I USK 91/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że kwestie proceduralne związane z powołaniem sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia.
Pełnomocnik ubezpieczonego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy dotyczącej wysokości emerytury policyjnej. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne postanowienia, oddalił wniosek. Argumentowano, że polskie prawo, w tym ustawa o Sądzie Najwyższym, ściśle określa przesłanki wyłączenia sędziego, a okoliczności związane z procedurą powołania sędziego nie mogą podważać jego niezawisłości i bezstronności.
Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Renaty Żywickiej od rozpoznania sprawy dotyczącej wysokości emerytury policyjnej został złożony przez pełnomocnika ubezpieczonego D. D. Sąd Najwyższy, rozpatrując ten wniosek na posiedzeniu niejawnym, postanowił go oddalić. Uzasadnienie opiera się na utrwalonym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyrokach z dnia 23 stycznia 2022 r. (P 10/19) i 2 czerwca 2020 r. (P 13/19), które stwierdziły niezgodność z Konstytucją przepisów k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszczały wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procedury jego powołania. Sąd podkreślił, że ustrój i postępowanie przed sądami są wyłączną kompetencją ustawodawcy krajowego (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP), a polskie prawo, w tym ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 3 i 4), wyraźnie wyłącza możliwość kwestionowania przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub jego niezawisłości i bezstronności z tego powodu. Sąd odwołał się również do własnego orzecznictwa potwierdzającego tę linię interpretacyjną. W konsekwencji, wniosek o wyłączenie sędziego nie znalazł podstaw prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności związane z procedurą powołania sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i własnej praktyce, stwierdził, że polskie prawo ściśle określa przesłanki wyłączenia sędziego, a kwestie proceduralne dotyczące powołania sędziego nie podważają jego niezawisłości i bezstronności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalił wniosek
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. D. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
Konstytucja art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędzia w stanie spoczynku jest niezawisły i podlega tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja art. 176 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój i postępowanie przed sądami określają ustawy.
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z Konstytucją.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 31 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis w związku z art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest niezgodny z Konstytucją.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie sądu nie może być sprzeczne z ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie prawo ściśle określa przesłanki wyłączenia sędziego. Okoliczności związane z procedurą powołania sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają pierwszeństwo przed orzeczeniami sądów europejskich w kwestiach dotyczących ustroju sądów. Ustawa o Sądzie Najwyższym wyłącza możliwość kwestionowania przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub jego niezawisłości i bezstronności z tego powodu.
Godne uwagi sformułowania
instytucja wyłączenia sędziego jest ściśle określona w ustawie, a zatem nie może być dowolnie interpretowana to właśnie polskie prawo w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy nie ma więc prymatu umów międzynarodowych ani orzeczeń Sądów Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie przed sądami polskimi to wyłączna kompetencja ustawodawcy niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Leszek Bielecki
przewodniczący
Renata Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, interpretacja przepisów dotyczących niezawisłości sędziowskiej i prymatu prawa krajowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, ale zawiera ogólne zasady dotyczące niezawisłości sędziowskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i relacji między prawem krajowym a europejskim, co jest gorącym tematem w polskim orzecznictwie.
“Czy procedura powołania sędziego może być podstawą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I USK 91/25 POSTANOWIENIE Dnia 21 października 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z odwołania D. D. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 października 2025 r., wniosku ubezpieczonego z dnia 5 sierpnia 2025 r. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Renaty Żywickiej od rozpoznania sprawy I USK 91/25, oddala wniosek. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Najwyższego Renata Żywicka została wyznaczona do rozpoznania sprawy skarżącego D. D. w sprawie przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA w Warszawie na etapie przedsądu. W piśmie z 5 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wyłączenie sędziego od orzekania w tej sprawie. Sędzia Renata Żywicka nie zajęła stanowiska w sprawie wniosku o jej wyłączenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego nie podlega uwzględnieniu. W postanowieniu Sądu Najwyższego z 23 października 2023 r. (III USK 298/22, LEX nr 3617973) wyjaśniono, że z chwilą powołania sędzia Sądu Najwyższego jest niezawisły (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Ustrój i postępowanie przez Sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że instytucja wyłączenia sędziego jest ściśle określona w ustawie, a zatem nie może być dowolnie interpretowana. Zgłoszony we wniosku problem nie jest nowy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., P 10/19, orzekł, iż: 1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 622 ze zm., dalej jako ustawa o Sądzie Najwyższym) w związku z art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem stosowania art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. ze względu zbieżną podstawę oceny dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy ( ad maiori ad minus ). W tym miejscu przywołać także należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2020 r., (P 13/19, OTK-A 2020/45), w którym orzeczono, że: Art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji. Nie może zatem budzić wątpliwości, że to właśnie polskie prawo w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji). Nie ma więc prymatu umów międzynarodowych ani orzeczeń Sądów Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie przed sądami polskimi to wyłączna kompetencja ustawodawcy (art. 176 ust. 2 Konstytucji). Powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskie, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20). W przypadku konfliktu w tym zakresie między prawem polskim a europejskim (orzeczenie TSUE albo ETPCz) dla sądu polskiego pierwszeństwo ma orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 7 października 2021 r., K 3/21; z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21). Powyższe potwierdza także w sposób jednoznaczny ustawa o Sądzie Najwyższym, która stanowi, że niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art. 29 § 3 i 4 ustawy o Sądzie Najwyższym). Inaczej ujmując orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji). Przedstawione stanowisko znajduje także oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 6 lipca 2022 r., I NWW 151/21, Legalis nr 2736972; 11 lipca 2023 r., III USK 298/22, Legalis nr 3003246, z 22 listopada 2023 r., I USK 138/23, LEX nr 3632421). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego w przedmiotowej sprawie nie znajduje podstaw prawnych. Z tych motywów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI