I USK 368/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A.T. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie, oddalając odwołania A.T. w sprawie ustalenia wysokości policyjnej emerytury i renty inwalidzkiej. Sąd Apelacyjny zasądził również od A.T. zwrot kosztów zastępstwa procesowego i postępowania apelacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy zaopatrzeniowej oraz Konstytucji RP, argumentując, że błędna wykładnia art. 13b ustawy zaopatrzeniowej doprowadziła do naruszenia jego praw. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił oczywistą zasadnością skargi. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek kwalifikujących skargę do merytorycznego rozpoznania, w szczególności nie wykazał oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej wykładni pojęcia "służby na rzecz państwa totalitarnego", wskazując, że rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego było z nią zgodne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "służby na rzecz państwa totalitarnego" w kontekście ustawy zaopatrzeniowej oraz zasady przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy zaopatrzeniowej i procedury kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wykładnia art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, dotycząca "służby na rzecz państwa totalitarnego", powinna opierać się wyłącznie na formalnym kryterium czasu i miejsca pełnienia służby, czy też wymaga indywidualnej oceny działań funkcjonariusza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia językowa art. 13b ustawy zaopatrzeniowej jest ścisła i nie budzi wątpliwości, a okolicznościami przesądzającymi o kwalifikacji służby są wyłącznie ramy czasowe i miejsce pełnienia służby. Jednakże, konstrukcja ta tworzy domniemanie ustawowe, które funkcjonariusz może obalić, udowadniając, że jego działalność była sprzeczna z zadaniami państwa totalitarnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa zaopatrzeniowa definiuje "służbę na rzecz państwa totalitarnego" poprzez ramy czasowe i miejsce pełnienia służby, co stanowi domniemanie. Przepisy ustawy przewidują jednak możliwość obalenia tego domniemania poprzez udowodnienie, że funkcjonariusz działał na rzecz niepodległości Polski, co wyłącza stosowanie niekorzystnych przepisów dotyczących obniżenia świadczeń.
Czy Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli skarżący powołuje się na jej oczywistą zasadność, ale nie przedstawił wystarczającego wywodu prawnego uzasadniającego tę oczywistość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek kwalifikowanych, w tym oczywistej zasadności, poprzez przedstawienie odpowiedniego wywodu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Powołanie się na oczywistą zasadność wymaga przedstawienia wywodu prawnego wskazującego, w czym ta oczywistość się wyraża.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.T. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (20)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje "służbę na rzecz państwa totalitarnego" poprzez ramy czasowe (22 lipca 1944 r. - 31 lipca 1990 r.) i miejsce pełnienia służby w określonych instytucjach. Stanowi domniemanie, które można obalić.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia Sądowi Najwyższemu odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b § ust. 2
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 13c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 5
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c § ust. 6
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a § ust. 5
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a § ust. 6
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a § ust. 4
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a § ust. 6
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przewiduje wyłączenie stosowania niekorzystnych przepisów wobec osób, które udowodnią, że przed 1990 r. podjęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Polski.
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez państwo prawa, gwarancje ochrony praw nabytych, zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada trójpodziału władzy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wszystkich wobec prawa.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 87 § § 1 zdanie 2
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Określa moc wiążącą uchwał Sądu Najwyższego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 13b ustawy zaopatrzeniowej polegająca na przyjęciu, że spełnienie przesłanki "służby na rzecz państwa totalitarnego" następuje tylko przez wzgląd na ustalenie faktu formalnego zatrudnienia funkcjonariusza w jednostce, której funkcjonariusze wspierali aparat państwowy naruszający prawa człowieka, z pominięciem indywidualnej oceny funkcjonariusza. • Naruszenie standardów konstytucyjnych ochrony praw i wolności człowieka: zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady zaufania do państwa i stanowionego przez państwo prawa, gwarancji ochrony praw nabytych, zasady trójpodziału władzy, zasady równości wobec prawa, prawa do zabezpieczenia społecznego oraz zasady proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji. • Skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • Wymóg złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie wiąże się z tzw. przedsądem. • Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wymaga zawarcia w uzasadnieniu wniosku wywodu prawnego wskazującego, w czym wyraża się ta „oczywistość”. • Ustawa nowelizacyjna wprowadziła do ustawy zaopatrzeniowej art. 13b ust. 1, w myśl którego okres służby od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. w ściśle określonych cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach uznaje się za okres służby na rzecz totalitarnego państwa. • Zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego wpisuje się w wyżej zaprezentowaną linię orzeczniczą.
Skład orzekający
Renata Żywicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"służby na rzecz państwa totalitarnego\" w kontekście ustawy zaopatrzeniowej oraz zasady przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy zaopatrzeniowej i procedury kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej społecznie kwestii "dezubekizacji" i interpretacji pojęcia "służby na rzecz państwa totalitarnego", co budzi duże zainteresowanie. Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady przyjmowania skarg kasacyjnych.
“Czy służba w PRL zawsze oznaczała wspieranie reżimu? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię "dezubekizacji".”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.