I USKP 214/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną F. w Ł. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który oddalił apelację odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi. Spór dotyczył podlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych i podstawy wymiaru składek, wynikającego z zakwalifikowania przez ZUS umów nazwanych przez płatnika składek umowami o dzieło jako umów o świadczenie usług. Sądy niższych instancji uznały, że umowy zawarte z pianistą, choreografem-tancerką i perkusistą miały charakter umów starannego działania, a nie umów o dzieło, ponieważ nie gwarantowały konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, a jedynie wykonanie określonych czynności artystycznych pod kierownictwem dyrygenta. Sąd Najwyższy, podzielając argumentację skargi kasacyjnej, uznał, że sądy niższych instancji nie dokonały wystarczającej analizy poszczególnych umów i okoliczności ich zawarcia oraz wykonania, co mogło skutkować błędną kwalifikacją prawną. Wskazano na potrzebę indywidualnej oceny każdej umowy, uwzględniając nie tylko jej treść, ale także wolę stron, zwyczaje branżowe oraz sposób wykonania. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja prawna umów zawieranych z artystami, zwłaszcza w kontekście umów o dzieło i umów o świadczenie usług, z uwzględnieniem specyfiki branży artystycznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznych umów koncertowych i może wymagać adaptacji do innych rodzajów umów artystycznych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowy zawierane przez organizatora koncertów z artystami (pianistą, choreografem-tancerką, perkusistą) na wykonanie utworów w ramach koncertu, które nie gwarantują konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, lecz polegają na wykonaniu określonych czynności artystycznych pod kierownictwem dyrygenta, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy o świadczenie usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nie dokonały wystarczającej analizy poszczególnych umów i okoliczności ich zawarcia oraz wykonania, co mogło skutkować błędną kwalifikacją prawną. Konieczna jest indywidualna ocena każdej umowy, uwzględniająca nie tylko jej treść, ale także wolę stron, zwyczaje branżowe oraz sposób wykonania, aby prawidłowo zakwalifikować ją jako umowę o dzieło lub umowę o świadczenie usług.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwalifikacja umów koncertowych jako umów o dzieło wymaga uwzględnienia nie tylko treści umowy, ale także okoliczności jej zawarcia i wykonania, w tym ustaleń ustnych i zwyczajów branżowych. Podkreślono, że nawet jeśli umowa nie precyzuje wszystkich szczegółów, dopuszczalne jest jej dookreślenie na podstawie wytycznych z umowy, zwyczaju lub zasad uczciwego obrotu. Kluczowe jest ustalenie, czy strony umówiły się co do konkretnego rezultatu, czy też przedmiotem umowy było wykonanie określonych czynności. Sąd Apelacyjny nie dokonał takiej analizy indywidualnie dla każdego z artystów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. w Ł. | inne | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi | instytucja | organ rentowy |
| J. O. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| M. Z. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| J. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Wymaga od kontrahentów tylko „oznaczenia dzieła”. Dopuszczalne jest określenie świadczenia w umowie w sposób ogólny, zezwalający na jego przyszłe dookreślenie na podstawie wytycznych wskazanych w umowie albo wynikających ze zwyczaju bądź zasad uczciwego obrotu.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli stron, uwzględniającej zgodny zamiar stron i cel umowy, a także sposób jej wykonania po jej zawarciu.
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
Reguluje umowę zlecenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Określa, kiedy do umów o świadczenie usług stosuje się przepisy o zleceniu.
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Zezwala na dookreślenie świadczenia na podstawie zwyczaju bądź zasad uczciwego obrotu.
u.p.a.p.p. art. 1 § 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definiuje utwór jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze.
u.p.a.p.p. art. 85 § 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Dotyczy artystycznego wykonania utworu.
u.p.a.p.p. art. 85 § 2
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Wymienia przykłady artystycznych wykonań, w tym działanie instrumentalistów i wokalistów.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zakresu rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji.
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymagań stawianych uzasadnieniu wyroku.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania autentyczności dokumentu prywatnego.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy niższych instancji nie dokonały indywidualnej analizy umów i okoliczności ich zawarcia oraz wykonania, co mogło prowadzić do błędnej kwalifikacji prawnej. • Kwalifikacja umów koncertowych jako umów o dzieło wymaga uwzględnienia nie tylko treści umowy, ale także woli stron, zwyczajów branżowych oraz sposobu wykonania. • Dopuszczalne jest ogólne określenie świadczenia w umowie, które może być dookreślone na podstawie wytycznych z umowy, zwyczaju lub zasad uczciwego obrotu. • Należy rozważyć, czy strony umówiły się co do konkretnego rezultatu, czy też przedmiotem umowy było wykonanie określonych czynności.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące braku precyzyjnego określenia parametrów dzieła w umowach. • Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące braku możliwości sprawdzenia przy odbiorze dzieła. • Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące tego, że koncerty nie miały charakteru twórczego i autorskiego.
Godne uwagi sformułowania
złagodzono podejście, jakie zostało przyjęte w wyroku Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2017 r., III UK 53/16 przy dokonywaniu oceny, czy mamy do czynienia z umową o świadczenie usług czy z umową o dzieło. • Wskazanie – jako przedmiotu wykonania - zindywidualizowanych partii w utworze muzycznym spełnia bowiem wymaganie oznaczenia dzieła w sensie odróżnienia go od większej całości jaką jest koncert. • Dopuszczalne jest więc określenie świadczenia w umowie w sposób ogólny, zezwalający na jego przyszłe dookreślenie na podstawie wytycznych wskazanych w umowie albo wynikających ze zwyczaju bądź zasad uczciwego obrotu. • Już sam wybór wykonawcy, jako osoby posiadającej odpowiednim poziom umiejętności, wiedzy, predyspozycji składających się na gamę środków artystycznego wyrazu, których użycie przekłada się na indywidualny charakter dzieła, świadczy o spełnieniu przesłanki jakościowej dzieła. • dzieło będące przedmiotem umowy o dzieło, nie musi stanowić przejawu działalności twórczej, nie musi posiadać cech nowatorskich ani prezentować indywidualnej osobowości wykonawcy dzieła. • Ważne jest natomiast ustalenie, czy strony umówiły się co do konkretnego rezultatu czy też przedmiotem umowy było wykonanie określonych czynności, czego Sąd Apelacyjny w prawidłowy sposób nie uczynił.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący-sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów zawieranych z artystami, zwłaszcza w kontekście umów o dzieło i umów o świadczenie usług, z uwzględnieniem specyfiki branży artystycznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych umów koncertowych i może wymagać adaptacji do innych rodzajów umów artystycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście umów z artystami, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i samych twórców.
“Umowa o dzieło czy zlecenie dla artysty? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
kultura i sztuka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.