I USKP 56/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który oddalił odwołanie M.K. od decyzji ZUS odmawiającej wydania pisemnej interpretacji przepisów. Spór dotyczył możliwości skorzystania przez lekarza-dentystę, który odbył staż podyplomowy na podstawie umowy o pracę, z tzw. ulgi na start (art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców) oraz preferencyjnego wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (art. 18a ust. 1 ustawy systemowej) po rozpoczęciu własnej działalności gospodarczej. Kluczową kwestią było to, czy wykonywanie czynności na rzecz byłego pracodawcy (opiekuna stażu) w ramach nowej działalności gospodarczej wykluczało te ulgi, zgodnie z art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny uznał, że czynności stażysty i lekarza prowadzącego praktykę są tożsame rodzajowo, co skutkowało oddaleniem odwołania. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach dotyczących aplikantów adwokackich i radcowskich, podkreślił, że obowiązkowy staż podyplomowy lekarza, podobnie jak aplikacja, ma na celu naukę zawodu i zdobycie uprawnień do samodzielnego jego wykonywania. Czynności wykonywane w ramach stażu, nawet jeśli rodzajowo podobne do tych w działalności gospodarczej, są podporządkowane celowi zdobycia kwalifikacji, a nie osiągnięciu zysku. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi przesłanka wyłączająca prawo do ulgi na start i preferencyjnych składek, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi na start i preferencyjnych składek ZUS dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, szczególnie w kontekście wykonywania usług na rzecz byłych pracodawców lub pod nadzorem byłych opiekunów stażu, zwłaszcza w zawodach regulowanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji lekarza-stażysty, ale jego argumentacja może być stosowana analogicznie do innych zawodów regulowanych, gdzie istnieje obowiązkowy etap zdobywania kwalifikacji (np. aplikacje prawnicze, staże w innych zawodach medycznych).
Zagadnienia prawne (1)
Czy lekarz-stażysta, który po zakończeniu stażu podyplomowego podejmuje działalność gospodarczą i zamierza współpracować z byłym pracodawcą (opiekunem stażu), może skorzystać z ulgi na start (zwolnienie z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przez 6 miesięcy) oraz preferencyjnego wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 24 miesiące?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, lekarz-stażysta może skorzystać z ulgi na start i preferencyjnych składek, ponieważ czynności wykonywane w ramach obowiązkowego stażu podyplomowego w celu zdobycia uprawnień do wykonywania zawodu nie są tożsame z czynnościami wykonywanymi w ramach samodzielnej działalności gospodarczej, nawet jeśli rodzajowo są podobne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że cel obowiązkowego stażu podyplomowego (nauka zawodu i zdobycie uprawnień) jest fundamentalnie różny od celu prowadzenia działalności gospodarczej (osiągnięcie zysku). W związku z tym, wykonywanie czynności na rzecz byłego pracodawcy w ramach nowej działalności gospodarczej nie wyklucza prawa do ulgi na start i preferencyjnych składek, gdyż nie zachodzi sytuacja "wymuszonego samozatrudnienia" czy przekształcania stosunku pracy w umowę cywilnoprawną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 18a § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 18a § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.p.r. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
u.z.l.i.l.d. art. 5 § ust. 7
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.z.l.i.l.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.z.l.i.l.d. art. 15b § ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Pomocnicze
u.p.r. art. 34 § 1 i 5
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
u.s.u.s. art. 83d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.z.l.i.l.d. art. 15b § ust. 3
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązkowy staż podyplomowy lekarza, podobnie jak aplikacja prawnicza, ma na celu naukę zawodu i zdobycie uprawnień do jego samodzielnego wykonywania, co odróżnia go od samodzielnej działalności gospodarczej. • Czynności wykonywane w ramach stażu, nawet jeśli rodzajowo podobne do tych w działalności gospodarczej, są podporządkowane celowi zdobycia kwalifikacji, a nie osiągnięciu zysku. • Nie zachodzi sytuacja "wymuszonego samozatrudnienia" czy przekształcania stosunku pracy w umowę cywilnoprawną, co jest podstawą wyłączenia z ulg.
Odrzucone argumenty
Czynności wykonywane przez lekarza-stażystę na podstawie umowy o pracę wchodzą w zakres czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej lekarza dentysty, co wyklucza prawo do ulgi na start i preferencyjnych składek. • Prawo wykonywania zawodu lekarza-stażysty jest tożsame przedmiotowo i zakresowo z prawem wykonywania zawodu lekarza dentysty prowadzącego praktykę.
Godne uwagi sformułowania
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do przesądzenia, czy były lekarz-stażysta (...) ma prawo do ulgi na start oraz preferencyjnej stawki składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli (...) zwiąże się umową o współpracę z lekarzem, pod nadzorem którego odbywał staż podyplomowy. • Ratio legis art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych było przeciwdziałanie rozwiązywaniu umów o pracę w celu podjęcia działalności pozarolniczej „we współpracy” z dotychczasowym pracodawcą. • Czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej (...) to, w ocenie Sądu Najwyższego, czynności odpowiadające tym, które były uprzednio wykonywane w ramach stosunku pracy na rzecz byłego pracodawcy. • Staż podyplomowy lekarza jest obowiązkowy (...) stanowi obowiązkową i przewidzianą ustawą ścieżkę rozwoju zawodowego prowadzącego do uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu lekarza. • Czynności wykonywane w trakcie wymaganego ustawą obowiązkowego stażu lekarskiego (...) nie są tymi samymi czynnościami, jakie wykonywane są po uzyskaniu uprawnień w ramach działalności gospodarczej lekarza prowadzącego własny gabinet, choćby pokrywały się one rodzajowo.
Skład orzekający
Romualda Spyt
przewodniczący, sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi na start i preferencyjnych składek ZUS dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, szczególnie w kontekście wykonywania usług na rzecz byłych pracodawców lub pod nadzorem byłych opiekunów stażu, zwłaszcza w zawodach regulowanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji lekarza-stażysty, ale jego argumentacja może być stosowana analogicznie do innych zawodów regulowanych, gdzie istnieje obowiązkowy etap zdobywania kwalifikacji (np. aplikacje prawnicze, staże w innych zawodach medycznych).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnej ulgi podatkowej i składkowej, a jej rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy ma praktyczne znaczenie dla wielu osób rozpoczynających działalność gospodarczą, zwłaszcza w zawodach wymagających stażu.
“Czy lekarz po stażu może liczyć na ulgę ZUS przy współpracy z byłym szefem? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.