I USK 205/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez ubezpieczoną K. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z., kwestionującej decyzję o ustaleniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę 4.200 zł miesięcznie. Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił apelację ubezpieczonej, a Sąd Okręgowy oddalił jej odwołanie od decyzji ZUS. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Kodeksu cywilnego i pracy, kwestionując kompetencje organu rentowego do weryfikacji wysokości wynagrodzenia pracownika ustalonego w umowie o pracę, zwłaszcza gdy jest ono wysokie i zgodne z wolą stron. Skarżąca argumentowała, że nie istnieje ustawowy próg maksymalnego wynagrodzenia i że umowa o pracę nie jest nieważna. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Uzasadnił to brakiem wykazania przez skarżącą istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd przypomniał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd o prawie organu rentowego do kontroli wysokości wynagrodzenia, jeśli umowa jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa. Podkreślono, że nadmiernie wysokie wynagrodzenie może być uznane za nieważne z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego i zasady solidaryzmu ubezpieczonych, co prowadzi do nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował tę wykładnię, uznając umowę w zakresie wynagrodzenia za nieważną z powodu jego rażącego wygórowania i dysproporcji między wkładem a potencjalnymi świadczeniami. Skarżąca nie przedstawiła przekonującego wywodu prawnego uzasadniającego potrzebę przyjęcia skargi do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii kompetencji ZUS do kontroli wysokości wynagrodzenia w umowach o pracę, zwłaszcza w kontekście zasad współżycia społecznego i solidaryzmu ubezpieczonych.
Dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie jest rażąco wygórowane i może naruszać zasady współżycia społecznego lub zmierzać do obejścia prawa. Nie dotyczy rutynowej weryfikacji wynagrodzeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy posiada kompetencje do kwestionowania wysokości wynagrodzenia ustalonego w ważnie zawartej i wykonywanej umowie o pracę, jeśli jest ono rażąco wygórowane i narusza zasady współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy posiada kompetencje do kontroli wysokości wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeśli umowa jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym nadmiernie wysokie wynagrodzenie może być uznane za nieważne z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego i zasady solidaryzmu ubezpieczonych, co prowadzi do nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. Kompetencje kontrolne ZUS wynikają z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Kodeksu cywilnego.
Czy zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Kodeksu cywilnego i pracy, podniesione w skardze kasacyjnej, uzasadniają jej przyjęcie do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, co jest warunkiem przyjęcia skargi do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. Skarżąca nie przedstawiła przekonującego wywodu prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi, w tym nie wykazała rozbieżności w orzecznictwie ani istotnego zagadnienia prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
| P. J. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (23)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
ustawa systemowa art. 86 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Uprawnienia ZUS do kontroli płatników składek.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa systemowa art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 20 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 41 § 11-13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
k.p. art. 300
Kodeks pracy
k.p. art. 22
Kodeks pracy
k.p. art. 78 § 1
Kodeks pracy
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy pozorności umowy o pracę.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
k.p. art. 13
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza prawo organu rentowego do kontroli wysokości wynagrodzenia, jeśli umowa jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa. • Skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani rozbieżności w orzecznictwie, co jest warunkiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Nadmiernie wysokie wynagrodzenie może być uznane za nieważne z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego i zasady solidaryzmu ubezpieczonych.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy nie posiada kompetencji do kwestionowania wysokości wynagrodzenia ustalonego w umowie o pracę. • Umowa o pracę nie jest nieważna, a wynagrodzenie nie jest rażąco wygórowane. • Przepisy Kodeksu cywilnego i pracy nie mają zastosowania do kontroli wysokości wynagrodzenia przez ZUS.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji. • Skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • alimentacyjny charakter świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz zasada solidaryzmu wymagają, ażeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie. • Godziwość wynagrodzenia odnosi się tu nie tylko do potrzeb pracownika, ale również do świadomości społecznej oraz ogólnej sytuacji ekonomicznej.
Skład orzekający
Halina Kiryło
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii kompetencji ZUS do kontroli wysokości wynagrodzenia w umowach o pracę, zwłaszcza w kontekście zasad współżycia społecznego i solidaryzmu ubezpieczonych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie jest rażąco wygórowane i może naruszać zasady współżycia społecznego lub zmierzać do obejścia prawa. Nie dotyczy rutynowej weryfikacji wynagrodzeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji ZUS do ingerencji w ustalenia umowne między pracownikiem a pracodawcą, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.
“Czy ZUS może kwestionować Twoje wysokie wynagrodzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kontroli.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.