I USK 356/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędzi Haliny Kiryło rozpoznał skargę kasacyjną M. D. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, który oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M. D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 21 czerwca 2022 r. do 23 sierpnia 2022 r. Organ rentowy uzasadnił odmowę tym, że M. D., jako funkcjonariusz Służby Więziennej, nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu od 1 września 2009 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy zasiłkowej, a także Konstytucji RP, twierdząc, że jest nierówno traktowany w porównaniu z innymi obywatelami. Podniósł również zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w jednoosobowym składzie sędziowskim. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Wskazał, że funkcjonariusz Służby Więziennej nie podlegał ubezpieczeniom społecznym w sposób określony w ustawie systemowej, a art. 168 ustawy o Służbie Więziennej nie daje podstaw do objęcia go ubezpieczeniem chorobowym po ustaniu stosunku służby. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, która stwierdziła nieważność postępowań rozpoznanych w jednoosobowym składzie po 26 kwietnia 2023 r., jednakże podkreślił, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały i nie stosuje się wstecznie do orzeczeń wydanych przed tą datą. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do zasiłku chorobowego dla funkcjonariuszy po ustaniu stosunku służby oraz kwestia wstecznego stosowania uchwał Sądu Najwyższego dotyczących składu sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Służby Więziennej i orzeczeń wydanych przed konkretną datą w kontekście składu sądu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, po ustaniu stosunku służby, ma prawo do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy, jeśli nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu w czasie trwania służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, funkcjonariusz Służby Więziennej po ustaniu stosunku służby nie ma prawa do zasiłku chorobowego, jeśli nie posiadał tytułu do ubezpieczenia chorobowego w czasie trwania służby.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że stosunek służby funkcjonariusza Służby Więziennej nie jest tytułem do objęcia ubezpieczeniem społecznym w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy dotyczące zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy nie przewidują świadczenia z tytułu niezdolności do pracy po ustaniu stosunku służby. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie sędziowskim, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, przed dniem 26 kwietnia 2023 r., prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sędziowskim przed dniem 26 kwietnia 2023 r. nie prowadzi do nieważności postępowania, ponieważ Sąd Najwyższy zniósł wsteczne skutki wykładni uchwały III PZP 6/22 ze względów społecznych i ochrony interesów obywateli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła nieważność postępowań rozpoznanych w jednoosobowym składzie po 26 kwietnia 2023 r. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że ta wykładnia obowiązuje od dnia podjęcia uchwały i nie stosuje się wstecznie do orzeczeń wydanych przed tą datą, aby uniknąć negatywnych skutków społecznych i utraty zaufania do sądów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosunek służby funkcjonariusza Służby Więziennej nie jest tytułem do objęcia ubezpieczeniem społecznym.
ustawa systemowa art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosunek służby funkcjonariusza Służby Więziennej nie jest tytułem do objęcia ubezpieczeniem społecznym.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie można wyprowadzić konstytucyjnego prawa do konkretnej postaci świadczenia społecznego z tego przepisu; podstawą roszczeń są przepisy ustaw szczegółowych.
ustawa zasiłkowa art. 6 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
ustawa o Służbie Więziennej art. 168
Ustawa o Służbie Więziennej
Nie daje podstaw do objęcia funkcjonariusza ubezpieczeniem chorobowym po ustaniu stosunku służby; reguluje jedynie kwestie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
ustawa o Służbie Więziennej art. 60c § 1
Ustawa o Służbie Więziennej
Reguluje zabezpieczenie funkcjonariusza na wypadek niezdolności do pracy w trakcie trwania służby, a nie po jej ustaniu.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nieważności postępowania w przypadku sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § 1
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiał rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sędziowskim.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
ustawa zaopatrzeniowa
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Reguluje świadczenia dla funkcjonariuszy, ale nie przewiduje świadczenia z tytułu niezdolności do pracy po ustaniu stosunku służby.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych do objęcia funkcjonariusza Służby Więziennej ubezpieczeniem chorobowym po ustaniu stosunku służby. • Przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie przyznają prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu stosunku służby. • Konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego jest realizowane przez szczegółowe ustawy, a nie bezpośrednio z art. 67 Konstytucji. • Orzeczenie sądu drugiej instancji wydane przed 26 kwietnia 2023 r. w jednoosobowym składzie sędziowskim nie jest dotknięte nieważnością.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym i nierówne traktowanie. • Naruszenie przepisów postępowania skutkujące nieważnością postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. • Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji. • Skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie. • Zarzut skarżącego jest całkowicie chybiony. • Nie można jednak uznać, że przesłanka nieważności postępowania występuje w rozpoznawanej sprawie. • Ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna, a także powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni.
Skład orzekający
Halina Kiryło
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do zasiłku chorobowego dla funkcjonariuszy po ustaniu stosunku służby oraz kwestia wstecznego stosowania uchwał Sądu Najwyższego dotyczących składu sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Służby Więziennej i orzeczeń wydanych przed konkretną datą w kontekście składu sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa ubezpieczeń społecznych, a także porusza kwestię proceduralną związaną z orzecznictwem w okresie pandemii, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy funkcjonariusz służby więziennej po zwolnieniu może liczyć na zasiłek chorobowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.