I USKP 26/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w sprawie ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla M. M. Odwołujący się podlegał ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu umowy zlecenia zawartej od 1 października 2021 r., a następnie stał się niezdolny do pracy od 4 października do 31 grudnia 2021 r. Organ rentowy ustalił podstawę wymiaru zasiłku na 0 zł, ponieważ w październiku 2021 r. nie osiągnął on żadnego przychodu. Sądy niższych instancji uznały, że należy zastosować przeciętny miesięczny przychód innych ubezpieczonych wykonujących podobne prace (5.723,82 zł), zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, argumentując, że sytuacja ubezpieczonego nie mieści się w dyspozycji art. 49 ust. 2 tej ustawy, który dotyczy przerwy w ubezpieczeniu. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że celem ustawy zasiłkowej jest zapewnienie adekwatnych środków finansowych i równe traktowanie ubezpieczonych, niezależnie od tego, czy są pracownikami, czy innymi ubezpieczonymi. Sąd wskazał, że stosowanie art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej byłoby nieuzasadnione, a przyjęcie podstawy wymiaru zasiłku na 0 zł prowadziłoby do kuriozalnych rezultatów i nierównego traktowania ubezpieczonych. Oddalono skargę kasacyjną organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla zleceniobiorców w specyficznych sytuacjach, zwłaszcza gdy niezdolność do pracy powstaje w początkowym okresie ubezpieczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku określonego miesięcznego wynagrodzenia w umowie zlecenia i powstania niezdolności do pracy przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla zleceniobiorcy, który zawarł nową umowę zlecenia z innym płatnikiem, a niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia, gdy umowa nie określa miesięcznego wynagrodzenia, a poprzednia umowa zakończyła się bez przerwy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego należy ustalić w oparciu o przeciętny miesięczny przychód innych ubezpieczonych, z którymi płatnik zawarł takie same lub podobne umowy zlecenia, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej jest nieuzasadnione, a ustalenie podstawy wymiaru zasiłku na 0 zł prowadziłoby do nierównego traktowania ubezpieczonych i absurdalnych rezultatów. Celem ustawy jest zapewnienie adekwatnych środków finansowych i równe traktowanie wszystkich ubezpieczonych, niezależnie od rodzaju umowy czy płatnika.
Czy dwie następujące po sobie umowy zlecenia zawarte z różnymi płatnikami stanowią jeden tytuł ubezpieczenia chorobowego?
Odpowiedź sądu
Nie, dwie następujące po sobie umowy zlecenia zawarte z różnymi płatnikami nie stanowią jednego tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, mimo że podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do błędnego zastosowania art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej, nie zgodził się z argumentacją, że dwie następujące po sobie umowy zlecenia z różnymi płatnikami stanowią jeden tytuł ubezpieczenia. Zgodnie z ustawą systemową, każdy tytuł ubezpieczenia chorobowego związany z umową zlecenia powstaje na nowo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (19)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 49 § 1 pkt 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
W przypadku braku określonej w umowie miesięcznej kwoty przychodu, podstawę wymiaru zasiłku stanowi kwota przeciętnego miesięcznego przychodu innych ubezpieczonych, z którymi płatnik zawarł takie same lub podobne umowy.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 49 § 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała po przerwie nieprzekraczającej 30 dni od ustania ubezpieczenia z innego tytułu i stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 12/10.
ustawa zasiłkowa art. 37 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dotyczy ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla pracownika, który hipotetycznie otrzymałby wynagrodzenie, gdyby przepracował pełny miesiąc kalendarzowy.
ustawa systemowa art. 11 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zleceniobiorcy podlegają ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek, co oznacza, że każdy tytuł ubezpieczenia powstaje na nowo.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
ustawa systemowa art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
ustawa zasiłkowa art. 48 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego dla ubezpieczonego niebędącego pracownikiem stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.
ustawa zasiłkowa art. 48 § 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa zasiłkowa art. 36 § 2-4
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa zasiłkowa art. 36 § 4
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego u płatnika składek w okresie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.
ustawa zasiłkowa art. 3 § 4
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Definicja przychodu w rozumieniu ustawy zasiłkowej.
ustawa zasiłkowa art. 43
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ogólna zasada nieustalania na nowo podstawy wymiaru świadczenia.
k.p. art. 23^1
Kodeks pracy
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej w celu ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, gdy umowa nie określa miesięcznego wynagrodzenia, a niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia. • Konieczność zapewnienia równego traktowania ubezpieczonych i uniknięcia absurdalnych rezultatów w postaci ustalenia zasiłku na 0 zł. • Cel ustawy zasiłkowej, jakim jest zapewnienie adekwatnych środków finansowych w razie niezdolności do pracy.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że podstawę wymiaru zasiłku należy ustalić na 0 zł z powodu braku przepracowanych dni w pierwszym miesiącu ubezpieczenia. • Organ rentowy próbował zastosować art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej, co zostało odrzucone przez sądy.
Godne uwagi sformułowania
Przyjęcie powyższej koncepcji (prezentowanej przez organ rentowy) prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, w której osoba aktywna zawodowo byłaby w gorszej sytuacji niż osoba, która nie podejmuje pracy. • Przełamując tym samym wykładnię literalną na rzecz spojrzenia systemowego, skoro ten pierwszy mechanizm prowadził do absurdalnych rezultatów (ustalenie podstawy wymiaru zasiłku na 0 zł). • Nowe modele wynagradzania zleceniobiorców (dopuszczalne przez prawo) nie mogą być impulsem do automatycznej redukcji wysokości ich świadczeń.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący-sprawozdawca
Dawid Miąsik
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla zleceniobiorców w specyficznych sytuacjach, zwłaszcza gdy niezdolność do pracy powstaje w początkowym okresie ubezpieczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku określonego miesięcznego wynagrodzenia w umowie zlecenia i powstania niezdolności do pracy przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące zasiłków chorobowych dla zleceniobiorców, aby zapewnić sprawiedliwość i uniknąć absurdalnych sytuacji, co jest istotne dla wielu osób pracujących na umowach cywilnoprawnych.
“Zleceniobiorca bez przepracowanego dnia, a zasiłek chorobowy nie wynosi 0 zł? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.