I USK 347/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał ubezpieczonemu Z. K. emeryturę w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach. ZUS argumentował, że praca ubezpieczonego na stanowisku inspektora ds. BHP, polegająca na nadzorze i kontroli na wydziałach produkcyjnych, nie spełnia kryteriów pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny uznały jednak, że ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach bezpośrednio narażających go na czynniki szkodliwe dla zdrowia, wykonując pracę w sąsiedztwie stanowisk produkcyjnych, gdzie wykonywano prace w szczególnych warunkach, co kwalifikuje go do emerytury w obniżonym wieku. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Podkreślono, że orzecznictwo Sądu Najwyższego jest ugruntowane w kwestii uznawania pracy inspektora BHP za pracę w szczególnych warunkach, jeśli jest ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk produkcyjnych, gdzie występują szkodliwe czynniki. Sąd Najwyższy zaznaczył, że czynności administracyjno-biurowe ściśle związane z dozorem stanowią integralną część pracy w szczególnych warunkach i nie wyłączają możliwości przyznania świadczenia. W związku z tym, skarga kasacyjna nie została przyjęta do merytorycznego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie pracy inspektora BHP za pracę w szczególnych warunkach uzasadniającą przyznanie emerytury w obniżonym wieku, a także kryteria przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyficznej sytuacji inspektora BHP pracującego w bezpośrednim sąsiedztwie produkcji; wymaga udowodnienia stałego i pełnowymiarowego charakteru pracy w szkodliwych warunkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca inspektora ds. BHP, polegająca na nadzorze i kontroli na wydziałach produkcyjnych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów o emeryturach, uzasadniającą przyznanie emerytury w obniżonym wieku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli praca ta jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk produkcyjnych, gdzie wykonywane są prace w szczególnych warunkach, a czynności administracyjno-biurowe z nią związane stanowią jej integralną część.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo stwierdził, że kluczowe jest faktyczne narażenie pracownika na szkodliwe czynniki w środowisku pracy, a nie tylko nazwa stanowiska. Praca inspektora BHP, polegająca na bezpośrednim nadzorze i kontroli procesu pracy na wydziałach produkcyjnych, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, spełnia kryteria pracy w szczególnych warunkach, nawet jeśli obejmuje czynności administracyjne ściśle związane z tym nadzorem.
Czy skarga kasacyjna organu rentowego od wyroku przyznającego emeryturę w obniżonym wieku może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądów niższych instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania, jeśli jej zasadność opiera się na podważaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji, a nie na naruszeniu przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej dotyczy jedynie elementarnych naruszeń przepisów prawa, a nie błędnej interpretacji przepisów przez sądy meriti czy odmiennego stanowiska skarżącego co do faktów. Kwestionowanie przez ZUS, czy ubezpieczony faktycznie pracował w szczególnych warunkach, stanowi próbę podważenia ustaleń faktycznych, co nie jest dopuszczalne na etapie skargi kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa zasady nabywania prawa do emerytury w obniżonym wieku dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach.
u.e.r.f.u.s. art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa warunki nabywania prawa do emerytury dla osób urodzonych przed 1949 r., które nie przystąpiły do OFE, w tym wymóg posiadania odpowiedniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
rozp. RM art. § 4
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa, że pracownik nabywa prawo do emerytury w obniżonym wieku, jeżeli spełniał warunki dotyczące wieku, stażu ubezpieczeniowego oraz posiadał co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Pomocnicze
rozp. RM art. Załącznik A, dział XIV, poz. 24
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz prac w szczególnych warunkach, obejmujący m.in. kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że Sąd Najwyższy jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca inspektora BHP wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w sąsiedztwie stanowisk produkcyjnych, gdzie występują szkodliwe czynniki, jest pracą w szczególnych warunkach. • Czynności administracyjno-biurowe związane z nadzorem BHP stanowią integralną część pracy w szczególnych warunkach. • Skarga kasacyjna oparta na kwestionowaniu ustaleń faktycznych nie spełnia przesłanek jej przyjęcia do rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Praca inspektora BHP nie jest pracą w szczególnych warunkach, ponieważ nie polega na bezpośrednim wykonywaniu prac produkcyjnych w szkodliwych warunkach. • Część czasu pracy ubezpieczonego poświęcona na czynności administracyjne i szkolenia wyklucza uznanie pracy za wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (...) • Oczywista zasadność skargi ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów ujawnia się prima facie, bez głębszej analizy prawnej. • Co jest sporne, kontrowersyjne, wymagające wyjaśnienia i interpretacji Sądu Najwyższego, nie może być jednocześnie oczywiste. • Z wiążącej Sąd Najwyższy (...) podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że ubezpieczony (...) wykonywał pracę w szczególnych warunkach, po drugie, wykonywał ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (...) • Ważne jest zatem to, co pracownik faktycznie wykonywał i w jakim środowisku pracy, a nie jak nazywało się jego stanowisko pracy.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pracy inspektora BHP za pracę w szczególnych warunkach uzasadniającą przyznanie emerytury w obniżonym wieku, a także kryteria przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inspektora BHP pracującego w bezpośrednim sąsiedztwie produkcji; wymaga udowodnienia stałego i pełnowymiarowego charakteru pracy w szkodliwych warunkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób prawa do wcześniejszej emerytury i wyjaśnia, jak sądy interpretują pojęcie 'pracy w szczególnych warunkach' w kontekście stanowisk nadzorczych. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy filtruje skargi kasacyjne.
“Czy praca inspektora BHP to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.