I USKP 40/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpór w niniejszej sprawie dotyczył kwalifikacji prawnej umów nazwanych „umowami o dzieło”, zawartych przez instytucję kultury (F. w Ł.) z artystami, które organ rentowy uznał za umowy o świadczenie usług, rodzące obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołania F. w Ł., uznając umowy za umowy starannego działania, a nie umowy o dzieło, co skutkowało objęciem ubezpieczonych ubezpieczeniami społecznymi. Sąd Apelacyjny w Łodzi utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, podzielając jego ustalenia i argumentację. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną F. w Ł., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla rozróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest ustalenie, czy strony umówiły się na konkretny, sparametryzowany rezultat pracy, który można poddać ocenie pod kątem wad, czy też przedmiotem umowy było jedynie staranne wykonanie określonych czynności. W przypadku umów z artystami, Sąd Najwyższy wskazał na konieczność indywidualnej analizy każdej umowy, uwzględniając specyfikę wykonania utworu muzycznego, rolę artysty (np. dyrygenta, wirtuoza), jego kwalifikacje i kunszt artystyczny, a także cel umowy. Sąd Najwyższy zaznaczył, że samo wykonanie utworu muzycznego, nawet jeśli nie jest on dziełem twórcy umowy, może stanowić umowę o dzieło, jeśli rezultat został indywidualnie oznaczony, a wykonawca gwarantuje oczekiwany przez zamawiającego rezultat dzięki swoim wybitnym umiejętnościom i osobowości. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił tej specyfiki, traktując wszystkie umowy jako umowy starannego działania. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia prawa procesowego nie są uzasadnione, ale konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny z uwzględnieniem wskazówek dotyczących kwalifikacji prawnej umów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja prawna umów zawieranych przez instytucje kultury z artystami, rozróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług w kontekście ubezpieczeń społecznych, specyfika umów z artystami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji instytucji kultury i artystów, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o charakterze artystycznym lub twórczym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowy nazwane przez strony umowami o dzieło, zawarte przez instytucję kultury z artystami, powinny być kwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, rodzące obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na potrzebę indywidualnej analizy każdej z umów, uwzględniając specyfikę wykonania utworu muzycznego, rolę artysty oraz cel umowy, co może przesądzać o jej charakterze jako umowy o dzieło, a nie umowy starannego działania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla rozróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest ustalenie, czy strony umówiły się na konkretny, sparametryzowany rezultat pracy, który można poddać ocenie pod kątem wad, czy też przedmiotem umowy było jedynie staranne wykonanie określonych czynności. W przypadku umów z artystami, sąd wskazał na konieczność indywidualnej analizy każdej umowy, uwzględniając specyfikę wykonania utworu muzycznego, rolę artysty, jego kwalifikacje i kunszt artystyczny, a także cel umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. w Ł. | instytucja | skarżący, płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi | organ_państwowy | organ rentowy, pozwany |
| J. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| A. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| J. F. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| A. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| A. D. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| K. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany, wykonawca |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania określonego rezultatu pracy i umiejętności ludzkich, który musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako zobowiązania do starannego działania.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Regulacja umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie, że obowiązkowe ubezpieczenia społeczne obejmują osoby wykonujące pracę na podstawie umów o dzieło, jeśli umowa ta nie jest umową o dzieło w rozumieniu przepisów cywilnych.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi osiągnięty przychód.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli stron umowy, uwzględniająca zgodny zamiar stron i cel umowy oraz sposób jej wykonania.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek dłużnika do starannego działania.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiot prawa autorskiego - utwór.
u.p.a.p.p. art. 85 § ust. 1 i 2
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Artystyczne wykonanie utworu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność indywidualnej analizy charakteru prawnego każdej z umów zawieranych przez instytucję kultury z artystami, z uwzględnieniem specyfiki wykonania utworu muzycznego, roli artysty i celu umowy. • Możliwość kwalifikacji umów jako umów o dzieło, jeśli rezultat został indywidualnie oznaczony, a wykonawca gwarantuje oczekiwany przez zamawiającego rezultat dzięki swoim wybitnym umiejętnościom i osobowości.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego o braku możliwości kwalifikacji umów jako umów o dzieło ze względu na ich 'czynnościowy' charakter i brak możliwości obiektywnej weryfikacji rezultatu.
Godne uwagi sformułowania
każda umowa o dzieło należy do kategorii umów rezultatu, jednak nie każda umowa rezultatu może być zakwalifikowana jako umowa o dzieło. • wola stron wyrażona w umowie nie może być sprzeczna z ustawą. • rezultat umowy o dzieło nie musi być ucieleśniony w przedmiocie materialnym, może mieć też postać niematerialną. • dzieło musi mieć z góry przewidywalne i możliwe do osiągnięcia parametry stanowiące punkt wyjścia w procesie ustalania przesłanek odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady. • nie jest umową o dzieło umowa, w której „nie oznaczono dzieła” w wyżej opisanym znaczeniu. • kryterium odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług stanowi także możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. • w odróżnieniu od umowy o dzieło przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie oświadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. • oznaczenie dzieła następuje pierwotnie – już w trakcie układania postanowień umownych. • nie jest możliwe ustalenie, w jaki sposób sprawdzano prawidłowość wykonania utworu podczas koncertów, a w rezultacie jakimi wadami fizycznymi mógłby być obciążany rezultat pracy ubezpieczonych i w oparciu o jakie kryteria należałoby oceniać wystąpienie takich ewentualnych wad. • w rozpoznawanej sprawie tak istotny okazał się wymiar podmiotowy określenia w umowie i wykonania dzieła przez konkretnych artystów. […]
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
przewodniczący, sprawozdawca
Leszek Bielecki
członek
Robert Stefanicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów zawieranych przez instytucje kultury z artystami, rozróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług w kontekście ubezpieczeń społecznych, specyfika umów z artystami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji instytucji kultury i artystów, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o charakterze artystycznym lub twórczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy artystów i instytucji kultury, co jest tematem budzącym zainteresowanie szerszej publiczności. Kwestia rozróżnienia umów o dzieło i umów zlecenia jest często problematyczna i ma istotne konsekwencje finansowe.
“Czy artyści filharmonii pracują na umowę o dzieło, czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
kultura
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.