I UK 96/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego stwierdzające, że umowy zawierane przez I. Spółkę z o.o. w G. z tłumaczami (zainteresowanymi) na wykonanie tłumaczeń miały charakter umów o dzieło, a nie umów zlecenia. W konsekwencji, tłumacze nie podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umów o dzieło i umów zlecenia oraz orzecznictwo, wskazał, że kluczowe dla prawidłowej kwalifikacji prawnej jest nie tylko treść umowy, ale przede wszystkim sposób jej wykonywania. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego, nie dokonał jednak wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących konkretnych umów i sposobu ich realizacji, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę sprawy. W szczególności, brak było analizy treści poszczególnych umów i sposobu ich wykonania, co jest niezbędne do rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia w kontekście umów o tłumaczenie, a także obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie ustaleń faktycznych i stosowania prawa materialnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o tłumaczenie i może wymagać adaptacji do innych rodzajów umów o dzieło lub zlecenie. Kluczowe jest indywidualne ustalenie stanu faktycznego dla każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowy o wykonanie tłumaczeń, zawierane przez spółkę z tłumaczami, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy zlecenia, w kontekście podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja prawna umowy o wykonanie tłumaczenia zależy od treści umowy oraz sposobu jej wykonania. Umowy o dzieło nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, podczas gdy umowy zlecenia stanowią tytuł do tych ubezpieczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia jest ustalenie, czy przedmiotem umowy jest konkretny, weryfikowalny rezultat (dzieło), czy też wykonanie określonych czynności (zlecenie). W przypadku tłumaczeń, decydujące znaczenie ma sposób ich wykonania i indywidualne cechy rezultatu, a nie tylko sama czynność tłumaczenia. Sąd Apelacyjny nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w tym zakresie.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach apelacji, dokonując ponownych ustaleń faktycznych i stosując prawo materialne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny nie rozpoznał sprawy w sposób prawidłowy, gdyż nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących konkretnych umów i sposobu ich wykonania, co jest niezbędne do zastosowania prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji ma obowiązek dokonania własnych ustaleń faktycznych, nawet jeśli nie podniesiono zarzutu wadliwych ustaleń sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny, opierając się jedynie na ogólnych ustaleniach Sądu Okręgowego i nie analizując indywidualnych umów, naruszył przepisy postępowania (art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
| K. C. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| S. J. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| A. M. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| M. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| D. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| J. U. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia trwa od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Treść lub cel umowy nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji, uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawia sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcie o kosztach instancji.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy orzeka o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
u.p.a. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze.
u.p.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Opracowania cudzego utworu, w tym tłumaczenia, są przedmiotem prawa autorskiego jako utwory zależne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących treści i sposobu wykonywania poszczególnych umów o tłumaczenie, co uniemożliwiło prawidłową kwalifikację prawną. • Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, nie rozpoznając sprawy w granicach apelacji w sposób merytoryczny i nie dokonując własnych ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu rentowego dotyczące błędnej wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego (Kodeksu cywilnego i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) nie zostały w pełni rozpatrzone przez Sąd Najwyższy z powodu wadliwości postępowania przed Sądem Apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Istotą rozpoznawanej sprawy była weryfikacja prawnej kwalifikacji umów cywilnoprawnych... • Spór dotyczył wyznaczenia granicy między swobodą umów (art. 353¹ k.c.) a zasadą podlegania ex lege ubezpieczeniom społecznym. • Ta ostatnia reguła należy do norm o charakterze ius cogens... • Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy. • Wykonanie szeregu powtarzających się czynności, bez względu na to, jaki rezultat czynności te przyniosą, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia... jak i dla umów o świadczenie usług... • Właściwością konstytutywną dzieła jest samoistność rezultatu... • Nie można pomijać, że w rozpoznawanej sprawie stosunek zobowiązaniowy z tłumaczami był nawiązywany jednostkowo, incydentalnie i dotyczył konkretnego tłumaczenia do wykonania. • Zastosowanie prawa materialnego jako podstawowy obowiązek sądu rozpoznającego sprawę oznacza właściwe skonfrontowanie okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej...
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący-sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia w kontekście umów o tłumaczenie, a także obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie ustaleń faktycznych i stosowania prawa materialnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o tłumaczenie i może wymagać adaptacji do innych rodzajów umów o dzieło lub zlecenie. Kluczowe jest indywidualne ustalenie stanu faktycznego dla każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia umów o dzieło i zlecenie, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Dodatkowo, Sąd Najwyższy podkreśla istotne kwestie proceduralne dotyczące pracy sądów drugiej instancji.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy tłumacze podlegają ubezpieczeniom społecznym.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.