Orzeczenie · 2025-11-17

I USKP 181/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-11-17
SNubezpieczenia społecznepodleganie ubezpieczeniomWysokanajwyższy
ubezpieczenia społeczneumowa o pracępozornośćstosunek pracySąd Najwyższyskarga kasacyjnaZUS

Sprawa dotyczyła odwołania A. K. od decyzji organu rentowego, który stwierdził, że umowa o pracę z T. Spółką z o.o. była pozorna i nie podlegała ubezpieczeniom społecznym. Sądy Okręgowy i Apelacyjny uznały umowę za ważną i faktycznie realizowaną, co potwierdził Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, wskazując, że kluczowe dla podlegania ubezpieczeniom społecznym jest faktyczne wykonywanie pracy w warunkach stosunku pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. Podkreślono, że analiza umowy powinna uwzględniać rzeczywiste zachowania stron i cel umowy, a nie tylko jej treść formalną. Sąd Najwyższy odrzucił zarzuty procesowe dotyczące nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, uznając je za bezzasadne, a także zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie, że o podleganiu ubezpieczeniom społecznym decyduje faktyczne wykonywanie pracy w warunkach stosunku pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. Ugruntowanie stosowania art. 162 k.p.c. w kontekście zarzutów procesowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji oceny pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa o pracę zawarta między pracownikiem a pracodawcą, która zdaniem organu rentowego została zawarta dla pozoru, stanowi tytuł do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli umowa o pracę jest faktycznie realizowana, a strony pozostają w stosunku pracy, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do jej pozorności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że o podleganiu ubezpieczeniom społecznym decyduje faktyczne wykonywanie pracy w warunkach stosunku pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. Analiza umowy powinna uwzględniać rzeczywiste zachowania stron i cel umowy, a nie tylko jej treść formalną. W tej sprawie ustalono, że umowa była faktycznie realizowana, a pracownica świadczyła pracę w reżimie pracowniczym.

Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę, akceptując pominięcie przez sąd pierwszej instancji dowodu z zeznań świadka B. M. i odrzucając wniosek o jego przeprowadzenie w postępowaniu apelacyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę, a zarzuty dotyczące pominięcia dowodu z zeznań świadka są bezzasadne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo pominął dowód z zeznań świadka z uwagi na brak wiedzy stron co do jego adresu. Podkreślono, że obowiązek wskazania adresów świadków spoczywa na stronach, a nie na sądzie. Ponadto, organ rentowy, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosił zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c., co pozbawiło go prawa powoływania się na to uchybienie w dalszym toku postępowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
A. K.

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybnikuorgan_państwowyorgan rentowy
T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkazainteresowana

Przepisy (14)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 224

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 380

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 162

Kodeks postępowania cywilnego

k.p. art. 22 § § 1

Kodeks pracy

k.p. art. 22 § 1

Kodeks pracy

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o pracę była faktycznie realizowana, a pracownica świadczyła pracę w warunkach stosunku pracy. • Brak było podstaw do uznania umowy o pracę za pozorną. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo pominął dowód z zeznań świadka z uwagi na brak wiedzy stron co do jego adresu. • Organ rentowy nie zgłosił zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c., co uniemożliwia powoływanie się na uchybienia procesowe.

Odrzucone argumenty

Umowa o pracę była pozorna i nie stanowiła tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym. • Naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. M. • Nienależyte wykonanie obowiązku rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Celem stron nie było realizowanie umowy o pracę, lecz samo uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. • Rolą sądu nie jest poszukiwanie adresów osób, które strony chciałyby przesłuchać w trakcie procesu. • Profesjonalny pełnomocnik organu rentowego nie wniósł zastrzeżenia, o którym mowa w art. 162 k.p.c., co też pozbawia go prawa powoływania się na to uchybienie w dalszym toku postępowania. • Dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zawarta, lecz to, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy. • Treść oświadczeń woli złożonych przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma więc rozstrzygającego znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego jako stosunku pracy.

Skład orzekający

Robert Stefanicki

przewodniczący-sprawozdawca

Leszek Bielecki

członek

Renata Żywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że o podleganiu ubezpieczeniom społecznym decyduje faktyczne wykonywanie pracy w warunkach stosunku pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. Ugruntowanie stosowania art. 162 k.p.c. w kontekście zarzutów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oceny pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pozorności umów o pracę i ich wpływu na ubezpieczenia społeczne, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników. Dodatkowo, porusza kwestie proceduralne związane z dowodami i zastrzeżeniami procesowymi.

Czy umowa o pracę była tylko przykrywką? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się fakty, a nie papier.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst