III USK 189/23

Sąd Najwyższy2024-07-24
SNubezpieczenia społeczneodpowiedzialność za składkiŚrednianajwyższy
ZUSskładkizarząd spółkiodpowiedzialnośćrezygnacja z funkcjiKRSzaległościpostępowanie kasacyjne

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za składki ZUS, uznając brak istotnego zagadnienia prawnego.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną M. O. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję o odpowiedzialności J. R. za zaległości składkowe spółki H. Sp. z o.o. Sąd Apelacyjny uznał, że J. R. skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu przed powstaniem zadłużenia. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, stwierdzając brak istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ ustalony stan faktyczny wskazywał na skuteczną rezygnację z funkcji i brak faktycznego wykonywania obowiązków członka zarządu w okresie powstawania zadłużenia.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Bohdana Bieńka rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika M. O. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III AUa 425/20. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności J. R. za zaległości składkowe spółki H. Sp. z o.o. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, który zmieniał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i ustalał, że J. R. nie odpowiada solidarnie z M. O. za zaległości składkowe spółki w kwocie 55.479,75 zł. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy J. R. skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu spółki. Z ustaleń faktycznych wynikało, że J. R. wręczył M. O., prezesowi zarządu, oświadczenie o rezygnacji z funkcji z dniem 31 marca 2008 r., które zostało przyjęte. Mimo że zmiana ta nie została ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, a J. R. nadal świadczył pracę w spółce, jego stosunek pracy uległ rozwiązaniu 30 kwietnia 2009 r. Zadłużenie spółki wobec ZUS powstało od czerwca 2009 r., kiedy J. R. nie był już członkiem zarządu. Sąd Apelacyjny uznał, że brak zgłoszenia zmiany składu zarządu nie obciąża J. R., a obowiązek aktualizacji danych w KRS spoczywa na osobach uprawnionych do reprezentacji spółki. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, stwierdzając, że nie występuje w niej istotne zagadnienie prawne. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków, a w tym przypadku J. R. skutecznie zrezygnował z funkcji i nie pełnił obowiązków członka zarządu w okresie powstawania zadłużenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa SN i sądów administracyjnych, zgodnie z którym pojęcie „pełnienia funkcji” należy utożsamiać z faktycznym wykonywaniem czynności, a nie tylko formalnym mandatem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie ponosi odpowiedzialności, jeśli faktycznie zaprzestała pełnienia obowiązków członka zarządu przed powstaniem zadłużenia, a obowiązek aktualizacji danych w KRS spoczywał na innych osobach.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest faktyczne pełnienie funkcji, a nie tylko formalny mandat. Skoro J. R. skutecznie zrezygnował z funkcji i nie wykonywał obowiązków członka zarządu w okresie powstawania zadłużenia, nie można go obciążać odpowiedzialnością za te zaległości, nawet jeśli zmiana nie została ujawniona w KRS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

J. R.

Strony

NazwaTypRola
Prokurator Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniuorgan_państwowywnioskodawca
J. R.osoba_fizycznaodwołujący się
M. O.osoba_fizycznauczestnik postępowania
Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniuinstytucjaorgan wydający decyzję
H. Sp. z o.o.spółkadłużnik

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398¹ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹³ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

u.k.r.s. art. 22

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym

Obowiązek aktualizacji danych w KRS spoczywa na osobach uprawnionych do reprezentacji spółki, w tym w przypadku rezygnacji członka zarządu.

o.p. art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania składkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczna rezygnacja z funkcji członka zarządu przed powstaniem zadłużenia. Brak faktycznego wykonywania obowiązków członka zarządu w okresie powstawania zadłużenia. Obowiązek aktualizacji danych w KRS spoczywa na osobach reprezentujących spółkę.

Odrzucone argumenty

Nieskuteczność rezygnacji z funkcji z powodu braku ujawnienia w KRS. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki na podstawie samego faktu pozostawania w składzie zarządu.

Godne uwagi sformułowania

W sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, a przynajmniej skarżący takiego problemu prawnego nie zbudował. W obrębie przesłanki z art. 398¹ § 1 pkt 1 k.p.c. chodzi o zagadnienie dotyczące wykładni przepisów prawa, a skarżący powinien sformułować problem prawny, określić przepisy prawa i wskazać argumenty, które prowadzą do rozbieżnych ocen oraz przeprowadzić stosowny wywód prawny... W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania składkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Pozycja "pełnienia funkcji" należy utożsamiać z faktycznym wykonywaniem czynności w imieniu spółki, a nie wyłącznie formalnym pełnieniem mandatu.

Skład orzekający

Bohdan Bieniek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że skuteczna rezygnacja z funkcji członka zarządu, nawet nieujawniona w KRS, może zwalniać z odpowiedzialności za długi spółki powstałe po dacie rezygnacji, jeśli osoba faktycznie nie pełniła obowiązków."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba faktycznie zaprzestała wykonywania obowiązków członka zarządu. Nie dotyczy sytuacji, gdy mimo rezygnacji osoba nadal reprezentuje spółkę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia, kiedy formalna rezygnacja z funkcji jest wystarczająca do uniknięcia odpowiedzialności.

Czy rezygnacja z zarządu chroni przed długami spółki? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III USK 189/23
POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bohdan Bieniek
w sprawie z odwołania Prokuratora Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu i J. R.
‎
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu
‎
z udziałem M. O.
‎
o odpowiedzialność osób trzecich i następców prawnych za należności z tytułu składek na FUS, FP, FGŚP i FUZ,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 lipca 2024 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej uczestnika M. O.  od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
‎
z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III AUa 425/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącego na rzecz J.R. kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami z art. 98 § 1
1
k.p.c.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia
20 grudnia 2022 r., oddalił apelację M. O. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2019 r., zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu z dnia 21 września 2018 r. i ustalającego, że odwołujący się J. R. nie odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z M. O. za zaległości spółki H. Sp. z o.o. za okres od czerwca 2009 r. do sierpnia 2012 r. z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy  i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 55.479,75 zł.
W sprawie ustalono, że w dniu 31 marca 2008 r. odwołujący się osobiście, w siedzibie spółki, wręczył M. O. - pełniącemu w tym okresie funkcję prezesa zarządu H.  Sp. z o.o. (dalej jako spółka) - oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu spółki z dniem 31 marca 2008 r. Oświadczenie zostało przyjęte przez prezesa zarządu.
Po przyjęciu oświadczenia odwołującego się z prezes zarządu spółki nie ujawnił tej zmiany osobowej w Krajowym Rejestrze Sądowym. W dniu 16 września 2008 r. odwołujący się zbył 20 udziałów i nadal świadczył pracę w spółce. Pismem z 24 marca 2009 r. prezes zarządu wypowiedział odwołującemu się umowę o pracę z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia w związku z likwidacją stanowiska pracy. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu 30 kwietnia 2009 r.
Od czerwca 2009 r. spółka zaprzestała opłacać składki na ubezpieczenia społeczne, co w konsekwencji spowodowało powstanie zadłużenia również wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, odwołujący się skutecznie zrezygnował z pełnienia funkcji członka zarządu i zakończył stosunek pracy zanim
de facto
spółka zaczęła mieć kłopoty finansowe, bowiem jak wynika z ustalonego stanu faktycznego zadłużenie podmiotu rozpoczęło się w czerwcu 2009 r., kiedy to odwołujący nie był członkiem zarządu. Brak zgłoszenia zmiany składu zarządu spółki nie może obciążać odwołującego się. To właśnie osoby uprawnione do reprezentacji spółki (tu prezes zarządu), zgodnie z art. 22 ustawy
z dnia 20 sierpnia 1997 r.
o Krajowym Rejestrze Sądowym (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 685) mają obowiązek, w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, wystąpić z wnioskiem o dokonanie aktualizacji informacji dotyczącej m.in. członków zarządu (w szczególności rezygnacji z funkcji).
Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik
uczestnika postępowania M. O.
, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w części (
pkt I oraz II).
We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na występowanie w sprawie
doniosłego zagadnienia prawnego, dotyczącego przypisania odpowiedzialności za zobowiązania zarządu spółki prawa handlowego, w sytuacji stwierdzonej prawomocnie bezskuteczności działań egzekucyjnych z majątku spółki  do faktu pozostawania w składzie osobowym organu decyzyjnego, w miejsce dotychczasowego wymogu wykonywania funkcji, w okresie powstawania zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się wniósł o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od uczestnika postępowania na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, a przynajmniej skarżący takiego problemu prawnego nie zbudował. W obrębie przesłanki z art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. chodzi o zagadnienie dotyczące wykładni przepisów prawa, a skarżący powinien sformułować problem prawny, określić przepisy prawa i wskazać argumenty, które prowadzą do rozbieżnych ocen oraz przeprowadzić stosowny wywód prawny, zbieżny do pytania prawnego, o którym mowa w art. 390 k.p.c., tak by uchwycić istotę i wagę formułowanego problemu.
Aby móc odnieść się do wskazanego przez skarżącego problemu, trzeba pamiętać o wiążących Sąd Najwyższy (art. 398
13
§ 2 k.p.c.) ustaleniach faktycznych. Z nich wynika, że doszło do skutecznej rezygnacji z pełnienia funkcji w zarządzie, a w kolejnym czasie rozwiązaniu uległ stosunek pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania składkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Znaczenie ma więc pełnienie obowiązków (zob. art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 1540). Pozwala to stwierdzić, że pełnienie obowiązków wypełnia tę regulację, gdy funkcja nadal jest sprawowana przez członka zarządu choć złożył rezygnację, a nie został powołany inny członek zarządu. W odniesieniu do ustalonych w sprawie faktów (odwołujący się złożył rezygnację z pełnionej funkcji i nie pełnił obowiązków członka zarządu) nie ma przesłanek do przyjęcia suponowanego zagadnienia (zob. p
ostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2021 r., I USK 246/21,
LEX nr 3520338).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pojęcie „pełnienia funkcji” należy utożsamiać z faktycznym wykonywaniem czynności w imieniu spółki, a nie wyłącznie formalnym pełnieniem mandatu. Sama rezygnacja, jeśli nie została ujawniona w KRS, może bowiem nie wywoływać skutków w stosunkach zewnętrznych. Dzieje się tak, gdy dana osoba, mimo rezygnacji, dalej reprezentuje spółkę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2020 r., II FSK 1169/20, LEX nr 3062933).
Sumując, w sprawie nie doszło do wyodrębnienia istotnego, nowego zagadnienia prawnego, a tym samym skarga kasacyjna nie zasługuje na przyjęcie do rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 398
9
§ 2 k.p.c. oraz art. 98 § 1 w związku z art. 398
21
k.p.c.
[SOP]
[ał]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI