I USKP 55/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca A. K., reprezentowana przez opiekuna prawnego, odwołała się od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, które zakwalifikowało ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Sądy obu instancji oddaliły jej odwołanie, uznając, że mimo istniejących schorzeń neurologicznych i upośledzenia umysłowego, nie spełnia ona kryteriów znacznego stopnia niepełnosprawności, w szczególności nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, zwrócił uwagę na prawomocne postanowienie o całkowitym ubezwłasnowolnieniu skarżącej. Sąd Najwyższy podkreślił, że warunkiem całkowitego ubezwłasnowolnienia jest niemożność kierowania swoim postępowaniem, co może być utożsamiane z brakiem świadomego kontaktu z otoczeniem i niemożnością zaspokajania potrzeby komunikacji. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że całkowite ubezwłasnowolnienie może stanowić przesłankę do uznania niezdolności do samodzielnej egzystencji, a tym samym znacznego stopnia niepełnosprawności. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ponownego zbadania opinii biegłych i potencjalnego powiązania między orzeczeniem o ubezwłasnowolnieniu a stopniem niepełnosprawności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy całkowite ubezwłasnowolnienie osoby, które wynika z niemożności kierowania swoim postępowaniem (w tym braku świadomego kontaktu z otoczeniem), może stanowić przesłankę do uznania tej osoby za niezdolną do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, całkowite ubezwłasnowolnienie, zwłaszcza gdy wynika z braku świadomego kontaktu z otoczeniem, może być utożsamiane z niemożnością zaspokajania potrzeby komunikowania się, co jest podstawową potrzebą życiową, a jej niemożność samodzielnego zaspokojenia decyduje o niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że warunkiem ubezwłasnowolnienia całkowitego jest niemożność kierowania swoim postępowaniem, co obejmuje brak świadomego kontaktu z otoczeniem. Taki brak kontaktu można utożsamiać z niemożnością zaspokajania potrzeby komunikacji, która jest podstawową potrzebą życiową. Niezaspokojenie tej potrzeby uniemożliwia samodzielną egzystencję, co jest kluczowym kryterium dla znacznego stopnia niepełnosprawności.
Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły dowody i zastosowały przepisy prawa materialnego (ustawa o rehabilitacji, rozporządzenie ws. orzekania o niepełnosprawności) przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności, w szczególności w kontekście orzeczenia o całkowitym ubezwłasnowolnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy niższych instancji dopuściły się naruszeń przepisów postępowania i prawa materialnego, pomijając znaczenie opinii biegłego psychologa z postępowania o ubezwłasnowolnienie oraz błędnie interpretując przepisy dotyczące niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nieprawidłowo pominęły dowody z opinii biegłego psychologa sporządzonej w sprawie o ubezwłasnowolnienie, która mogła mieć kluczowe znaczenie dla oceny niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ponadto, sądy błędnie zinterpretowały przepisy, nie dostrzegając związku między całkowitym ubezwłasnowolnieniem a kryteriami znacznego stopnia niepełnosprawności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| M. K. | osoba_fizyczna | opiekun prawny |
| Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. | instytucja | organ orzekający |
| Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. | instytucja | organ orzekający |
Przepisy (15)
Główne
ustawa o rehabilitacji art. 4 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja znacznego stopnia niepełnosprawności, wymagająca naruszenia sprawności organizmu, niezdolności do pracy lub zdolności do pracy w warunkach chronionych, oraz stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
ustawa o rehabilitacji art. 4 § 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja niezdolności do samodzielnej egzystencji jako naruszenia sprawności organizmu uniemożliwiającego zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych bez pomocy innych osób.
rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. art. 29 § 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Standardy kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, w tym kryteria niezdolności do pracy i konieczności sprawowania opieki.
rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. art. 29 § 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Definicja długotrwałej opieki i pomocy w pełnieniu ról społecznych.
Pomocnicze
ustawa o rehabilitacji art. 4 § 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
k.c. art. 13 § 1
Kodeks cywilny
Przesłanki ubezwłasnowolnienia całkowitego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 235
Kodeks postępowania cywilnego
Bezpośredniość postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena opinii biegłego.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Nowe fakty i dowody w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Badanie materiału dowodowego przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Całkowite ubezwłasnowolnienie jako przesłanka niezdolności do samodzielnej egzystencji. • Niewłaściwa ocena dowodów z opinii biegłych przez sądy niższych instancji. • Błędna wykładnia przepisów dotyczących znacznego stopnia niepełnosprawności.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji o braku spełnienia kryteriów znacznego stopnia niepełnosprawności. • Uznanie opinii biegłego psychologa z postępowania o ubezwłasnowolnienie za nieprzydatne.
Godne uwagi sformułowania
brak świadomego kontaktu z otoczeniem • niemożność zaspokajania potrzeby komunikowania się • niezdolność do samodzielnej egzystencji • całkowite ubezwłasnowolnienie
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat powiązania ubezwłasnowolnienia z prawami osób niepełnosprawnych, co ma znaczenie praktyczne i społeczne.
“Czy całkowite ubezwłasnowolnienie automatycznie oznacza znaczny stopień niepełnosprawności? Sąd Najwyższy analizuje kluczowe powiązania.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.