I USKP 89/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej ustalenia stopnia niepełnosprawności małoletniego K. P. Sprawa wywodziła się od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, które zaliczyło małoletniego do osób niepełnosprawnych od urodzenia, ale stwierdziło, że nie wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wojewódzki Zespół utrzymał to w mocy, zmieniając jedynie okres orzeczenia. Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy oddaliły odwołanie, uznając, że choroba dziecka (wymagająca rygorystycznej diety i stałego współudziału opiekuna w leczeniu) nie spełnia kryteriów do przyznania statusu osoby wymagającej opieki przewyższającej zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w zakresie podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Okręgowy podkreślił, że pojęcie koniecznej opieki nie jest równoznaczne z pomocą przewyższającą opiekę nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, a oznacza konieczność stałej lub długotrwałej opieki w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (mycie, ubieranie, jedzenie). Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania (m.in. brak przeprowadzenia dowodów, błędną ocenę dowodów) oraz prawa materialnego (nieprawidłową wykładnię przepisów ustawy o rehabilitacji). Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne. Podkreślono, że sądy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny, a opinia biegłego była wystarczająca do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest sądem faktu i jest związany ustaleniami sądów niższych instancji, a zarzuty dotyczące postępowania dowodowego nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja kryteriów ustalania niepełnosprawności u dzieci, rozróżnienie między opieką wymaganą ze względu na wiek a opieką wynikającą ze stanu zdrowia, zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka do 16 roku życia z chorobą metaboliczną; ogólne zasady postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dziecko z chorobą metaboliczną wymagającą rygorystycznej diety i stałego współudziału opiekuna w leczeniu, ale zdolne do samodzielnego poruszania się, komunikacji i samoobsługi, wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dziecko nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jeśli jego potrzeby opiekuńcze nie przewyższają w sposób znaczący opieki nad zdrowym dzieckiem w tym samym wieku, nawet jeśli wymaga ono stałego współudziału opiekuna w leczeniu i rehabilitacji.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy uznały, że konieczność stałego współudziału opiekuna w leczeniu i rygorystycznej diecie nie jest równoznaczna z koniecznością zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne zdrowemu dziecku w danym wieku. Kluczowe jest rozróżnienie między opieką wymaganą ze względu na wiek dziecka a opieką wynikającą ze stanu zdrowia, która musi znacząco ograniczać możliwość samodzielnej egzystencji.
Czy sąd jest zobowiązany do dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego lub przesłuchania strony, jeśli opinia dotychczasowego biegłego jest dla strony niekorzystna, a strona kwestionuje jej rzetelność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany do dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłego lub przesłuchania strony, jeśli dotychczasowa opinia jest jasna, jednoznaczna i wystarczająca do rozstrzygnięcia sprawy, a zarzuty strony nie podważają jej fachowości i rzetelności w sposób umotywowany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 286 k.p.c. nie nakłada obowiązku dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłego w każdym przypadku, gdy opinia jest niekorzystna dla strony. Taki obowiązek powstaje jedynie wtedy, gdy opinia jest niejasna lub niejednoznaczna. Podobnie, zeznania świadka (w tym strony) nie mogą zastępować opinii biegłego w kwestiach wymagających wiedzy specjalistycznej, takich jak ocena stanu zdrowia czy zdolności do pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| M. P. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy odwołującego |
| Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach | instytucja | organ orzekający |
| Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. | instytucja | organ orzekający |
Przepisy (13)
Główne
u.r.z.o.n. art. 4a § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Osoby do 16 roku życia są niepełnosprawne, jeśli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
u.r.z.o.n. art. 4 § ust. 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definiuje 'niezdolność do samodzielnej egzystencji' jako konieczność zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 223 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazany przez skarżącego błędnie, odnosi się do ugody.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zamknięcia rozprawy bez przeprowadzenia wszystkich dowodów.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy opinii dodatkowego biegłego lub uzupełnienia opinii.
k.p.c. art. 258
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zeznań świadka.
rozp. z 1.02.2002 r. art. 2 § ust. 1 pkt 1-9
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia
Wymienia stany chorobowe uzasadniające niepełnosprawność u dzieci.
rozp. z 1.02.2002 r. art. 2 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia
Określa dodatkowe okoliczności brane pod uwagę przy ocenie niepełnosprawności dziecka.
u.r.z.o.n. art. 6 § ust. 3 pkt 5, 6, 7 i 8
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Określa rodzaje wskazań dotyczących dziecka w wieku do 16 lat.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez sądy obu instancji. • Opinia biegłego sądowego była wystarczająca do rozstrzygnięcia sprawy. • Brak istotnego wpływu zarzucanych uchybień procesowych na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 223 § 1 k.p.c. (błędnie wskazany) przez zamknięcie rozprawy mimo nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów. • Naruszenie art. 299 k.p.c. w zw. z art. 235 § 2 k.p.c. przez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. • Naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z 235 § 2 k.p.c. przez pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty pediatrii metabolicznej. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i przyjęcie sprzecznych z logiką wniosków. • Naruszenie art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. • Naruszenie art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji przez błędną wykładnię.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie koniecznej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie jest równoznaczne pojęciu pomocy przewyższającej zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku • Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a Sąd Apelacyjny sądem faktu • zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć wykazaniu błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
przewodniczący
Leszek Bielecki
członek
Agnieszka Żywicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja kryteriów ustalania niepełnosprawności u dzieci, rozróżnienie między opieką wymaganą ze względu na wiek a opieką wynikającą ze stanu zdrowia, zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka do 16 roku życia z chorobą metaboliczną; ogólne zasady postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ustalania niepełnosprawności u dzieci i precyzyjnego rozgraniczenia między opieką wynikającą z wieku a opieką medyczną. Wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dowodów w sprawach sądowych.
“Czy rygorystyczna dieta dziecka to podstawa do orzeczenia o niepełnosprawności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.