I USKP 74/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego D. M., ale odmówił ustalenia, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Małoletni cierpi na porażenie lewego splotu barkowego i lekką postać mózgowego porażenia dziecięcego, ma zaburzenia emocjonalne oraz problemy z pamięcią i koncentracją. Sądy obu instancji, opierając się na opiniach biegłych, uznały, że choć jego zdolność do samodzielnej egzystencji jest ograniczona, to nie w stopniu znacznym, co nie uzasadnia przyznania dodatkowych świadczeń związanych z koniecznością stałej opieki. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i nieuwzględnienie nowych wniosków dowodowych. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wskazując, że jest sądem prawa, a nie faktów, i jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji. Podkreślono, że ocena niepełnosprawności dziecka do lat 16 musi być kompleksowa, oparta na opiniach biegłych i uwzględniać kryteria określone w ustawie o rehabilitacji oraz rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej, a potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłego musi być uzasadniona krytyką dotychczasowej opinii, a nie tylko niezadowoleniem strony z niekorzystnego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kryteriów oceny niepełnosprawności u dzieci do lat 16, zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym, zasady dopuszczania dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka do lat 16 i kryteriów oceny niepełnosprawności. Interpretacja przepisów proceduralnych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy stan zdrowia małoletniego, mimo stwierdzonych schorzeń, uzasadnia przyznanie mu statusu osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stan zdrowia małoletniego, choć ograniczający jego samodzielność, nie jest na tyle znaczący, aby uzasadniać przyznanie statusu osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Uzasadnienie
Sądy oparły się na opiniach biegłych, które wykazały, że małoletni, mimo schorzeń, jest w stanie samodzielnie zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe (jedzenie, higiena, ubieranie się z niewielką pomocą) i uczestniczyć w zajęciach szkolnych, co nie spełnia kryterium znacznego ograniczenia możliwości samodzielnej egzystencji.
Czy Sąd Najwyższy może badać ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez sądy niższych instancji w ramach skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy jest sądem prawa i jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów są niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 398^13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Art. 398^3 § 3 k.p.c. wyklucza możliwość opierania skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Czy w postępowaniu apelacyjnym można zgłaszać nowe wnioski dowodowe, jeśli nie przedłużyłyby one postępowania, a są istotne dla sprawy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygał bezpośrednio tej kwestii, ale w kontekście oddalenia skargi kasacyjnej, która opierała się m.in. na zarzutach dotyczących nieuwzględnienia wniosków dowodowych, podkreślono, że potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłych musi być uzasadniona krytyką dotychczasowej opinii, a nie tylko niezadowoleniem strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłych nie może być jedynie wynikiem niezadowolenia strony z niekorzystnego dla niej wydźwięku konkluzji opinii, lecz musi być następstwem umotywowanej krytyki dotychczasowej opinii. W przeciwnym razie sąd byłby zobligowany do uwzględniania kolejnych wniosków strony dopóty, dopóki nie zostałaby złożona opinia w pełni ją zadawalająca, co jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. R. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy wnioskodawcy |
| Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w X. | instytucja | organ orzekający |
| Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim | instytucja | sąd II instancji |
| Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim | instytucja | sąd I instancji |
| Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. | instytucja | organ orzekający |
Przepisy (11)
Główne
u.r.z.s.n. art. 4a
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
u.r.z.s.n. art. 6b § ust. 3 pkt 7
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
W orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się m.in. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia art. 1
Ocena niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia dokonywana jest na podstawie kryteriów, w tym przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia przekraczającego 12 miesięcy oraz niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia art. 2 § ust. 1 pkt 1, 3 i 5
Określa stany chorobowe, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, w tym wady wrodzone i schorzenia prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn, utrudniające samodzielne poruszanie się, a także upośledzenie umysłowe lub całościowe zaburzenia rozwojowe.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości przedstawienia nowych dowodów i twierdzeń przez stronę w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie faktów. • Ustalenia faktyczne sądów niższych instancji są wiążące dla Sądu Najwyższego. • Zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej. • Opinie biegłych sądowych są kluczowe w sprawach o ustalenie niepełnosprawności. • Potrzeba dopuszczenia nowych dowodów w postępowaniu apelacyjnym musi być uzasadniona krytyką dotychczasowych opinii, a nie tylko niezadowoleniem strony.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych w postępowaniu apelacyjnym. • Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących kryteriów oceny niepełnosprawności. • Błędna ocena materiału dowodowego przez sądy niższych instancji. • Niewszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest sądem faktów, a jest sądem prawa. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. • Ocena niepełnosprawności osoby w wieku do 16-tego roku życia musi uwzględniać kompleksową ocenę stanu zdrowia. • Potrzeba dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłych nie może być jedynie wynikiem niezadowolenia strony z niekorzystnego dla niej wydźwięku konkluzji opinii.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
przewodniczący
Leszek Bielecki
sprawozdawca
Romuald Dalewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kryteriów oceny niepełnosprawności u dzieci do lat 16, zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym, zasady dopuszczania dowodów w postępowaniu apelacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka do lat 16 i kryteriów oceny niepełnosprawności. Interpretacja przepisów proceduralnych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu niepełnosprawności dzieci i kryteriów przyznawania świadczeń. Wyrok SN precyzuje zasady oceny stanu zdrowia i ograniczenia samodzielności, a także rolę Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
“Czy dziecko z porażeniem mózgowym zasługuje na stałą opiekę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kryteria niepełnosprawności.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.