Orzeczenie · 2025-02-26

I USK 371/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-02-26
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturaubezpieczenia społeczneSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprzeliczenie świadczeniadowodywynagrodzenie

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez ubezpieczonego J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Chorzowie w sprawie o przeliczenie wysokości emerytury. Sprawa dotyczyła wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 maja 2024 r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach, oddalając odwołanie ubezpieczonego. Sąd Okręgowy wcześniej zobowiązał organ rentowy do przeliczenia emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej, uwzględniając wynagrodzenie z lat 1983-1991 oraz odtworzone wynagrodzenie z lat 1964-1982. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że dowody dotyczące dodatków za pracę w niedziele, zmiany nocne oraz Karty Górnika z lat 1964-1982 były niewystarczające i zbyt ogólnikowe, aby uwzględnić je przy odtwarzaniu wynagrodzenia. W konsekwencji, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury okazał się niższy niż wymagane 250%. Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 382 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c.) oraz prawa do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji RP, art. 6 EKPC). Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oparto na przesłance oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. Stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby naruszenia przepisów miały charakter kwalifikowany i były widoczne 'na pierwszy rzut oka'. Zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na błędne powołanie się przez skarżącego na nieobowiązujący już przepis art. 328 § 2 k.p.c. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności braku wykazania oczywistej zasadności lub kwalifikowanego naruszenia prawa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów stawianych skargom kasacyjnym.

Zagadnienia prawne (3)

Czy skarga kasacyjna może być oparta na zarzutach dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym kontroli prawidłowości stosowania prawa, a nie weryfikacji trafności ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

Kiedy skarga kasacyjna może być uznana za 'oczywiście uzasadnioną'?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przesłanka oczywistej uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa, polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji, które spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oczywistość naruszenia prawa musi być łatwo dostrzegalna, bez potrzeby pogłębionej analizy jurydycznej, i musi prowadzić do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia nie jest wystarczający.

Jakie dowody mogą być podstawą do odtworzenia wynagrodzenia w przypadku braku dokumentacji płacowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W przypadku braku dokumentacji płacowej, wysokość zarobków można udowadniać za pomocą wszelkich innych środków dowodowych, takich jak zeznania świadków czy opinie biegłych, jednak dowody te muszą być niebudzące wątpliwości, spójne i precyzyjne, a zeznania świadków dotyczące zdarzeń sprzed wielu lat należy traktować jako dowód uzupełniający.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że choć dopuszczalne jest korzystanie z dowodów zastępczych, to ocena tych dowodów musi być zgodna z regułami swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.). Zeznania świadków dotyczące odległych zdarzeń, jeśli są ogólnikowe, mogą być niewystarczające do ustalenia konkretnej wysokości wynagrodzenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowie

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowieinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (19)

Główne

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

ustawa emerytalna art. 110a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 6

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 217 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz zmianie niektórych innych ustaw

k.p.c. art. 327 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 387 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 473 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych dla jej przyjęcia do rozpoznania. • Zarzuty skarżącego dotyczą oceny dowodów i ustaleń faktycznych, a nie kwalifikowanego naruszenia prawa. • Skarżący powołał się na nieobowiązujący przepis prawa. • Brak wykazania oczywistości naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 382 k.p.c. przez pominięcie dowodów z zeznań świadków. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez brak szczegółowego wyjaśnienia motywów odmiennej oceny dowodów. • Naruszenie art. 45 Konstytucji RP i art. 6 EKPC z powodu długości postępowania i braku możliwości aktywnej obrony.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia • nie jest instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych • nie jest dopuszczalne przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych • o oczywistości naruszenia prawa możemy mówić jedynie, gdy doszło do sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji • nie można przyjąć, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, skoro jej argumenty sprowadzają się do zakwestionowania poczynionych ustaleń i oceny zebranego materiału dowodowego

Skład orzekający

Jolanta Frańczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności braku wykazania oczywistej zasadności lub kwalifikowanego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów stawianych skargom kasacyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co jest kluczowe w praktyce. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe zasady postępowania.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst