczyni zakwestionowała  
rozstrzygnięcie oddalające jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z 5 lipca 
2005 r., w sprawie IV U …/04, oddalającego odwołanie w sprawie o rentę z tytułu 
niezdolności do pracy w związku z wypadkiem w drodze z pracy. Wniosła o 
przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej w postaci historii choroby z 
Poradni Neurochirurgicznej E. z odnotowaną wizytą w dniu 3 października 2009 r. u 
prof. dr hab. M. Z., specjalisty neurochirurga oraz z opisu badania rezonansu 
magnetycznego głowy z kontrastem z 5 czerwca 2009 r. przeprowadzonego w 
Pracowni M. opatrzonego datą 15 października 2010 r. 
Postanowieniem z 9 czerwca 2010 r., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
wnioskodawczyni o wznowienie postępowania zakończonego  wyrokiem Sądu 
Apelacyjnego z 7 września 2006 r.  
Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania została 
wniesiona po upływie ustawowego trzymiesięcznego terminu z art. 407 § 1 k.p.c. i 
już z tej przyczyny podlegała odrzuceniu na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. Z pisma 
procesowego skarżącej z 7 lipca 2009 r., złożonego w sprawie III AUa …/09, 
wynika, że skarżąca powzięła wiadomość o wyniku badania rezonansu 
magnetycznego głowy przeprowadzonego 5 czerwca 2009 r. w dniu 18 czerwca 
2009 r. (błędnie podano w piśmie datę 18 maja 2009 r.). Wynik tego badania 
wskazała jako nowy środek dowodowy, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, 
a z którego nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Trzymiesięczny 
termin do wniesienia skargi upłynął zatem 18 września 2009 r. Tymczasem skarga 
o wznowienie postępowania została wniesiona 2 stycznia 2010 r., czyli po upływie 
ustawowego terminu.  

 
 
3 
Ponadto skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu na 
podstawie art. 410 § 1 k.p.c. wobec braku ustawowych podstaw do wznowienia 
postępowania.    
Skarżąca 
formalnie 
sformułowała 
podstawy 
skargi 
o 
wznowienie 
postępowania w sposób odpowiadający przesłankom wynikającym z art. 403 § 2 
k.p.c., powołując się na wykrycie środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ 
na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 
Jednakże podnoszone przez skarżącą okoliczności, w których upatruje ona 
ustawową podstawę wznowienia postępowania, tj. przeprowadzenie badania 
rezonansu magnetycznego głowy w dniu 5 czerwca 2009 r. i wizyta w Poradni 
Neurochirurgicznej w dniu 3 października 2009 r., nie mogą zostać uznane za 
ustawowe przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., 
gdyż nie oznaczają późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub 
środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których 
strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Są to środki dowodowe 
powstałe już po prawomocnym zakończeniu poprzedniego postępowania. 
Dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej, pochodzące z okresu po wydaniu 
zaskarżonego  prawomocnego wyroku, nie są ustawową podstawą wznowienia 
postępowania. Ze sformułowania art. 403 § 2 k.p.c. wynika jednoznacznie, że 
podstawą wznowienia mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i środki 
dowodowe, które istniały przed wydaniem prawomocnego wyroku, lecz były stronie 
nieznane, lub strona nie miała do nich dostępu. Tymczasem skarżąca przedstawia 
wyniki badań przeprowadzonych już po prawomocnym zakończeniu postępowania. 
Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego wniósł w imieniu 
wnioskodawczyni jej pełnomocnik, zarzucając naruszenie: 1) art. 403 § 2 k.p.c., 
polegające na jego błędnej wykładni i przyjęciu, że nie zachodzą ustawowe 
przesłanki do wznowienia postępowania, gdy w rzeczywistości wskazane przez 
skarżącą okoliczności, z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, 
mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 410 § 1 k.p.c., poprzez jego 
zastosowanie, w sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania została złożona w 
ustawowym terminie. 

 
 
4 
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w 
całości oraz  zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej 
udzielonej z urzędu, nieopłaconej w całości ani w części. 
W 
uzasadnieniu 
zażalenia 
pełnomocnik 
skarżącej 
podniósł, 
że 
wnioskodawczyni uzyskała pełny opis badania rezonansu magnetycznego głowy w 
dniu 15 października 2000 r. Dopiero w tej dacie mogła się dowiedzieć, że wykryte 
zmiany odpowiadają przebytemu w przeszłości wypadkowi komunikacyjnemu. Jest 
to nowa okoliczność w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., która jednocześnie istniała w 
chwili wydawania prawomocnego wyroku, a z której możliwość skorzystania 
pojawiła się dopiero w dniu 15 października 2009 r. Zdaniem pełnomocnika 
skarżącej, termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg od momentu uzyskania 
pełnego opisu badania z dnia 5 czerwca 2009 r., a w konsekwencji skarga została 
wniesiona w ustawowym terminie. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie jest nieuzasadnione.  
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. i art. 410 § 1 k.p.c., 
twierdząc, że powołane przez nią okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z 
których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, mogły mieć istotny 
wpływ na wynik sprawy oraz że skarga o wznowienie postępowania została złożona 
w ustawowym terminie. 
Zarzut naruszenia  art. 403 § 2 k.p.c. jest  chybiony. Skarga nie została 
oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W tej sytuacji nawet wniesienie jej w 
ustawowym terminie (art. 407 § 1 k.p.c.) nie zmienia oceny Sądu Apelacyjnego, że 
jako nieoparta na ustawowej  podstawie wznowienia podlegała odrzuceniu z mocy 
art. 410 § 1 k.p.c. 
Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w 
razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków 
dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie 
mogła 
skorzystać 
w 
poprzednim 
postępowaniu. 
W 
orzecznictwie 
Sądu 
Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że: 1) co prawda w świetle art. 403 § 2 k.p.c. 

 
 
5 
podstawę wznowienia mogą stanowić okoliczności znane stronie postępowania 
przed wydaniem prawomocnego wyroku, których istnienia dowodzi ona w skardze o 
wznowienie postępowania za pomocą środka dowodowego wykrytego po wydaniu 
tego wyroku, jednakże możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest 
ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków dowodowych, które istniały już 
w okresie trwania zakończonego postępowania (por. postanowienia SN z 11 
kwietnia 2008 r., I UZ 41/07, LEX nr 469186 i z 22 lipca 2008 r., II UZ 31/08, LEX nr 
500223 oraz orzeczenia powołane w ich uzasadnieniach); 2) przez wykrycie 
nowego środka dowodowego należy rozumieć powzięcie wiedzy o jego istnieniu 
oraz uzyskanie możności skorzystania ze środka dowodowego, o którego istnieniu 
strona wprawdzie wiedziała, jednak nie mogła się na niego powołać, nie wiedząc, 
gdzie się znajduje i czy da się odszukać; w konsekwencji niemożność skorzystania 
w poprzednim postępowaniu ze środka dowodowego nie zachodzi, gdy istniała 
obiektywna możliwość i potrzeba powołania go w tym postępowaniu (por. 
postanowienia SN z 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, LEX nr 78214; z 7 marca 
2007 r., II CZ 5/07, LEX nr 278667 oraz z 25 stycznia 2007 r., I UZ 38/06, OSNP 
2008 nr 3-4, poz. 51 i przytoczone tam orzecznictwo); 3) wykrycie okoliczności 
faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy faktów i środków 
dowodowych, które - poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu 
prawomocnie zakończonym - były dla strony skarżącej wówczas „nieujawnialne"; 
przepis ten obejmuje zatem fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej 
niedostępne, natomiast fakty ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, bo 
miała możliwość dostępu do nich, nie są objęte hipotezą tego przepisu, gdyż 
„wykrycie” nie odnosi się do okoliczności i dowodów jawnych z materiału 
poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę (por. 
postanowienie SN z 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 178 i 
orzeczenia tam powołane).  
Z powyższego wynika, że w płaszczyźnie art. 403 § 2 k.p.c. nie mieści się 
zarówno środek dowodowy powstały już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia jak i 
istniejący przed jego wydaniem i znany stronie, którego jednak nie powołała w 
poprzednim postępowaniu, choć istniała taka możliwość i obiektywna potrzeba. 

 
 
6 
Z twierdzeń skarżącej wynika, że w ramach przewidzianej w art. 403 § 2 
k.p.c. podstawy wznowienia postępowania powołała się na dokumentację 
medyczną w postaci historii choroby z Poradni Neurochirurgicznej E. z odnotowaną 
wizytą w dniu 3 października 2009 r. u prof. dr hab. M. Z., specjalisty neurochirurga 
oraz badania rezonansu magnetycznego głowy z kontrastem przeprowadzonego 5 
czerwca 2009 r., opisanego ponownie 15 października 2009 r., na okoliczność jej 
całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem w drodze z pracy. 
Nie są to okoliczności „wykryte” w tym sensie, że skarżąca powzięła o nich 
wiedzę po raz pierwszy dopiero po uprawomocnieniu się wyroku, choć istniały w 
toku poprzedniego, prawomocnie zakończonego postępowania. Badania medyczne  
(rezonans magnetyczny głowy z 5 czerwca 2009 r., wizyta u specjalisty 
neurochirurga z 3 października 2009 r.) miały miejsce już po prawomocnym 
zakończeniu postępowania w sprawie III AUa …/05. Nie mogą być rozważane w 
kategoriach „ujawnienia” lub „wykrycia” nowych środków dowodowych, ponieważ 
przeprowadzenie badania rezonansu magnetycznego głowy oraz zasięgnięcie 
konsultacji lekarza specjalisty było w oczywisty sposób możliwe w każdym czasie 
jeszcze przed prawomocnym zakończeniem poprzedniego postępowania, którego 
dotyczy skarga o wznowienie. Są to nowe dowody (bo zostały wytworzone po 
prawomocnym zakończeniu poprzedniego postępowania), ale nie dowody 
„wykryte”, czyli takie, które istniały wcześniej, lecz były dla skarżącej niedostępne 
(nieujawnialne). Jednocześnie skarżąca nie powołuje się na nowo ujawnione 
okoliczności, lecz okoliczności (stan zdrowia powodujący niezdolność do pracy), 
które były już przedmiotem badań i ocen Sądu Apelacyjnego w prawomocnie 
zakończonym procesie, których wówczas nie udało się jej udowodnić.  
 
