I UK 9/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 marca 2017 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie dotyczącej wysokości składek na ubezpieczenia społeczne. Spór dotyczył sytuacji, w której lekarze zatrudnieni w SPZZOZ na podstawie umów o pracę jednocześnie świadczyli usługi medyczne (dyżury) na rzecz tego samego SPZZOZ na podstawie umów cywilnoprawnych. Sąd Apelacyjny, podobnie jak Sąd Okręgowy, uznał te umowy za fikcyjne i stanowiące obejście prawa, ponieważ usługi te powinny być realizowane w ramach stosunku pracy. Sąd Najwyższy potwierdził tę linię orzeczniczą, wskazując, że art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zakazuje świadczeniodawcom zawierania umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych z lekarzami, którzy są już u nich zatrudnieni. W związku z tym, sporne umowy cywilnoprawne były nieważne, a przychody z nich podlegały oskładkowaniu jako przychody ze stosunku pracy. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie można skutecznie zawierać z własnymi pracownikami kontraktów na pełnienie dyżurów medycznych w ramach indywidualnych praktyk lekarskich, jeśli pracodawca jest świadczeniodawcą usług finansowanych z NFZ. Skarga kasacyjna nie została przyjęta do merytorycznego rozpoznania, a skarżący został obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zakazu zawierania przez podmioty lecznicze umów cywilnoprawnych z własnymi pracownikami na świadczenie tych samych usług medycznych, co stanowi obejście prawa i skutkuje obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawierania umów cywilnoprawnych przez lekarzy z ich pracodawcą na dyżury medyczne, gdy pracodawca jest świadczeniodawcą usług finansowanych z NFZ. Nie dotyczy sytuacji, gdy lekarz wykonuje usługi dla innego podmiotu lub w ramach innej działalności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ich pracodawcą (świadczeniodawcą usług medycznych finansowanych z NFZ) na świadczenie tych samych usług medycznych, które wykonują w ramach stosunku pracy, stanowią obejście prawa i podlegają oskładkowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie umowy stanowią obejście prawa i przychody z nich podlegają oskładkowaniu jako przychody ze stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zakazuje świadczeniodawcom zawierania umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych z lekarzami, którzy są u nich zatrudnieni. W związku z tym, sporne umowy cywilnoprawne były nieważne, a przychody z nich podlegały oskładkowaniu.
Czy przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wprowadzają zakaz zawierania przez pracodawców, będących świadczeniodawcami, z pracownikami odrębnych umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie dyżurów lekarskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 132 ust. 3 tej ustawy wprowadza taki zakaz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa ta w art. 132 ust. 3 wprost zakazuje świadczeniodawcom zawierania umów (subkontraktów) na udzielanie świadczeń zdrowotnych z osobami, które już u nich pracują i udzielają świadczeń opieki zdrowotnej.
Czy sąd rozpatrujący odwołanie płatnika od decyzji ZUS może uznać umowę cywilnoprawną za umowę rzeczywistą i zastosować art. 8 ust. 2 ustawy systemowej, gdy umowa została zakwalifikowana przez inspektorów ZUS jako pozorna naruszająca art. 22 § 1 k.p.?
Odpowiedź sądu
Nie zostało to rozstrzygnięte wprost, ale Sąd Najwyższy uznał sporne umowy za nieważne z mocy prawa (art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej), co wykluczało ich kwalifikację jako umowy rzeczywiste podlegające art. 8 ust. 2 ustawy systemowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skupił się na nieważności umów z uwagi na naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, co czyniło zbędnym szczegółowe badanie kwalifikacji prawnej umowy w kontekście przepisów o obejściu prawa pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. | instytucja | skarżący |
| A. H. | osoba_fizyczna | odwołujący/zainteresowany |
| E. J. | osoba_fizyczna | odwołujący/zainteresowany |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. | instytucja | pozwany/organ rentowy |
| K. E. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| S. E. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| P. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| J. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| J. M. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| B. J. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| D. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| E. Ś. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany/następca prawny |
Przepisy (25)
Główne
u.ś.o.z. art. 132 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Błędna wykładnia i przyjęcie, że przepisy wprowadzają zakaz zawierania przez pracodawców umów z pracownikami na udzielanie świadczeń zdrowotnych w postaci dyżurów lekarskich.
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.ś.o.z. art. 132 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Zakaz zawierania przez świadczeniodawcę umów z osobami udzielającymi świadczeń opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez nieprzestrzeganie kompetencji sądu odwoławczego i pominięcie zarzutów apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez nieprzestrzeganie kompetencji sądu odwoławczego i pominięcie zarzutów apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez nieprzestrzeganie kompetencji sądu odwoławczego i pominięcie zarzutów apelacji.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez nieprzestrzeganie kompetencji sądu odwoławczego i pominięcie zarzutów apelacji.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Błędna wykładnia i uznanie, że umową o pracę jest także umowa na udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Nieważność umowy z mocy art. 18 ust. 1 k.p. jako obejście przepisów prawa.
k.p. art. 18 § ust. 1
Kodeks pracy
Nieważność umowy z mocy art. 18 ust. 1 k.p. jako obejście przepisów prawa.
u.z.o.z. art. 35
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Błędna wykładnia i przyjęcie, że negocjacje skutkowały niezawarciem umowy, lecz umowy nienazwanej.
u.z.o.z. art. 35a
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Błędna wykładnia i przyjęcie, że negocjacje skutkowały niezawarciem umowy, lecz umowy nienazwanej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów nienazwanych.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zastosowanie przepisu do umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, która nie wymienia tego przepisu.
u.ś.o.z. art. 133
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Błędna wykładnia i przyjęcie, że przepisy wprowadzają zakaz zawierania przez pracodawców umów z pracownikami na udzielanie świadczeń zdrowotnych w postaci dyżurów lekarskich.
u.ś.o.z. art. 132 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podstawa udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz.
u.dz.l. art. 26
Ustawa o działalności leczniczej
Odpowiednik art. 35 ustawy o z.o.z.
u.s.u.s. art. 83
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Tryb wydawania decyzji przez organ rentowy.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
u.z.o.z. art. 35a § ust. 1
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Umowa o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zawiera się na podstawie konkursu ofert.
u.z.o.z. art. 35a § ust. 6 pkt 1 i 2
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne.
u.ś.o.z. art. 132 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Zakaz zawierania umów z pracownikami.
u.ś.o.z. art. 133 § zdanie 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Zakaz zawierania umów z pracownikami.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Możliwość uznania umowy cywilnoprawnej za umowę rzeczywistą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ich pracodawcą na świadczenie tych samych usług medycznych, które wykonują w ramach stosunku pracy, stanowią obejście prawa i są nieważne na mocy art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. • Przychody z takich nieważnych umów podlegają oskładkowaniu jako przychody ze stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów k.p.c. (art. 233, 328, 382, 391), k.p. (art. 22, 18), ustawy o z.o.z. (art. 35, 35a) oraz ustawy o s.u.s. (art. 8 ust. 2a) nie zostały uznane za zasadne w kontekście odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego kwestia sprowadzająca się do zwykłej wykładni prawa i jego zastosowania w konkretnym stanie faktycznym • nie można skutecznie zawierać z własnymi pracownikami jakichkolwiek kontraktów na pełnienie pracowniczych dyżurów medycznych w oparciu o niedozwolone subkontrakty zawarte z własnym pracodawcą • Lekarz zatrudniony w ramach stosunku pracy nie może być równocześnie podwykonawcą świadczeń zdrowotnych udzielanych przez zatrudniający go podmiot medyczny
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zakazu zawierania przez podmioty lecznicze umów cywilnoprawnych z własnymi pracownikami na świadczenie tych samych usług medycznych, co stanowi obejście prawa i skutkuje obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawierania umów cywilnoprawnych przez lekarzy z ich pracodawcą na dyżury medyczne, gdy pracodawca jest świadczeniodawcą usług finansowanych z NFZ. Nie dotyczy sytuacji, gdy lekarz wykonuje usługi dla innego podmiotu lub w ramach innej działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu optymalizacji kosztów przez pracodawców poprzez zawieranie umów cywilnoprawnych z własnymi pracownikami, co w tym przypadku zostało uznane za obejście prawa. Pokazuje to, jak ważne jest prawidłowe rozróżnienie stosunku pracy od umów cywilnoprawnych w kontekście ubezpieczeń społecznych.
“Czy lekarz może dorabiać u swojego pracodawcy na umowie cywilnej? Sąd Najwyższy mówi: to obejście prawa i płacisz ZUS od nowa!”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.