I USKP 85/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną ubezpieczonego S. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który obniżył jego emeryturę policyjną na podstawie art. 13b i 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Sąd pierwszej instancji uznał odwołanie za zasadne, wskazując na brak indywidualnych czynów naruszających prawa człowieka. Sąd Apelacyjny, uzupełniając materiał dowodowy, uznał służbę S. M. w latach 1981-1990 w Wydziale IV i VI WUSW w K. za służbę na rzecz reżimu komunistycznego, ze względu na pozyskiwanie tajnych współpracowników i inwigilację środowisk opozycyjnych. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że choć Sąd Apelacyjny trafnie analizował rodzaj służby, to obniżenie świadczenia wymaga dokładniejszej oceny. Sąd Najwyższy podkreślił, że samo stwierdzenie służby w organach bezpieczeństwa nie jest wystarczające do obniżenia emerytury, a konieczna jest indywidualna ocena czynów pod kątem naruszenia praw człowieka. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę analizy proporcjonalności zastosowanych środków, zwłaszcza w kontekście służby pełnionej przed 1981 rokiem, która nie była związana z represjami. Sąd Najwyższy wskazał, że obniżenie świadczenia emerytalnego, które zostało skalkulowane z tytułu służby niebędącej służbą na rzecz totalitarnego państwa, nie znajduje oparcia w celu ustawy dezubekizacyjnej i może naruszać zasadę proporcjonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że obniżenie emerytury policyjnej na podstawie ustawy dezubekizacyjnej wymaga indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza i analizy proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście służby przed 1981 rokiem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy zaopatrzeniowej w kontekście służby w organach bezpieczeństwa PRL.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służba w organach bezpieczeństwa PRL w latach 1981-1990, polegająca na pozyskiwaniu tajnych współpracowników i inwigilacji środowisk opozycyjnych, stanowi 'służbę na rzecz totalitarnego państwa' w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, uzasadniającą obniżenie emerytury policyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza pod kątem naruszenia praw człowieka i analizy proporcjonalności obniżenia świadczenia, zwłaszcza w kontekście służby pełnionej przed 1981 rokiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że samo stwierdzenie służby w organach bezpieczeństwa nie jest wystarczające do obniżenia emerytury. Konieczna jest ocena indywidualnych czynów funkcjonariusza pod kątem naruszenia praw człowieka. Ponadto, obniżenie świadczenia musi być proporcjonalne, a nie może stanowić sankcji za służbę, która nie była bezpośrednio związana z represjami, szczególnie jeśli część stażu pracy przypada na okres przed 1981 rokiem.
Czy obniżenie emerytury policyjnej na podstawie art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, w sytuacji gdy część służby przypadała na okres przed 1981 rokiem i nie była związana z represjami, narusza konstytucyjne prawa do zabezpieczenia społecznego i ochrony własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli obniżenie jest nieproporcjonalne i arbitralne, naruszając zasadę sprawiedliwości społecznej oraz prawa nabyte.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obniżenie świadczenia emerytalnego, które zostało skalkulowane z tytułu służby niebędącej służbą na rzecz totalitarnego państwa, nie znajduje oparcia w celu ustawy dezubekizacyjnej i może naruszać zasadę proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Obniżenie świadczenia nie może być motywowane jedynie względami politycznymi i stanowić swoistej zemsty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (20)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Kryterium 'służby na rzecz totalitarnego państwa' powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Istnieje domniemanie faktyczne służby na rzecz totalitarnego państwa, które może być obalone przez ubezpieczonego.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Wyzerowanie lat służby na rzecz totalitarnego państwa jest środkiem proporcjonalnym w stosunku do funkcjonariuszy, których lata służby przypadały przed zmianami zapoczątkowanymi w 1989 r.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Obniżenie świadczenia do przeciętnej emerytury narusza prawo do zabezpieczenia emerytalnego w stosunku do funkcjonariuszy, którzy pomyślnie przeszli weryfikację w 1990 r. i w kolejnych latach służyli wolnej Polsce, a wysokość świadczenia ponad limit przeciętnej emerytury została wypracowana po 1990 r.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 232 § zdanie pierwsze
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 42 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny nie ocenił indywidualnych czynów funkcjonariusza pod kątem naruszenia praw człowieka. • Obniżenie emerytury policyjnej wymaga analizy proporcjonalności, zwłaszcza gdy część służby przypadała na okres przed 1981 rokiem i nie była związana z represjami. • Zastosowanie art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej w sposób arbitralny narusza konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego i ochrony własności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233, 382, 327¹ § 1 pkt 1 k.p.c.) w zakresie oceny dowodów. • Zarzut naruszenia art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przez niewłaściwe zastosowanie. • Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 2, 31 ust. 3, 45 ust. 1, 67 ust. 1, 30, 47, 64 ust. 1 i 2) w zakresie obniżenia świadczenia emerytalnego.
Godne uwagi sformułowania
kryterium 'służby na rzecz totalitarnego państwa' powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka • obniżenie świadczenia emerytalnego, które zostało skalkulowane z tytułu służby niebędącej służbą na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie znajduje oparcia w celu ustawy dezubekizacyjnej i nie ma racjonalnego – z punktu widzenia zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – uzasadnienia • obniżenie świadczenia nie ma nic wspólnego z postulowaną w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej zasadą sprawiedliwości społecznej, lecz ma charakter swoistej zemsty zaspokajającej populistyczne oczekiwania pewnej części społeczeństwa i tym samym jest politycznym narzędziem do zdobycia poparcia elektoratu
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Bohdan Bieniek
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że obniżenie emerytury policyjnej na podstawie ustawy dezubekizacyjnej wymaga indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza i analizy proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście służby przed 1981 rokiem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy zaopatrzeniowej w kontekście służby w organach bezpieczeństwa PRL.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej 'dezubekizacji' i interpretacji służby w PRL, co budzi duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Sąd Najwyższy wprowadza istotne doprecyzowania dotyczące oceny służby i proporcjonalności obniżenia świadczeń.
“Dezubekizacja pod lupą SN: Czy służba w PRL zawsze oznacza niższe świadczenia?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.