I UZ 16/10

Sygn. akt I UZ 16/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 kwietnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący, 
sprawozdawca) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Jerzy Kuźniar 
 
w sprawie z odwołania U. F. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. 
o wznowienie postępowania w sprawie sygn. … 2646/04 o prawo do renty 
rodzinnej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 kwietnia 2010 r., 
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 6 listopada 2009 r. 
 
 
1. uchyla zaskarżone postanowienie 
2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. na 
rzecz adwokata M. F. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych 
powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
nieopłaconej 
pomocy 
prawnej 
udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.  
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z 14 marca 2006 r., sygn. akt … 2646/04 Sąd Apelacyjny - Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację ubezpieczonej U. F. wniesioną 
od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z 30 

 
 
2 
czerwca 2004 r., sygn. akt … 1264/03 w sprawie odwołania od decyzji Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w R. odmawiającej prawa do renty rodzinnej 
po zmarłym ojcu J. K.   
W dniu 4 lutego 2009 r. wpłynęła do Sądu Apelacyjnego skarga 
ubezpieczonej 
o 
wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
prawomocnym 
wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 marca 2006 r., w której wniesiono o zmianę 
powyższego wyroku poprzez przyznanie ubezpieczonej U. F. prawa do renty 
rodzinnej oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty do spraw chorób 
oczu na okoliczność ustalenia, czy ubezpieczona w dacie ukończenia szkoły – 
liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, to jest do lipca 1973r. była osobą 
całkowicie niezdolną do pracy. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 2 lutego 2009 
r. ubezpieczona uzyskała zaświadczenie o stanie zdrowia od Samodzielnego 
Publicznego Szpitala Klinicznego – Przyklinicznej Poradni Okulistycznej, w którym 
stwierdzono, że „pacjentka od wczesnego dzieciństwa jest leczona z powodu 
opadania powiek obydwu oczu. Istniejące od dzieciństwa opadanie powiek 
spowodowało niedowidzenie obydwu oczu. Stan choroby pogarsza się podczas 
wysiłku fizycznego (...). Stan oczu nie rokuje poprawy. Pacjentka wymaga stałej 
opieki drugiej osoby. Niezdolna do samodzielnej egzystencji. Konieczny stały 
opiekun”.  
Postanowieniem z 6 listopada 2009 r., sygn. akt … 1293/09 Sąd Apelacyjny 
– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę o wznowienie 
postępowania.  
 Sąd Apelacyjny wskazał, że podstawą prawną przedmiotowej skargi o 
wznowienie postępowania jest art. 403 § 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, w 
kontekście przedłożonego przez ubezpieczoną zaświadczenia o stanie zdrowia z 
dnia 2 lutego 2009 r., Sąd Apelacyjny zwrócił się do dr nauk med. A. D. z 
Samodzielnego 
Publicznego 
Szpitala 
Klinicznego 
 
Przyklinicznej 
Poradni 
Okulistycznej, z pytaniem na podstawie jakiej dokumentacji medycznej w 
zaświadczeniu o stanie zdrowia ubezpieczonej wystawionym w dniu 2 lutego 2009 
r. stwierdzono fakt leczenia ubezpieczonej od wczesnego dzieciństwa z powodu 
opadania powiek obydwu oczu, a  w szczególności czy lekarz dysponował 
dodatkową dokumentacją medyczną z tego okresu w stosunku do tej, która była 

 
 
3 
podstawą wystawienia zaświadczenia o stanie zdrowia ubezpieczonej z dnia 20 
kwietnia 2005 r.  
W odpowiedzi uzyskano informacje, że fakt leczenia U. F. z powodu 
opadania powiek górnych obu oczu, został stwierdzony na podstawie dokumentacji 
medycznej obejmującej historię choroby leczenia w Poradni Przyklinicznej 
Samodzielnego Publicznego Szpitala klinicznego w K. oraz karty i historii choroby 
leczenia szpitalnego z 1992 r. 
Sąd 
Apelacyjny 
uznał, 
że 
przedstawione 
zaświadczenie 
nie 
jest 
równoznaczne z wykryciem środka dowodowego, który mógłby mieć wpływ na 
wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu 
w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Ponadto fakt leczenia ubezpieczonej w placówce 
medycznej która wystawiła zaświadczenie, oraz karta i historia choroby, na 
podstawie których wydano zaświadczenie, nie są okolicznościami nowymi i 
nieznanymi w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu 
Apelacyjnego.  
W świetle powyższego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przedmiotowa skarga 
nie spełniła ustawowych przesłanek przewidzianych dla tej instytucji. 
Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone przez ubezpieczoną 
zażaleniem, w którym zarzucono naruszenie prawa procesowego mające wpływ na 
treść postępowania, tj. art. 403 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie 
polegające na przyjęciu, że zaświadczenie z dnia 22 lutego 2009 r. nie stanowi 
nowego środka dowodowego, z którego strona nie mogła skorzystać w toku 
poprzedniego postępowania, a który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. 
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia 
oraz wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu 
Apelacyjnego z dnia 14 marca 2006 r., oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika 
kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.  
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w chwili zamknięcia rozprawy 
przed Sądem drugiej instancji ubezpieczona nie mogła powołać się na okoliczności 
wskazane w zaświadczeniu  z dnia 2 lutego 2009 r., ponieważ okoliczności te 
zastały wykryte dopiero po zakończeniu postępowania. Okoliczności te mają 
również istotny wpływ na wynik postępowania. Wskazują one bowiem na fakt, że 

 
 
4 
ubezpieczona od wczesnego dzieciństwa jest leczona z powodu opadania obydwu 
powiek. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu 
Ubezpieczeń Społecznych, dzieci ubezpieczonego mają prawo do renty rodzinnej 
bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do 
samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym 
mowa w pkt 1 lub 2 powołanego przepisu. Przesłanka całkowitej niezdolności do 
pracy musi więc wystąpić najpóźniej przed osiągnięciem 25 roku życia. Wskazując 
na powyższe, ubezpieczona argumentowała, że „gdyby okoliczności wskazane w 
zaświadczeniu z dnia 2 lutego 2009 r. były znane w chwili orzekania co do 
uprawnienia do renty rodzinnej oczywiste jest, iż ubezpieczonej przyznano by 
stosowną rentę, skoro spełnia ona przesłanki do jej otrzymania, na co już 
wskazano”. 
 
Sąd Najwyższy, zważył co następuje:  
Zażalenie okazało się zasadne. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można żądać 
wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, 
dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności 
faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, 
a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Utrwalony 
jest pogląd, że  możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest ograniczona 
jedynie do tych okoliczności i środków dowodowych, które istniały już w okresie 
trwania zakończonego postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 
dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05, LEX nr 186917; z dnia 20 kwietnia 2000 
r., II UKN 167/00, PPiPS 2001 r., nr 6, poz. 70; z dnia 12 listopada 1998 r., II UKN 
306/1998, OSNP - wkł. 1999 r., nr 3, poz. 3; uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 
21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969 r., z. 12, poz. 208; postanowienie z 
dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZ 4/75, OSNCP 1976 r., z. 2, poz. 38; wyrok z dnia 10 
kwietnia 1973 r., II CR 104/73, OSNCP 1974 r., z. 2, poz. 29). W orzecznictwie 
przyjmuje się także, że okoliczność faktyczna, obok prawomocnego wyroku i 
środka dowodowego stanowi równoważną i samodzielną podstawę wznowienia 
postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1982 r., II CO 
4/82 (LEX nr 8443).   

 
 
5 
W niniejszej sprawie, skarga o wznowienie została oparta na podstawie art. 403 
§ 2 k.p.c. ze wskazaniem wykrycia przez ubezpieczoną nowego środka 
dowodowego – zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego jej niezdolność do 
pracy. Tak skonstruowana skarga o wznowienie postępowania, wymaga 
przeprowadzenia przez Sąd wstępnego badania, przewidzianego w art. 410 k.p.c., 
w trakcie którego Sąd nie ocenia zasadności skargi ani trafności powołanej w niej 
podstawy, a jedynie to, czy zachowane zostały warunki umożliwiające jej 
rozpoznanie, w tym to, czy skarżący trafnie powołał podstawę wznowienia 
postępowania. W oparciu o zawarte w skardze twierdzenia Sąd dokonuje oceny 
wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia pod kątem ich ustawowej 
dopuszczalności.  
W postanowieniach z 10 sierpnia 2007 r. (III UZ 9/07, OSNP 2008, nr 19-20, 
poz. 303) i z 11 marca 2009 r. (II UZ 2/09, LEX nr 527081) Sąd Najwyższy 
stwierdził, że badając oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia sąd 
ogranicza się do badania, czy twierdzenia skargi stanowią taką ustawową 
podstawę. Odrzucenie skargi nie może nastąpić w przypadku, gdy podstawa ta 
istnieje ale jest merytorycznie nieuzasadniona. Sąd Najwyższy w składzie 
rozpoznającym zażalenie podziela ten pogląd. 
W rozpoznawanej sprawie, Sąd Apelacyjny przeprowadził postępowanie 
dowodowe prowadzące do oceny przedstawionego  przez U. F. dowodu, którego 
„wykrycie” przez powódkę miało doprowadzić do wznowienia postępowania w 
sprawie. Tym samym, odrzucenie przedmiotowej skargi na podstawie art. 410 §1 
k.p.c. należało ocenić jako przekraczające okoliczności wymienione w tym 
przepisie. 
 
Wskazując na powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.