I UZ 158/10

Sygn. akt I UZ 158/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 listopada 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Myszka 
 
w sprawie z odwołania Z. G. 
przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w B. 
o wysokość świadczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 listopada 2010 r., 
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 16 lipca 2010 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
UZASADNIENIE 
 
             Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 
dnia 16 lipca 2010 r. ustalił, że wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosi mniej 
niż 10.000 złotych i odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego Z. G. od wyroku 
tegoż Sądu z dnia 19 sierpnia 2009 r.  
 
W uzasadnieniu postanowienia podano, iż zaskarżonym wyrokiem Sąd 
Apelacyjny oddalił apelację Z. G. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 3 czerwca 2009 r. i orzekł o kosztach 
postępowania apelacyjnego. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną 
ubezpieczonego. Wykonując postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 
2010 r. Sąd drugiej instancji  - celem sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia  

 
 
2 
kasacyjnego -  wezwał organ emerytalny do wyliczenia wysokości miesięcznej 
emerytury, jaką ubezpieczony otrzymywałby, gdyby uwzględniono jego wniosek o 
zastosowanie waloryzacji świadczenia wynikającej z art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 
1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jednolity 
tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) w brzmieniu sprzed jego zmiany 
dokonanej z mocy art. 159 pkt1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 
153, poz. 1227) oraz wskazania różnicy pomiędzy tak obliczoną emeryturą a 
świadczeniem faktycznie pobieranym przez uprawnionego. Nadto zobowiązano 
pełnomocnika ubezpieczonego do szczegółowego wyliczenia podanej w skardze 
kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia. W odpowiedzi organ emerytalny 
poinformował, że różnica pomiędzy hipotetyczna a rzeczywistą wysokością 
emerytury ubezpieczonego za okres od 1 stycznia 1999 r. do 30 czerwca 2004 r. 
wynosi łącznie 4.339,76 złotych. Wobec obowiązywania od 1 lipca 2004r. ustawy z 
dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (jednolity tekst: 
Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) nie jest  natomiast możliwe wyliczenie 
potencjalnej emerytury wnioskodawcy po tej dacie. Z kolei pełnomocnik 
ubezpieczonego podał, że aktualna podstawa wymiaru emerytury wnioskodawcy 
wynosi 4.040,13 złotych, zaś przy zastosowaniu uposażeniowej metody jej 
ustalenia odpowiadałaby ona kwocie około 6.000 złotych. Przyjmując, iż emerytura 
stanowi 83% jej podstawy wymiaru, świadczenie powinno oscylować w granicach 
5.000 złotych, tymczasem wynosi ono 3.030,10 złotych. Różnica pomiędzy 
hipotetyczną a faktycznie pobieraną emeryturą opiewa zatem na około 2.000 
złotych, co w skali roku daje kwotę 24.000 złotych.  
           Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Apelacyjny stwierdził, że sprawa o 
wzrost emerytury jest sprawą o prawa majątkowe, zatem w świetle art. 398² § 1 
k.p.c. skarga kasacyjna jest w niej dopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu 
zaskarżenia wynosi nie mniej niż 10.000 złotych. W niniejszym przypadku wartość 
przedmiotu zaskarżenia, wyliczona zgodnie z art. 22 k.p.c. jako roczna suma 
różnicy pomiędzy hipotetyczną  a realną wysokością emerytury ubezpieczonego, 
jest niższa od tej kwoty. Z ustaleń organu emerytalnego wynika bowiem, że w 
poszczególnych latach miesięczna różnica  w wysokości świadczenia nie 

 
 
3 
przekracza kwoty 833,33 złotych, a tylko przy takiej wielkości wartość przedmiotu 
zaskarżenia wynosiłaby co najmniej 10.000 złotych (833,33 złotych x 12). Oceny tej 
nie zmienia fakt niemożności szczegółowego wyliczenia wysokości hipotetycznej 
emerytury wnioskodawcy po dniu 1 czerwca 2004 r., skoro świadczenie podlega 
systematycznej waloryzacji. Podany przez pełnomocnika ubezpieczonego sposób 
ustalenie wysokości przedmiotu zaskarżenia   - niepoparty żadnymi działaniami 
arytmetycznymi – jest zaś całkowicie dowolny i stanowi pozorne wykonanie 
zarządzenia wzywającego do przedstawienia  podstawy tegoż  wyliczenia.      
          Przyjmując, że w wyniku dokonanego z mocy art. 25 § 1 k.p.c. sprawdzenia 
wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego wartość ta jest niższa od 10.000 
złotych, Sąd Apelacyjny zgodnie z art. 3986 § 2 k.p.c. orzekł o odrzuceniu skargi 
jako niedopuszczalnej.  
         W zażaleniu na powyższe postanowienie ubezpieczony zarzucił naruszenie 
art. 25 w związku z art. 22 k.p.c. poprzez przyjęcie, że wartość przedmiotu 
zaskarżenia w sprawie wynosi mniej niż 10.000 złotych oraz art. 3986 § 2 k.p.c. 
poprzez błędne uznanie skargi kasacyjnej za niedopuszczalną. Żalący się wniósł o 
zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do 
merytorycznego rozpoznania oraz zasądzenie od organu emerytalnego zwrotu 
kosztów postępowania zażaleniowego.  
           W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowano ustalenie Sądu drugiej instancji 
odnośnie do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia po dniu 30 czerwca 2004 
r., skoro organ emerytalny nie potrafił dokonać stosownych obliczeń hipotetycznej 
wysokości emerytury ubezpieczonego po tej dacie, a Sąd nie wskazał, na czym 
opiera twierdzenie, że wartość ta nie przekroczy 10.000 złotych. Wbrew sugestiom 
Sądu Apelacyjnego pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 5 lipca 
2010 r. podał podstawę swoich wyliczeń potencjalnej wysokości spornego 
świadczenia. Nie mając dostępu do aktualnych tabel płacowych grup uposażenia 
żołnierzy zawodowych trudno było dokonać szczegółowych wyliczeń, stąd też 
pełnomocnik ubezpieczonego przyjął, że obecna wysokość podstawy wymiaru 
emerytury odpowiadałaby uposażeniu określonego dla stopnia, w jakim 
wnioskodawca zakończył służbę wojskową i z uwzględnieniem stażu tej służby, i 
wynosiłaby 6.630 złotych, a sama emerytura, stanowiąca 83% owej podstawy 

 
 
4 
wymiaru – 4.980 złotych. Różnica pomiędzy dochodzonym a pobieranym 
świadczeniem wynosi zatem około 2.000 złotych. Ustalenia te potwierdzają 
uzyskane przez stronę dane dotyczące aktualnych stawek uposażenia żołnierzy 
zawodowych na stanowiskach dowódców pułku w stopniu kapitana. Nawet przy 
przyjęciu najniższego uposażenia wynosiłoby ono 5.676,00 złotych, a wysokość 
emerytury od tak określonej podstawy wymiaru – 4.357,00 złotych, zaś roczna 
różnica wysokości świadczenia – 14.722,80 złotych.     
 
          Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
          Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.  
 
Analizę prawidłowości zaskarżonego postanowienia rozpocząć wypada od 
przytoczenia treści art. 3982 § 1 k.p.c., zgodnie z którym  skarga kasacyjna jest 
niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu 
zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest 
niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń 
społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu 
zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o 
objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Przepis art. 476 § 2 i 3 k.p.c. 
wyjaśnia ustawowe pojęcia spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, stanowiąc 
w § 2 pkt 2, iż należą do nich między innymi sprawy, w których wniesiono 
odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących emerytur i rent. Zakres 
rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) w tych sprawach wyznaczony jest 
zatem w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej 
do sądu ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601), a w drugim rzędzie 
przedmiotem postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od 
decyzji organu rentowego do sądu (por. postanowienie z dnia 11 kwietnia 2006  r., 
II UZ 1/06, niepublikowane). Oznacza to, że roszczenie niebędące przedmiotem 
decyzji organu rentowego oraz rozpoznania sądu nie może podlegać uwzględnieniu 
przy ocenie dopuszczalności skargi kasacyjnej ani stanowić podstawy określenia 
wartości przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (por. postanowienia Sądu 

 
 
5 
Najwyższego z dnia 11 maja 2001 r., II UZ 25/01, niepublikowane oraz z dnia 8 
lutego 2002 r., II UKN 45/01, OSNP 2003 nr 22, poz. 553).  
          W 
niniejszym 
przypadku 
przedmiotem 
decyzji 
Wojskowego 
Biura 
Emerytalnego i odwołania od niej oraz rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądów 
pierwszej i drugiej instancji była wysokość emerytury ubezpieczonego obliczona z 
zastosowaniem zasad waloryzacji świadczenia wynikających z art. 6 ustawy z dnia 
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin 
(jednolity tekst: dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) w jego brzmieniu sprzed 
zmiany wprowadzonej na mocy art. 159 pkt1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o 
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( jednolity tekst: Dz. 
U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227). Mamy zatem do czynienia ze sprawą o prawo 
majątkowe, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość 
przedmiotu zaskarżenia.  
          W sporach sądowych o wysokość  powtarzających się świadczeń z 
ubezpieczenia społecznego wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi obliczona  za 
okres jednego roku, stosownie do wskazań zawartych w art. 22 k.p.c., różnica 
pomiędzy hipotetyczną kwotą emerytury, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego 
żądanie ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a emeryturą w 
kwocie faktycznie pobieranej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 
1997 r., II UKN 40/96, OSNP 1997, nr 16, poz. 301; z dnia 18 października 2000 r., 
II UZ 123/00, OSNP 2002 nr 15, poz. 370; z dnia 21 lipca 2003 r., II UZ 45/03, 
OSNP 2004 nr  11, poz. 200;  z dnia 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009 
nr 3 – 4, poz. 54 i z dnia 2 października 2009 r., II UZ 30/09, LEX nr 583822). Tak 
oznaczona wartość przedmiotu zaskarżenia nie może być przy tym wyższa od 
wartości przedmiotu sporu. Reguły te mają zastosowanie także w sprawach o 
sposób waloryzacji świadczeń. Również i w tych przypadkach dla ustalenia 
wartości przedmiotu zaskarżenia konieczne jest zestawienie w skali jednego roku 
różnic w wysokości emerytury (renty) zwaloryzowanej zgodnie z życzeniem 
wnioskodawcy i emerytury (renty) zwaloryzowanej według przyjętego przez organ 
rentowy mechanizmu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2006 
r., II UZ 74/05, OSNP 2007 nr 7 – 8, poz. 116). Godzi się podkreślić, że 
wspomniana 
różnica 
pomiędzy 
dochodzonym 
a 
faktycznie 
pobieranym 

 
 
6 
świadczeniem za okres dwunastu miesięcy wyznacza wartość przedmiotu 
zaskarżenia także wówczas, gdy ubezpieczony dochodzi wypłaty należności za 
przedział czasu  sprzed wydania decyzji, gdyż żądanie przyznania zwiększonej 
emerytury (renty) za okres wcześniejszy nie jest roszczeniem odszkodowawczym w 
rozumieniu prawa cywilnego i nie ma odrębnego charakteru w znaczeniu, jakim 
terminem tym posługuje się art. 21 k.p.c.  Dlatego też dla określenia wartości  
przedmiotu zaskarżenia  w tego rodzaju sporach nie stosuje się tego ostatniego 
przepisu i nie sumuje się różnic wysokości świadczeń za okres sprzed i po wydaniu 
zaskarżonej  decyzji (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia  6 lutego 2010 r.,  
II UKN 294/00, LEX nr 551037 i z dnia 21 kwietnia 2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 
nr 3 – 4, poz. 66).  
 
Warto nadmienić, że z mocy art. 3984 § 3 k.p.c. skarga kasacyjna – poza 
innymi wymaganiami, jakie stawiane są przez ustawodawcę pismom procesowym -  
powinna zawierać również oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, a Sąd 
Najwyższy nie jest władny ani zwolnić wnioskodawcy z tego obowiązku, ani też 
dopuścić skargę kasacyjną o wartości zaskarżenia niższej, niż tego wymaga 
przepis prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2001 r., II 
UKN 706/00, OSNP 2002 nr 24, poz. 609; z dnia 25 czerwca 2002 r., II UZ 39/02, 
OSNP - wkł. 2003 nr 1, poz. 9; z dnia 21 kwietnia 2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 
nr 3-4, poz. 66;  z dnia 18 stycznia 2006 r., II UZ 74/05, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 
116). Dopełnienie tego obowiązku powinno nastąpić najpóźniej w piśmie 
procesowym złożonym przez pełnomocnika skarżącego na wezwanie sadu drugiej 
instancji do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Uczynienie zadość 
temu obowiązkowi polega zaś na wskazaniu wartości przedmiotu zaskarżenia oraz 
podaniu podstawy i sposobu jej wyliczenia. Nie jest wykonaniem owego 
zobowiązania pozorne przedstawienie podstaw i sposobu wyliczenia wartości 
przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, dokonane w oderwaniu od obiektywnych 
kryteriów ( postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1999 r., I PKN 6/99, 
niepublikowane; z dnia 13 maja 2005 r., II UZ 25/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 383; z 
dnia 27 lutego 2007 r., II UZ 67/06, niepublikowane; z dnia 6 kwietnia 2007 r., II PZ 
12/07, OSNP 2008 nr 11 – 12, poz. 169; z dnia 13 października 2009 r., II UK 
234/08, LEX nr 553692). Jeśli zatem wysokość emerytury zwaloryzowanej zgodnie 

 
 
7 
z żądaniem ubezpieczonego zależy – jak ma to miejsce w przedmiotowym 
przypadku -  od wysokości konkretnych stawek wynagrodzenia, jakie uzyskiwałby 
on w spornym okresie, zadaniem profesjonalnego pełnomocnika jest wykazanie 
wartości przedmiotu zaskarżenia poprzez dokonanie stosowanych działań 
arytmetycznych i przy zastosowaniu tychże stawek. Stwierdzenie pełnomocnika, że 
dokonanie takich wyliczeń jest niemożliwe lub przedstawienie wyliczeń zupełnie 
oderwanych od realiów oznacza, że nie nastąpiło wykonanie zarządzenia 
wzywającego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej.  W świetle art. 
3986 § 2 k.p.c. sąd drugiej instancji ma zaś obowiązek skontrolowania 
dopuszczalności skargi kasacyjnej, co wymaga między innymi zweryfikowania w 
trybie art. 25 § 1 k.p.c.  wskazanej przez pełnomocnika strony wartości przedmiotu 
zaskarżenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 
34/06, LEX nr 200867 i orzeczenia tam powołane).   
          Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszego sporu wypada 
stwierdzić, że pełnomocnik ubezpieczonego, składając pismo procesowe z dnia 5 
lipca 2010 r. ze wskazaniem podstawy i sposobu wyliczenia wartości przedmiotu 
zaskarżenia, w rzeczywistości nie zrealizował zobowiązania uzupełnienia braku 
formalnego skargi kasacyjnej o ten element.  Jak słusznie uznał Sąd Apelacyjny, 
przedstawione przez niego wyliczenia, oderwane od obiektywnego kryterium w 
postaci konkretnego uposażenia żołnierzy zawodowych  zajmujących stopnie i 
stanowiska służbowe, od jakich należałoby -  zdaniem skarżącego -  ustalić 
zwaloryzowaną podstawę wymiaru jego emerytury,  mają dowolny charakter. Nie są 
usprawiedliwieniem 
dla 
niedopełnienia 
ustawowego 
obowiązku 
rzetelnego 
wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia  sugerowane w zażaleniu  trudności w 
dotarciu do tabel uposażenia żołnierzy zawodowych, gdyż to strona wnosząca 
skargę kasacyjną powinna wykazać jej dopuszczalność  również z punktu widzenia 
spornego  kryterium. Tym bardziej, iż skarżący ostatecznie powołał  wspomniane 
podstawy wyliczeń, ale uczynił to dopiero w zażaleniu na postanowienie o 
odrzuceniu skargi kasacyjnej.  Za  prawdziwością  tezy o dowolnym wskazaniu  
wartości przedmiotu zaskarżenia w piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2010 r.  
przemawia nie tylko porównanie podanej  kwoty  z szczegółowymi wyliczeniami 
przez 
organ 
rentowy 
różnicy 
między 
zwaloryzowaną 
według 
żądania 

 
 
8 
ubezpieczonego a faktycznie wypłacaną mu emeryturą za okres od 1 stycznia 1999 
r. do 31 czerwca 2004 r. (przy uwzględnieniu sukcesywnego podwyższania 
przedmiotowego świadczenia po tej dacie), ale także zestawienie pierwotnie 
oznaczonej wartości przedmiotu zaskarżenia z tą, jaka została ostatecznie 
wyliczona w zażaleniu.  
         Reasumując: nieuzupełnienie  przez profesjonalnego pełnomocnika w 
ustawowym terminie braku formalnego skargi kasacyjnej przez prawidłowe 
oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia i sposobu jego wyliczenia skutkuje 
odrzuceniem skargi z mocy art. 3986 § 2 k.p.c., niezależnie od zaistnienia tej 
negatywnej przesłanki dopuszczalności skargi z art. 398² § 1 k.p.c., jaką jest  w 
sprawie o prawa majątkowe sama wartość przedmiotu zaskarżenia niższa od 
10.000 złotych.  
          Wobec prawidłowości zaskarżonego postanowienia, Sąd Najwyższy z mocy 
art. 398¹4 w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.