 Przyjmując, że skarżąca powołuje się na późniejsze wykrycie środków 
dowodowych, uznać należy, że w niniejszej sprawie nie występuje taka podstawa 
wznowienia postępowania. Przedstawianym przez skarżącą „wykrytym” środkiem 
dowodowym jest wynik badania z 5 czerwca 2009 r. oraz wynik konsultacji u 
lekarza specjalisty z 3 października 2009 r. Badanie to oraz konsultacja zostały 
przeprowadzone po prawomocnym zakończeniu sprawy III AUa …/05  wyrokiem 
Sądu Apelacyjnego z 7 września 2006 r. W orzecznictwie Sądu Najwyższego 
powszechnie 
przyjmuje 
się, 
że 
środek 
dowodowy, 
który 
powstał 
po 

 
 
7 
uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia przewidzianej w 
art. 403 § 2 k.p.c. (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: uchwałę składu siedmiu 
sędziów z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNC 1969 nr 12, poz. 208; wyrok z 10 
kwietnia 1973 r., II CR 104/73, OSNCP 1974 nr 2, poz. 29, oraz postanowienia: z 
25 czerwca 1998 r., II UKN 106/98, OSNAPiUS 1999 nr 13, poz. 438, z 12 
listopada 1998 r., II UKN 306/98, OSNAPiUS-wkł. 1999 nr 3, poz. 3, z 20 kwietnia 
2000 r., II UKN 167/00, PPiPS 2001 nr 6, poz. 70; z 15 września 2005 r., II CZ 
78/05, LEX nr 453799; z 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 48 
oraz przywołane wyżej postanowienie z 11 kwietnia 2008 r., I UZ 41/07). Skoro z 
utrwalonego i nierozbieżnego w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego 
wynika, że środek dowodowy stanowiący podstawę wznowienia musi istnieć w 
czasie trwania postępowania objętego skargą, to niemożność jego przedstawienia 
we wcześniejszym postępowaniu wynikająca z art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy dowodu 
faktycznie wówczas istniejącego, a nie dowodu potencjalnego, który mógłby 
zaistnieć. Wobec powyższego odrzucenie skargi o wznowienie postępowania przez 
Sąd Apelacyjny miało oparcie w art. 410 § 1 k.p.c. 
 
Bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczyna 
się w dniu, w którym strona dowiedziała się o tym, że istnieje określona podstawa  
wznowienia postępowania. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania 
ograniczone jest terminem (art. 407 i 408 k.p.c.). Skarga wniesiona po upływie 
terminu podlega odrzuceniu (art. 410 § 1 k.p.c.). Dopuszczalny jest wniosek o 
przywrócenie terminu do wniesienia skargi (art. 168-172 k.p.c.). Termin do 
wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest jednakowy dla wszystkich 
przypadków dopuszczalnego wznowienia postępowania i wynosi trzy miesiące od 
dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (art. 407 k.p.c.) oraz 
pięć lat od uprawomocnienia się wyroku (art. 408 k.p.c.). Zgodnie z art. 407 § 1 
k.p.c. (§ 2 nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania), skargę o wznowienie 
wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona 
dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie 
możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku 
dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jak wynika z 
przytoczonego przepisu, termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania 

 
 
8 
rozpoczyna bieg od dnia, w którym stało się możliwe jej złożenie. W zasadzie jego 
bieg rozpoczyna się w dniu, w którym strona dowiedziała się o tym, że istnieje 
określona podstawa wznowienia postępowania. Strona dowiaduje się o podstawie 
wznowienia w chwili, w której dociera do niej wiadomość, że nastąpiły określone 
uchybienia lub zdarzenia, które według przepisów Kodeksu postępowania 
cywilnego (art. 401, art. 4011 i art. 403) mogą stanowić podstawę wznowienia. W 
związku z tym, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na 
ustawowej podstawie, bezprzedmiotowe jest szczegółowe rozważanie wniesienia 
jej w terminie z art. 407 § 1 k.p.c. Można jedynie zgodzić się ze skarżącą, że 
trzymiesięczny termin został zachowany (skarga została wniesiona 2 stycznia 2010 
r., konsultacja neurochirurgiczna miała miejsce 3 października 2009 r., a opis 
badania głowy przy użyciu rezonansu magnetycznego został sporządzony 15 
października 2009 r.). 
Z uzasadnienia skargi wynika, że okoliczności w niej przedstawione nie 
stanowią ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, wymienionej w art. 403 
§ 2 k.p.c. W takim przypadku skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie 
wznowienia  podlegała odrzuceniu, stosownie do art. 410 § 1 k.p.c. 
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 
k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie.