III USK 576/21
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o emeryturę pomostową, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną odwołującego się M. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o emeryturę pomostową. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i sformułował istotne zagadnienie prawne dotyczące klasyfikacji prac kierowców ciągników w przepisach o emeryturach pomostowych. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarga nie spełnia przesłanek przyjęcia do rozpoznania, gdyż zarzuty dotyczyły głównie polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, a nie istotnych zagadnień prawnych czy oczywistej zasadności.
Sąd Najwyższy w składzie sędziego Leszka Bieleckiego rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w przedmiocie emerytury pomostowej. Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującego od wyroku Sądu Okręgowego, który z kolei oddalił odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury pomostowej. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 227 k.p.c., art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., wskazując na niedostateczną ocenę materiału dowodowego i zastąpienie jej doświadczeniami sądu. Ponadto, sformułował zagadnienie prawne dotyczące klasyfikacji prac kierowców ciągników w załączniku do rozporządzenia o pracach w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Argumentacja skarżącego została uznana za polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez sąd drugiej instancji, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy podkreślił ugruntowane stanowisko judykatury dotyczące branżowo-stanowiskowego charakteru prac w szczególnych warunkach, wskazując, że prace polowe kierowcy ciągnika nie kwalifikują się do emerytury pomostowej, nawet jeśli wykonywane są w ramach rolnictwa. Wobec niewykazania przesłanek przyjęcia skargi, Sąd Najwyższy orzekł o odmowie jej rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, praca kierowcy ciągnika wykonywana w ramach prac polowych nie jest pracą w szczególnych warunkach uzasadniającą prawo do emerytury pomostowej, nawet jeśli przepisy wymieniają prace transportowe w odpowiednim dziale.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo wskazujące na branżowo-stanowiskowy charakter prac w szczególnych warunkach. Podkreślono, że prace polowe kierowcy ciągnika nie są pracami transportowymi w rozumieniu przepisów, a przynależność do konkretnej branży ma istotne znaczenie dla oceny narażenia na czynniki szkodliwe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Rozporządzenie Rady Ministrów art. załącznik nr 1, Dział VIII, poz. 3
Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Pomocnicze
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych przyjęcia do rozpoznania. Argumentacja skarżącego stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów. Prace polowe kierowcy ciągnika nie są pracami w szczególnych warunkach uzasadniającymi emeryturę pomostową.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone orzeczenie istotnie narusza przepisy postępowania (art. 227, 232, 233, 316, 382 k.p.c.). Sąd drugiej instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego. Sformułowano istotne zagadnienie prawne dotyczące klasyfikacji prac kierowców ciągników.
Godne uwagi sformułowania
brak jakichkolwiek argumentów dla poparcia tezy o tak rozumianej oczywistej zasadności skargi polemika z oceną dowodów i wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów praca traktorzysty realizowana w ramach prac polowych nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach
Skład orzekający
Leszek Bielecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w szczególności braku istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności, a także interpretacja przepisów dotyczących prac w szczególnych warunkach w kontekście emerytury pomostowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretacji przepisów dotyczących prac polowych kierowców ciągników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację przepisów dotyczących prac w szczególnych warunkach i procedury kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjne.
“Sąd Najwyższy: Prace polowe kierowcy ciągnika nie kwalifikują do emerytury pomostowej.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN Sygn. akt III USK 576/21 POSTANOWIENIE Dnia 27 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z odwołania M. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. o emeryturę pomostową, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27 lipca 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt III AUa […] , odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 6 maja 2021 r., III AUa […] , oddalił apelację odwołującego się M. B. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 11 grudnia 2020 r., IV U […] , oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z 10 kwietnia 2020 r. odmawiającej mu prawa do emerytury pomostowej. Odwołujący zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną. Wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazując, że jest ona oczywiście uzasadniona gdyż zaskarżone orzeczenie w sposób istotny narusza przepisy postępowania, a mianowicie art. 227 k.p.c., art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na zastąpieniu zeznań świadków oraz ubezpieczonego, doświadczeniami Sądu wynikającymi z innych postępowań o podobnym charakterze, których nie można było wyinterpretować z materiału dowodowego będącego przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Ponadto sformułował istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy racjonalny ustawodawca w wykazie A, dziale VIII, poz. 3 stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) umieściłby prace kierowców ciągników, kombajnów i pojazdów gąsienicowych w Dziale VIII „Transport i łączność”, chociaż z zasady ich przeznaczeniem było wykonywanie określonego rodzaju prac, w tym polowych, a nie transport towarów pomiędzy określonymi punktami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o przesłankę z art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. ( istotne zagadnienie prawne) wymaga wskazania za pomocą wywodu prawnego, na kanwie jakich norm zagadnienie powstało, jakie są możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2009 r., II PK 66/09, LEX nr 553691 ). Zagadnienie prawne jest to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, ale także dla rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 marca 2012 r., I PK 158/11, LEX nr 1215116 ). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575 ; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158, z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, s. 51; z 11 kwietnia 2012 r., III SK 41/11, LEX nr 1238126 ; z 31 stycznia 2013 r., II CSK 479/12, LEX nr 1293729). Ponadto obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Co do przesłanki przedsądu jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż skarżący w motywach wniosku jest zobligowany zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie , przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Powyższych wymagań skarżący jednak nie spełnił i nie zdołał wykazać występowania w sprawie wskazanych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania . W polemicznym uzasadnieniu takiego wniosku brak jest bowiem jakichkolwiek argumentów dla poparcia tezy o tak rozumianej oczywistej zasadności skargi. Autor skargi w istocie próbuje bowiem zakwestionować ocenę Sądu drugiej instancji, co do charakteru prac odwołującego się w kwestionowanych okresach. Kwestie dotyczące charakteru pracy zostały już w judykaturze Sądu Najwyższego rozstrzygnięte. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2019 r., III UZP 3/19 (OSNP 2020 nr 1, poz. 9) wskazano, że o ile można zgodzić się, że praca traktorzysty - nawet zatrudnionego w zakładzie należącym do branży rolniczej - wykonywana w transporcie, jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu powołanych przepisów, o tyle za taką pracę nie może być uznana praca traktorzysty realizowana w ramach prac polowych (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 grudnia 2013 r., I UK 172/13 , LEX nr 1467147; z 13 sierpnia 2015 r., II UK 298/14 , LEX nr 1797093; z 5 maja 2016 r., III UK 121/15 , LEX nr 2080883; z 5 maja 2016 r., III UK 132/15 , LEX nr 2052411; z 13 lipca 2016 r., I UK 218/15 , LEX nr 2108499; z 15 listopada 2016 r., II UK 397/15 , LEX nr 2177089; z 26 stycznia 2017 r., III UK 51/16 , LEX nr 2258032; z 16 lutego 2017 r., II UK 730/15 , LEX nr 2252207; z 9 lutego 2017 r., III UK 66/16 , LEX nr 2238701; z 8 listopada 2017 r., III UK 210/16 oraz z 27 czerwca 2018 r., I UK 168/17 , LEX nr 2428257). Pogląd ten zasadza się na następujących przesłankach. Wyodrębnienie prac w szczególnych warunkach uzasadniających nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym ma zasadniczo charakter branżowo-stanowiskowy. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia i uciążliwości w oddzielnych działach oraz przypisanie poszczególnych stanowisk pracy do odrębnych gałęzi gospodarki nie jest bowiem przypadkowe, gdyż konkretne stanowisko jest narażone na ekspozycję czynników szkodliwych w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale gospodarki (branży) jest umiejscowione. Dlatego konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki. Oznacza to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi gospodarki ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym (por. pośród wielu wyroki Sądu Najwyższego: z 19 maja 2011 r., III UK 174/10 , LEX nr 901652; z 3 czerwca 2008 r., I UK 381/07 , LEX nr 494112; z 16 czerwca 2009 r., I UK 20/09 , LEX nr 515698; z 16 czerwca 2009 r., I UK 24/09 , LEX nr 518067; z 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10 , LEX nr 619638; z 19 maja 2011 r., III UK 174/10 , LEX nr 901652). Za przyjęciem branżowo-stanowiskowego charakteru wyodrębnienia poszczególnych prac wykonywanych w szczególnych warunkach przemawia to, że w zależności oddziału gospodarki (branży), w którym jest umiejscowione konkretne stanowisko (konkretny rodzaj pracy), jest ono narażone na ekspozycję czynników szkodliwych w stopniu mniejszym lub większym. Jeśli więc prawodawca zdecydował o umieszczeniu określonego rodzaju pracy (stanowiska pracy) w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach, przypisując go do konkretnego działu gospodarki (przemysłu, branży), to okoliczność ta bez wątpienia świadczy o narażeniu tego rodzaju pracy właśnie w tym dziale gospodarki na ekspozycję czynników szkodliwych w stopniu większym niż w innych działach gospodarki. Równocześnie Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko, zgodnie z którym taki sposób traktowania wykazów prac w szczególnych warunkach nie ma (i nie może mieć) bezwzględnego charakteru (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 6 lutego 2014 r., I UK 314/13 , LEX nr 1439383; z 25 marca 2014 r., I UK 337/13 , LEX nr 1458817; z 6 lutego 2014 r., I UK 314/13 , OSNP 2015 nr 5, poz. 66; z 26 stycznia 2017 r., III UK 51/16 , LEX nr 2258032). O ile wykonywanie pracy w ramach innej gałęzi gospodarki (branży), dla której wykaz nie znajduje odpowiednika, zazwyczaj będzie świadczyć o tym, że dany rodzaj pracy nie jest realizowany w narażeniu na ekspozycję czynników szkodliwych w takim stopniu, jak w przypadku pracy wykonywanej w ramach gałęzi gospodarki, dla której wykaz taką pracę przewiduje, o tyle może zdarzyć się, że konkretny rodzaj pracy, realizowany w ramach gałęzi gospodarki, dla której wykaz nie przewiduje uznania jej za pracę w szczególnych warunkach, jest wykonywany w warunkach tożsamych z tymi, które panują w branży, w której - co wymaga podkreślenia - ten właśnie konkretny rodzaj pracy jest wymieniony w wykazie, to znaczy jest narażony na ekspozycję takich samych czynników szkodliwych oraz w takim samym stopniu, jak w przypadku branży, w ramach której jest on uznawany za pracę w szczególnych warunkach. Tymczasem z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżący w Państwowym Gospodarstwie Rolnym R. pracował w charakterze kierowcy ciągnika (traktorzysty), gdzie w przeważającej części wykonywał prace polowe. Nie wykonywał natomiast prac transportowych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokonana przez Sąd odwoławczy taka ocena okoliczności faktycznych i związana z tym wykładnia (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą się w granicach uznania sędziowskiego. Podnoszone przez skarżącego w tym zakresie argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi, podczas gdy zgodnie z art. 398 3 § 3 k.p.c. oraz art. 398 13 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. P owyższe oznaczało, że skarga kasacyjna nie spełniła przesłanek wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, ponieważ powołane w niej twierdzenia i wątpliwości w istocie rzeczy ograniczały się do polemiki z ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym oraz jego oceną prawną. Tym samym wobec niewykazania przez skarżącego istnienia powołanych przesłanek przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [as]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę