I USK 207/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał skargę kasacyjną płatnika składek B.O. – P. w T. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2023 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie oddalający odwołania płatnika od decyzji ZUS stwierdzających podleganie przez wskazane osoby obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej była nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji, spowodowana rozpoznaniem sprawy w jednoosobowym składzie sędziowskim, co skarżący uznał za naruszenie art. 367 § 3 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Skarżący powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, która uznała rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej za ograniczenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzące do nieważności postępowania, przy czym uchwała ta miała moc zasady prawnej obowiązującej od dnia jej podjęcia. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą III PZP 6/22, wykładnia o nieważności postępowania w jednoosobowym składzie obowiązuje od dnia jej podjęcia (26 kwietnia 2023 r.). Ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed tą datą, a Sąd Najwyższy w uchwale tejże podkreślił, że z uwagi na społeczne i ustrojowe skutki, nie należy nadawać wstecznych skutków wykładni dotyczącej nieważności orzeczeń wydanych przed 26 kwietnia 2023 r. w jednoosobowych składach, nie można uznać postępowania za dotknięte nieważnością. W związku z tym, nie zachodziły przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja Sądu Najwyższego dotycząca skutków czasowych uchwały III PZP 6/22 w sprawie jednoosobowego składu sądu drugiej instancji w okresie pandemii.
Dotyczy spraw, w których wyrok sądu drugiej instancji zapadł przed 26 kwietnia 2023 r. i był wydany w jednoosobowym składzie na podstawie przepisów covidowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie sędziowskim, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, prowadzi do nieważności postępowania, jeśli wyrok zapadł przed datą uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wyrok zapadł przed datą uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), ponieważ uchwała ta, mająca moc zasady prawnej, obowiązuje od dnia jej podjęcia i nie nadaje wstecznych skutków w zakresie nieważności orzeczeń wydanych w jednoosobowych składach przed tą datą, ze względu na społeczne i ustrojowe skutki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III PZP 6/22, wyjaśnił, że choć rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie na podstawie przepisów covidowych może ograniczać prawo do sądu, to z uwagi na potrzebę ochrony interesów obywateli i powagi sądownictwa, nie nadano wstecznych skutków wykładni dotyczącej nieważności orzeczeń wydanych przed 26 kwietnia 2023 r. w takich składach. Zastosowanie tej zasady oznacza, że wyrok sądu drugiej instancji zapadły przed tą datą nie jest dotknięty nieważnością z tego powodu.
Czy przepis art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, zezwalający na rozpoznawanie spraw w jednoosobowym składzie, jest niekonstytucyjny i nieproporcjonalny?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 6/22 uznał, że przepis ten ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczny dla ochrony zdrowia publicznego. Jednakże, ze względów ustrojowych i społecznych, nie nadano wstecznych skutków tej wykładni dla orzeczeń wydanych przed 26 kwietnia 2023 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 6/22 stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej w zakresie, w jakim zezwalał na rozpoznawanie spraw w jednoosobowym składzie, uznając go za nieproporcjonalny. Niemniej jednak, aby uniknąć chaosu prawnego i ochrony interesów obywateli, postanowiono, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały, a nie wstecz.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.O. – P. w T. | inne | skarżący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie | instytucja | organ rentowy |
| B.B. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| E.B. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| M.C. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| S.G. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| J.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| K.L. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| E.M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| A.M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| B.M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| I.P. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| K.P. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| M.R. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| D.Ś. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | zainteresowany |
| S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | zainteresowany |
| P.B. | osoba_fizyczna | kurator procesowy |
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący powołał się na naruszenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Skarżący zarzucił nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego.
ustawa covidowa art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis umożliwiający rozpoznawanie spraw w jednoosobowym składzie w okresie pandemii, uznany przez SN za niekonstytucyjny w uchwale III PZP 6/22, ale z ograniczeniem skutków czasowych.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 367 § § 3 zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Skarżący zarzucił naruszenie przepisu dotyczącego składu sądu drugiej instancji.
Konstytucja RP art. 6 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący powołał się na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy przed sądem ustanowionym ustawą.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący powołał się na naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący powołał się na naruszenie zasady proporcjonalności.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zastosowania zasady słuszności przy kosztach.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2
Podstawa prawna do ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla stron w sprawie cywilnej § § 1
Podstawa prawna do ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora procesowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w jednoosobowym składzie sędziowskim, mimo że wyrok zapadł przed datą uchwały SN III PZP 6/22.
Godne uwagi sformułowania
rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), przy czym zastrzegł, że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. • ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna (art. 1 Konstytucji RP), a także powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni, która legła u podłoża uchwały.
Skład orzekający
Romualda Spyt
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja Sądu Najwyższego dotycząca skutków czasowych uchwały III PZP 6/22 w sprawie jednoosobowego składu sądu drugiej instancji w okresie pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wyrok sądu drugiej instancji zapadł przed 26 kwietnia 2023 r. i był wydany w jednoosobowym składzie na podstawie przepisów covidowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z funkcjonowaniem sądów w okresie pandemii i interpretacją przepisów covidowych przez Sąd Najwyższy, co ma znaczenie dla wielu postępowań.
“Czy wyrok sądu wydany w jednoosobowym składzie podczas pandemii jest ważny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.