I USK 50/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną ubezpieczonego T.W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach i oddalił odwołanie T.W. od decyzji ZUS odmawiającej ponownego obliczenia wysokości emerytury. Sąd Apelacyjny uznał, że sposób odtworzenia zarobków ubezpieczonego, w sytuacji braku dokumentacji płacowej, nie był prawidłowy i nie można było oprzeć się na rachunkowej opinii biegłej. Skarga kasacyjna zarzucała m.in. oczywistą zasadność oraz nieważność postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że wniosek o przyjęcie skargi nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu. Wyjaśniono, że nieważność postępowania nie jest objęta podstawą przedsądu z art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., a skutek nieważności musi być oceniany indywidualnie. Sąd Najwyższy podkreślił, że przeliczenie emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej wymaga odniesienia do zarobków rzeczywistych, a nie uśrednionych, oraz że ustalenia faktyczne wiążą Sąd Najwyższy. W związku z tym, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy oddalił również wniosek ZUS o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, gdyż nie doszło do etapu rozpoznania skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ponownego obliczenia emerytury, wymogów dowodowych w sprawach o ustalenie wysokości wynagrodzenia, a także przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji płacowej i interpretacji art. 110a ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zarzut nieważności postępowania może stanowić samodzielną podstawę przedsądu w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieważność postępowania jest odrębną podstawą przedsądu od podstawy z art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawodawca wyraźnie rozróżnia podstawę przedsądu z art. 398^9 § 1 pkt 3 (nieważność postępowania) i pkt 4 k.p.c. Nieważność postępowania nie jest objęta podstawą z pkt 4.
Czy pozbawienie strony możności obrony swych praw, aby mogło stanowić przyczynę nieważności postępowania, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączać możność obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozbawienie możności obrony musi być całkowite i bezwzględne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na dominujące stanowisko orzecznicze, zgodnie z którym pozbawienie stron możności obrony swych praw musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączać możność obrony, aby mogło stanowić przyczynę nieważności postępowania. Nie każde naruszenie przepisów proceduralnych może być tak traktowane.
Czy ponowne obliczenie wysokości emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej może być oparte na uśrednionej wysokości zarobków innych pracowników lub na rachunkowej opinii biegłego, w sytuacji braku dokumentacji płacowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeliczenie emerytury wymaga odniesienia do zarobków rzeczywistych i nie może być ustalane jako uśredniona wysokość zarobków innych pracowników ani opierać się na rachunkowej opinii biegłego w braku wystarczających danych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że stosunek pracy ma charakter indywidualny, a wynagrodzenie powinno być ustalane na podstawie dowodów potwierdzających bez wątpliwości fakt jego wypłacenia i wysokość. Uśrednione obliczenie lub oparcie się na rachunkowej opinii biegłej w braku dokumentacji płacowej nie jest wystarczające.
Czy Sąd Najwyższy może kontestować ustalenia faktyczne sądu odwoławczego pod pozorem zarzutów prawa materialnego w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia faktyczne wiążą Sąd Najwyższy i nie mogą być kontestowane pod pozorem zarzutów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 398^3 § 3 k.p.c., wskazując, że ustalenia faktyczne sądu odwoławczego wiążą Sąd Najwyższy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu | instytucja | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 110a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis poszerzał katalog okoliczności pozwalających na dokonanie zmiany wysokości świadczenia, przy czym ustalenie wysokości emerytury mogło nastąpić tylko raz. Wymagał wskazania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne przypadającej po przyznaniu świadczenia. Przeliczenie musi być odniesione do zarobków rzeczywistych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa przedsądu dotycząca nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa przedsądu dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Okoliczność stanowiąca o nieważności postępowania - pozbawienie strony możności obrony praw.
k.p.c. art. 398^3 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis wiążący Sąd Najwyższy ustaleniami faktycznymi sądu odwoławczego.
ustawa emerytalna art. 110a § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa, że ustalenie wysokości emerytury mogło nastąpić tylko raz.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Zarzuty dotyczące nieważności postępowania nie spełniają przesłanek do uwzględnienia. • Ustalenia faktyczne sądu odwoławczego wiążą Sąd Najwyższy. • Przeliczenie emerytury wymaga odniesienia do zarobków rzeczywistych, a nie uśrednionych.
Odrzucone argumenty
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej. • Nieważność postępowania apelacyjnego w całości.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest prawidłowe ujmowanie nieważności postępowania w ramach podstawy przedsądu z art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. • Pozbawienie stron możności obrony swych praw, aby mogło stanowić przyczynę nieważności, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączać możność obrony. • Przeliczenie emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej musi być odniesione do zarobków rzeczywistych i nie może być ustalane jako uśredniona wysokość zarobków osiąganych przez innych pracowników. • Ustalenia faktyczne, a te zaś wiążą Sąd Najwyższy (por. art. 398^3 § 3 k.p.c.) i pod pozorem zarzutów prawa materialnego nie mogą być kontestowane.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ponownego obliczenia emerytury, wymogów dowodowych w sprawach o ustalenie wysokości wynagrodzenia, a także przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji płacowej i interpretacji art. 110a ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu ubezpieczeń społecznych, jakim jest ponowne obliczenie emerytury, a także procedury kasacyjnej. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład stosowania utrwalonych standardów orzeczniczych.
“Kiedy ZUS odmówi ponownego przeliczenia emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wymogi dowodowe.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.