I UZ 12/11

Sąd Najwyższy2011-06-27
SNubezpieczenia społecznerenty z tytułu niezdolności do pracyWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaubezpieczenia społecznerentastan zdrowiaterminpodstawa prawnaSąd NajwyższySąd Apelacyjny

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania, uznając ją za wniesioną po terminie i bez ustawowej podstawy.

Ubezpieczony B. Z. złożył skargę o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia i rzekomo sfałszowane opinie biegłych. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę jako wniesioną po terminie i bez ustawowej podstawy. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, uznał, że choć zarzut naruszenia art. 416 § 1 k.p.c. był uzasadniony, to nie miał wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarga była wniesiona po terminie i nie opierała się na ustawowych podstawach wznowienia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie ubezpieczonego B. Z. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego. Ubezpieczony argumentował, że chce ponownego ustalenia stanu zdrowia po wypadku, kwestionował opinie biegłych i profesjonalizm pełnomocnika z urzędu, a także wskazywał na pogorszenie stanu zdrowia. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając ją za wniesioną po terminie (trzy miesiące od dnia powzięcia wiadomości o wyroku) oraz nieopartą na ustawowych podstawach wznowienia (art. 401 i 403 k.p.c.). Dodatkowo, sąd wskazał na niedopuszczalność dalszego wznowienia postępowania na podstawie art. 416 § 1 k.p.c., gdyż postępowanie zainicjowane poprzednią skargą o wznowienie zostało już zakończone prawomocnym postanowieniem. Sąd Najwyższy, analizując zażalenie, stwierdził, że zarzut naruszenia art. 416 § 1 k.p.c. był uzasadniony w tym sensie, że odrzucenie skargi o wznowienie nie wyłącza możliwości kolejnego wniosku o wznowienie, jeśli nie doszło do faktycznego wznowienia postępowania. Niemniej jednak, Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Apelacyjnego co do braku ustawowych podstaw wznowienia. Uznał, że pogorszenie stanu zdrowia, o którym dowiedział się ubezpieczony po terminie, nie stanowiło podstawy wznowienia, a rzekomo sfałszowane opinie biegłych wymagałyby prawomocnego wyroku skazującego. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził, że skarga została wniesiona po terminie, licząc od daty prawomocnego wyroku kończącego postępowanie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga została wniesiona po upływie terminu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że termin do wniesienia skargi zakończonej prawomocnym wyrokiem jest dotrzymany, jeżeli skarga została wniesiona przed upływem trzech miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu wyroku. Ubezpieczony i jego pełnomocnik byli obecni na rozprawie, na której ogłoszono wyrok, a skarga została wniesiona po upływie trzech miesięcy od tej daty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
B. Z.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjaorgan rentowy
Sąd Apelacyjny w [...]instytucjasąd niższej instancji
Skarb Państwa (Sąd Apelacyjny)organ_państwowykoszty postępowania
adwokat M. E.osoba_fizycznapełnomocnik z urzędu

Przepisy (13)

Główne

k.p.c. art. 407 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 401

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa wznowienia postępowania związana z nieważnością postępowania.

k.p.c. art. 403

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa wznowienia postępowania związana z późniejszym wykryciem okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

k.p.c. art. 416 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie.

k.p.c. art. 399 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem.

k.p.c. art. 399 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wznowienie postępowania jest możliwe również w razie zakończenia go postanowieniem, na podstawie określonej w art. 4011.

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

Prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony, ale również inne sądy, organy państwowe i administracji publicznej.

k.p.c. art. 409

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga o wznowienie postępowania powinna czynić zadość warunkom pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 410 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odrzuca skargę o wznowienie postępowania, jeżeli została wniesiona po upływie przepisanego terminu, była niedopuszczalna lub nieoparta na ustawowej podstawie.

k.p.c. art. 381

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 19

Reguluje zasady przyznawania i ustalania wynagrodzenia adwokata z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie. Skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po wcześniejszym odrzuceniu takiej skargi jest niedopuszczalne (choć SN zakwestionował tę argumentację Sądu Apelacyjnego, uznał ją za nieistotną dla wyniku sprawy).

Odrzucone argumenty

Pogorszenie stanu zdrowia jako nowa okoliczność faktyczna. Rzekomo sfałszowane opinie biegłych. Naruszenie art. 416 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny.

Godne uwagi sformułowania

skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym na wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, korzystających co do zasady z powagi rzeczy osądzonej skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. nie można natomiast oprzeć skargi o wznowienie postępowania na rzekomym „wykryciu" okoliczności faktycznej i środka dowodowego znanych stronie, a pominiętych przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 381 k.p.c.

Skład orzekający

Józef Iwulski

przewodniczący

Katarzyna Gonera

członek

Maciej Pacuda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania, w szczególności terminów, podstaw wznowienia (art. 403 k.p.c.) oraz dopuszczalności dalszego wznowienia (art. 416 k.p.c.)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury wznowienia postępowania cywilnego i może wymagać dostosowania do innych rodzajów spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy skomplikowanej procedury wznowienia postępowania, co jest istotne dla prawników procesowych. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące terminów i podstaw wznowienia, a także ograniczenia w ponownym kwestionowaniu prawomocnych orzeczeń.

Czy można wznowić postępowanie, które już raz zostało wznowione? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawomocności.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UZ 12/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 27 czerwca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Józef Iwulski (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Gonera 
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania B. Z. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
na skutek skargi ubezpieczonego o wznowienie postępowania w sprawie III AUa 
…/08 oraz III AUa …/09, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 czerwca 2011 r., 
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 14 lutego 2011 r.,  
 
 
1) oddala zażalenie, 
2) przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego) 
adwokat M. E. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem 
wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu 
zażaleniowym, powiększoną o podatek od towarów i usług. 
 
 
 
 
 
 
 
  UZASADNIENIE 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 
dnia 14 lutego 2011 r., odrzucił wniesioną przez ubezpieczonego B. Z., skargę o 
wznowienie 
postępowań 
zakończonych: 
prawomocnym 
wyrokiem 
Sądu 
Apelacyjnego z dnia 2 września 2009 r., III AUa …/08 oraz prawomocnym 
postanowieniem tego Sądu z dnia 19 lipca 2010 r., III AUa …/09.  

 
 
2 
Sąd Apelacyjny stwierdził, że ubezpieczony, motywując żądanie wznowienia 
postępowania, wskazał, iż chce ponownego ustalenia na drodze sądowej jego 
stanu zdrowia po wypadku. Skarżący uznał także za nieuprawnione zacytowane w 
uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 19 lipca 2010 r. orzeczenia 
Sądu Najwyższego dotyczące pełnomocnictwa procesowego oraz zakwestionował 
profesjonalizm pełnomocnika ustanowionego w sprawie z urzędu. Odniósł się też 
do ewentualnego pogorszenia stanu swego zdrowia jako niezwiązanego z 
wypadkiem, a nazwanego przez niego chorobą wieku połączoną z dolegliwościami 
nerwowymi i stresem. Sformułował ponadto wnioski dowodowe o załączenie akt 
spraw dotychczas toczących się przeciwko organowi rentowemu oraz o 
zobowiązanie lekarzy do ponownego wykonania badań. 
Sąd drugiej instancji przypomniał również, że w sprawie toczącej się pod 
sygnaturą III AUa …/08 Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 
prawomocnym wyrokiem z dnia 2 września 2009 r. oddalił apelację wniesioną przez 
ubezpieczonego B. Z. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych z dnia 16 października 2008 r. oddalającego jego odwołanie od 
decyzji zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 sierpnia 2007 r. odmawiającej 
przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny - Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 19 lipca 20010 r., III AUa 
…/09, odrzucił następnie skargę ubezpieczonego o wznowienie tamtego 
postępowania, a Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 r., I UZ 
157/10, oddalił zażalenie wniesione przez niego od tego postanowienia. 
Wskazując na powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, iż obecnie wniesiona przez 
ubezpieczonego skarga została złożona po terminie, o którym mowa w art. 407 § 1 
k.p.c., oraz nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia wymienionej w 
art. 401 i art. 403 k.p.c. Co do kwestii niedochowania terminu sąd drugiej instancji 
stwierdził, że termin do wniesienia skargi zakończonej prawomocnym wyrokiem 
zamykającym postępowanie jest dotrzymany, jeżeli skarga została wniesiona przed 
upływem trzech miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu wyroku. 
Tymczasem z analizy akt sprawy III AUa …/08 wynika, iż ubezpieczony oraz jego 
pełnomocnik byli obecni na rozprawie, na której został ogłoszony wyrok Sądu 
Apelacyjnego  z dnia 2 września 2009 r. kończący to postępowanie, a zatem 

 
 
3 
rozpoznawana obecnie skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 11 
października 2010 r. została wniesiona po upływie przepisanego terminu. 
Odnosząc się z kolei do problemu oparcia skargi na ustawowej podstawie 
wznowienia, Sąd Apelacyjny przytoczył art. 401 k.p.c. oraz art. 403 k.p.c., 
konstatując że z treści skargi nie wynika, aby opierała się na którejkolwiek z tych 
podstaw wznowienia. Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący – poza 
powołaniem się na swój stan zdrowia – nie wskazał bowiem na żadne fakty lub 
nowe dowody, które mogłyby rzutować na rozstrzygnięcie w prawomocnie 
zakończonej sprawie. Również kwestionowanie profesjonalizmu ustanowionego w 
sprawie pełnomocnika z urzędu nie mogło być rozpatrywane w kontekście 
podstawy wznowienia określonej w art. 401 pkt 1 k.p.c., a ponadto okoliczność ta 
była już przedmiotem oceny w prawomocnie zakończonej sprawie III AUa …/09. 
Sąd Apelacyjny doszedł ponadto do wniosku, że rozpoznanie obecnie wniesionej 
skargi wymagało uwzględnienia art. 416 § 1 k.p.c., zgodnie z którym 
niedopuszczalne 
jest 
dalsze 
wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie. Ponieważ 
zaś postępowanie zainicjowane pierwotnie wniesioną przez ubezpieczonego 
skargą zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z 
dnia 19 lipca 2010 r., niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania, 
zwłaszcza że w sprawie niniejszej nie zachodzi wyjątek opisany w art. 416 § 2 
k.p.c.  
Zażalenie 
od 
powyżej 
przedstawionego 
postanowienia 
wniósł 
reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ubezpieczony B. Z., 
zaskarżając to postanowienie w całości  i zarzucając mu obrazę przepisów prawa 
procesowego: 
1. art. 410 k.p.c. w związku z art. 407 § 1 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że 
złożona przez ubezpieczonego skarga o wznowienie postępowania nie 
została złożona w przewidzianym do tego terminie, podczas gdy wymóg ten 
według skarżącego został przez niego spełniony, 
2. art. 403 § 2 k.p.c. poprzez uznanie, iż skarżący nie wykazał, że w sprawie 
istnieją nowe fakty i dowody w sytuacji, gdy jego zdaniem nowe fakty zostały 
przez niego wykazane, 

 
 
4 
3. art. 416 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż niedopuszczalne jest dalsze 
wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem 
wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy 
zdaniem skarżącego możliwe jest takie wznowienie.  
Skarżący podniósł równocześnie, iż nie zgadza się z zaskarżonym 
postanowieniem, gdyż jego zdaniem zostało wykazane spełnienie przesłanek 
wznowienia postępowania, albowiem powstały nowe okoliczności, których nie mógł 
powołać w dotychczasowych postępowaniach, a jego stan zdrowia powinien zostać 
zbadany powtórnie. Ponadto został zachowany termin do wniesienia skargi, 
albowiem o nowych przesłankach wznowienia postępowania, tj. o pogarszającym 
się stanie zdrowia dowiedział się we wrześniu 2010 r. Skarżący uważał też, że 
postępowanie w sprawie III AUa …/09 powinno zostać wznowione, ponieważ 
wskazana w jego skardze podstawa, tzn. oparcie wyroku na sfałszowanych 
opiniach biegłych jego zdaniem istnieje. Poza tym twierdził, że zostało sfałszowane 
orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie 
procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku, gdyż 
tego dnia nie mógł on być badany, skoro przebywał w szpitalu na tzw. pobycie 
dziennym, gdzie wykonywano u niego zabieg.  
Konkludując skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i 
przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz 
przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
Wstępnie Sąd Najwyższy uznał za konieczne przypomnieć, że zgodnie z art. 
399 § 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone 
prawomocnym wyrokiem, a ponadto jedynie w wypadkach przewidzianych w dziale 
VI Kodeksu postępowania cywilnego, przy czym w myśl art. 399 § 2 k.p.c. na 
podstawie określonej w art. 4011 postępowanie może być wznowione również w 
razie zakończenia go postanowieniem. Wynika to z faktu, iż skarga o wznowienie 
postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym na wzruszenie 
prawomocnych orzeczeń sądowych, korzystających co do zasady z powagi rzeczy 
osądzonej (vide : art. 366 k.p.c.) i wiążących nie tylko strony postępowania i sąd, 
który wydał to orzeczenie, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i 

 
 
5 
organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także 
inne osoby (vide : art. 365 § 1 k.p.c.). Dlatego skarga o wznowienie postępowania 
musi podlegać szczególnym rygorom, zarówno w zakresie formy, jak i treści 
(zawartości). Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lipca 
2006r., I PK 5/06 (Wokanda 2006/11/33), skarga o wznowienie postępowania nie 
jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń, nawet w sprawach o 
roszczenia oparte na jednakowych podstawach faktycznych i prawnych. Możliwość 
ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy na skutek skargi o 
wznowienie postępowania otwiera się tylko wówczas, gdy zaistnieje jedna z 
ustawowych podstaw wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego.  
Stosownie do art. 409 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania powinna 
zatem czynić zadość warunkom pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego 
orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające 
zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę 
zaskarżonego orzeczenia. Sąd właściwy do rozpoznania skargi w pierwszej 
kolejności dokonuje oceny, czy wymienione wymogi formalne skargi zostały 
spełnione, a następnie na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzuca ją, jeżeli została 
wniesiona po upływie przepisanego terminu, była niedopuszczalna lub nieoparta na 
ustawowej podstawie. Warunkiem możliwości rozpatrywania zasadności skargi jest 
przy tym łączne spełnienie wszystkich warunków wskazanych w cytowanym 
przepisie. Brak nawet jednego z nich sprawia zaś, że rozpatrywanie sprawy nie jest 
możliwe. Dlatego też stwierdzenie braku choćby jednego z tych warunków 
powoduje odrzucenie skargi. 
Ustawowe podstawy wznowienia postępowania zostały wymienione w art. 
401 k.p.c., art. 4011 k.p.c. oraz art. 403 k.p.c., przy czym pierwszy z tych przepisów 
wskazuje na przypadki nieważności postępowania, drugi na niekonstytucyjność 
aktu prawnego będącego podstawą orzeczenia stwierdzoną orzeczeniem 
Trybunału Konstytucyjnego, trzeci natomiast na tzw. właściwe przyczyny 
restytucyjne, z których dwie pierwsze są związane z oparciem zaskarżonego 
wyroku na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku 
karnym, następnie uchylonym oraz na uzyskaniu owego wyroku za pomocą 
przestępstwa, a kolejne z późniejszym wykryciem prawomocnego wyroku 

 
 
6 
dotyczącego tego samego stosunku prawnego albo takich okoliczności faktycznych 
lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których 
strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 
W zażaleniu skarżący ograniczył się w tym zakresie do zarzutu naruszenia 
art. 403 § 2 k.p.c. Trzeba zatem stwierdzić, że przepis ten kładzie nacisk na to, iż 
wykrycie wymienionych w nim okoliczności faktycznych lub środków dowodowych 
musi być późniejsze, co oznacza, że musi do niego dojść po uprawomocnieniu się 
wyroku, a więc w sytuacji, w której powoływanie się na nie było już niemożliwe. 
Wykrycie należy z kolei rozumieć jako dowiedzenie się o istnieniu tych okoliczności 
lub środków dowodowych w zakresie umożliwiającym powoływanie się na nie. Owe 
okoliczności i środki dowodowe, aby zostać wykryte, muszą jednakże istnieć w 
sensie 
obiektywnym 
już 
w 
czasie 
trwania 
postępowania 
zakończonego 
zaskarżonym wyrokiem. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu 
siedmiu sędziów z 21 lutego 1969r., III PZP 63/68 (OSNC 1969 nr 12, poz. 208) 
środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi 
podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. 
Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 13 
października 2005r., IV CZ 96/05 oraz z dnia 10 lutego 2006r., I PZ 33/05 (OSNP 
2007 nr 3-4, poz. 48), przy czym w pierwszym z wymienionych orzeczeń Sąd 
Najwyższy dodał także, iż w świetle art. 403 § 2 k.p.c. możliwość powoływania 
nowych faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków 
dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego postępowania. W 
postanowieniu z dnia 16 maja 2008r., III CZ 20/08 (LEX nr 420807) Sąd Najwyższy 
wyjaśnił natomiast, iż w przepisie art. 403 § 2 k.p.c. chodzi o późniejsze wykrycie 
faktów i dowodów dla strony nie tylko nieznanych w toku poprzedniego 
postępowania, lecz których także nie mogła znać, choć istniały już w toku tego 
postępowania, ale nie były objęte materiałem sprawy. Dodać w tym miejscu 
wypada, że z końcowego zwrotu art. 403 § 2 k.p.c. wynika nadto, że „wykrycie" 
odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle 
nieujawnionych i wtedy nieujawnialnych, bo nieznanych stronom. Strona może więc 
powołać się na nie jedynie wówczas, gdy nie mogła z nich skorzystać przed 
rozstrzygnięciem, 
albowiem 
wymieniony 
przepis 
obejmuje 
jedynie 
fakty 

 
 
7 
nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast 
ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich, 
nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w 
Katowicach z dnia 11 kwietnia 2008r., I ACa 172/08, OSA 2009 nr 5, poz. 60 oraz 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005r., III CZP 134/04, LEX nr 
151652). Nie można natomiast oprzeć skargi o wznowienie postępowania na 
rzekomym „wykryciu" okoliczności faktycznej i środka dowodowego znanych 
stronie, a pominiętych przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 381 k.p.c. (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2007r., II UZ 3/07, OSNP 2008 
nr 11-12, poz. 178). Niezależnie od poglądów zawartych w przedstawionych 
orzeczeniach, 
które 
Sąd 
Najwyższy 
w 
składzie 
rozpoznającym 
skargę 
ubezpieczonego podziela, należało dodatkowo zauważyć, że w postanowieniu z 10 
stycznia 1977r., I CO 5/76 Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż nie stanowi podstawy 
wznowienia postępowania według art. 403 § 2 k.p.c. opinia biegłego sporządzona w 
innej sprawie po prawomocnym zakończeniu procesu, którego wznowienia dotyczy 
skarga o wznowienie postępowania. Z kolei w postanowieniu z 12 listopada 1998r., 
II UKN 306/98 (OSNP-wkł. 1999 nr 3, poz. 3) Sąd Najwyższy stwierdził, że 
orzeczenie lekarskie, które zostało wydane po dacie uprawomocnienia się wyroku, 
nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. 
Również w postanowieniu z 20 kwietnia 2000r., II UKN 167/00 (PPiPS 2001/ nr 6, 
poz. 70) Sąd Najwyższy uznał, iż uzyskanie po prawomocnym zakończeniu sprawy 
nowego zaświadczenia lekarskiego nie jest ustawową podstawą wznowienia 
postępowania przewidzianą w art. 403 § 2 k.p.c. Analogiczne stanowisko zajmował 
Sąd Najwyższy także w najnowszym orzecznictwie, którego przykładami mogą być 
postanowienia: z dnia 15 grudnia 2009r., II PZ 24/09 (LEX nr 577836), czy też z 
dnia 19 marca 2010r., II PZ 5/10 (LEX nr 583798). 
Na koniec tego wątku rozważań wypada także dodać, że zgodnie z art. 407 
§ 1 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania winna zostać wniesiona w terminie 
trzymiesięcznym. Termin ten liczy się zaś od dnia, w którym strona dowiedziała się 
o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub 
brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej 
organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W obu przypadkach wspomniany termin nie 

 
 
8 
może jednak rozpocząć się przed uprawomocnieniem się wyroku, od którego 
wnoszona jest skarga, co jest oczywiste, jeśli zważyć, że przedmiot skargi po myśli 
cytowanego wcześniej art. 399 k.p.c. zawsze stanowi orzeczenie prawomocne. 
Odnosząc 
przedstawione 
wyżej 
rozważania 
do 
stanu 
faktycznego 
charakterystycznego dla rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza, że 
uzasadniony 
jest 
jedynie 
sformułowany 
w 
zażaleniu 
zarzut 
naruszenia 
zaskarżonym postanowieniem art. 416 § 1 k.p.c. W myśl tego przepisu 
niedopuszczalne 
jest 
dalsze 
wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie. Utrwalony 
jest wszakże pogląd, że przewidziane w tym przepisie ograniczenie dalszego 
wznawiania postępowania nie dotyczy przypadków, w których – mimo wniesienia 
skargi o wznowienie – do wznowienia postępowania nie doszło, ponieważ sąd 
odrzucił skargę o wznowienie, jak również przypadków, w których wniesiona 
uprzednio skarga została w toku wznowionego postępowania cofnięta. Taki sposób 
rozumienia omawianego przepisu wynika z tego, że w przypadku, gdy 
postępowanie zakończone jest postanowieniem – możliwość jego wznowienia jest 
wyłączona już na podstawie art. 399 (oczywiście za wyjątkiem sytuacji 
uregulowanej w § 2 tego przepisu). Dlatego też nie miał racji Sąd Apelacyjny, 
stwierdzając że odrzucenie prawomocnym postanowieniem tego sądu z dnia 19 
lipca 2010 r., III AUa …/09, uprzednio wniesionej przez ubezpieczonego skargi o 
wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 2 września 2009 r., III 
AUa …/08, wino skutkować uznaniem, iż zachodził przypadek, o którym mowa w 
art. 416 § 1 k.p.c. Stanowisko to nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy. 
Trafnie bowiem Sąd Apelacyjny przyjął, że skarga ubezpieczonego nie została 
oparta na ustawowej podstawie wznowienia, skoro powoływanie się przez niego na 
istotne pogorszenie stanu jego zdrowia skutkujące całkowitą niezdolnością do 
pracy, o czym dowiedział się on we wrześniu 2010 r., w żadnym razie nie stanowiło 
będącej podstawą wznowienia postępowania okoliczności faktycznej istniejącej w 
sensie 
obiektywnym 
już 
w 
czasie 
trwania 
postępowania 
zakończonego 
zaskarżonym wyrokiem, a jedynie ujawnionej w późniejszym czasie. Z kolei co do 
rzekomo sfałszowanych opinii biegłych Sąd Najwyższy uznaje za konieczne 
przypomnieć, że w judykaturze jednolicie przyjmuje się, iż wznowienie 

 
 
9 
postępowania na tej podstawie (należy zresztą podkreślić, że jest ona określona nie 
w art. 403 § 2 k.p.c., lecz w § 1 tego przepisu) jest możliwe dopiero wtedy, gdy 
zostało to stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CZ 102/06, LEX nr 465619, czy 
też wydane w postępowaniu zainicjowanym poprzednią skargą ubezpieczonego 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r., I UZ 157/10).      
Słusznie także przyjął Sąd Apelacyjny, że nieoparcie skargi na ustawowej 
podstawie wznowienia, która ujawniłaby się w terminie nie dłuższym niż trzy 
miesiące przed wniesieniem obecnie rozpatrywanej skargi, determinowało uznanie, 
że ów termin należało liczyć od daty wydania prawomocnego wyroku kończącego 
postępowanie, którego dotyczy skarga, czyli od dnia 2 września 2009 r. Termin ten 
upłynął natomiast już w grudniu 2009 r. Dlatego też odrzucenie przez Sąd 
Apelacyjny skargi ubezpieczonego o wznowienie postępowania zakończonego 
prawomocnym wyrokiem z dnia 2 września 2009 r., III AUa …/08, z powołaniem się 
na art. 410 § 1 k.p.c. należało uznać za w pełni uzasadnione. Skoro bowiem skarga 
ta została wniesiona nie tylko z naruszeniem ustawowego terminu, ale również 
wskazane w tej skardze podstawy prawne wznowienia postępowania w 
rzeczywistości nie występowały, to zaistniały warunki do zastosowania art. 410 § 1 
k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2005r., IV CO 6/05).  Ten 
sam przepis winien stanowić także podstawę prawną odrzucenia skargi 
ubezpieczonego odnoszącej się do postępowania zakończonego postanowieniem z 
dnia 19 lipca 2010 r., III AUa …/09, z tym jednakże zastrzeżeniem, że za przyczynę 
takiego rozstrzygnięcia powinien zostać uznany fakt, iż skarga w tej części została 
wniesiona z naruszeniem art. 399 § 1 k.p.c., przez co była niedopuszczalna, gdyż 
nie dotyczyła postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, lecz 
postanowieniem i nie została oparta na podstawie przewidzianej  w art. 4011 k.p.c.  
Kierując się wskazanymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy stanął na 
stanowisku, że sformułowane w zażaleniu zarzuty naruszenia art. 410 w związku z 
art. 407 § 1 k.p.c. i art. 403 § 2 k.p.c. nie były usprawiedliwione. Z kolei zarzut 
naruszenia art. 416 § 1 k.p.c., choć uzasadniony, to jednak z przyczyn wcześniej 
podniesionych pozostawał bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Mając to na 
uwadze oraz opierając się na treści art. 39814 k.p.c., art. 39810 k.p.c. i art. 397 § 1 

 
 
10
k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. 
Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w 
postępowaniu zażaleniowym zostało wydane na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. oraz 
§ 19 w związku z § 12 ust. 2 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI