I UK 87/05

Sygn. akt I UK 87/05 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 15 lipca 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Teresa Flemming-Kulesza 
 
 
w sprawie z odwołania B. S. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o rentę z tytułu niezdolności do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 lipca 2005 r., 
kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 14 grudnia 2004 r.,  
 
odmawia przyjęcia kasacji o rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r. oddalił apelację 
wnioskodawczyni B. S. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 września 2003 
r. oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 
28 marca 2002 r. Decyzją tą odmówiono wnioskodawczyni z dniem 1 kwietnia 2002 
r. dalszej wypłaty świadczenia rentowego wobec stwierdzenia orzeczeniem lekarza 
orzecznika z dnia 21 marca 2002 r. że jest ona zdolna do pracy. 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd pierwszej instancji w sposób wnikliwy 
ustalił kwestię odzyskania przez wnioskodawczynię zdolności do pracy. Opinia 
biegłych lekarzy specjalistów odpowiednich do rodzaju schorzeń wnioskodawczyni, 
została wydana po badaniu ubezpieczonej i uwzględnieniu dołączonej do akt 
dokumentacji lekarskiej oraz wyników badań dodatkowych. Została ona 
wyczerpująco uzasadniona. Sąd ten wskazał, że „samo istnienie jednostek 

 
 
2 
chorobowych i fakt ich leczenia” nie są równoznaczne z niezdolnością do pracy w 
rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118, ze zm.). 
Przedłożone na rozprawie apelacyjnej zaświadczenie lekarskie z grudnia 2004 r. 
wymieniające choroby wnioskodawczyni nie ma znaczenia w sprawie, gdyż dotyczy 
jej aktualnego stanu zdrowia i może stanowić podstawę do złożenia ponownego 
wniosku do organu rentowego o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zawarty w 
apelacji wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych biegłych Sąd 
Apelacyjny uznał za niezasadny i podniósł, że według utrwalonego orzecznictwa 
Sądu Najwyższego sąd nie jest obowiązany do uwzględnienia kolejnych wniosków 
dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija 
je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy.  
 
Powyższy wyrok wnioskodawczyni zaskarżyła kasacją. 
 
 
Skarżonemu orzeczeniu zarzucała naruszenie prawa materialnego – art. 13 
ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu 
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) przez jego błędne 
zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 232 k.p.c. oraz art. 5 
k.p.c. w związku z art. 241 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez jego 
niezastosowanie, obrazę art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 241 k.p.c. w związku z 
art. 224 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię i 
niewłaściwe zastosowanie, art. 286 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez 
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przy czym naruszenie wskazanych 
przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem wpłynęło 
ono w sposób bezpośredni na poczynione w niniejszej sprawie ustalenia dotyczące 
niezdolności do pracy. 
 
Jako 
okoliczności 
uzasadniające 
rozpoznanie 
kasacji 
wskazywała: 
pojawienie się istotnego zagadnienia prawnego, dotyczącego kwestii, czy w 
przypadku zaistnienia potrzeby, o której mowa w przepisie art. 286 k.p.c. sąd ma 
jedynie możliwość, czy też obowiązek zażądania dodatkowych opinii, bądź ustnego 
wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie. Przepis ten posługuje się wprawdzie 
sformułowaniem „może”, jednakże w odniesieniu do takiego brzmienia przepisu w 
doktrynie prawa postępowania cywilnego pojawiła się rozbieżność poglądów 

 
 
3 
wyeksponowana przez K. Kołakowskiego (Kodeks postępowania cywilnego. 
Komentarz. Tom I. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1999, str. 957). W tym 
kontekście należy także przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego dotyczące 
przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, w myśl którego udział biegłych w 
postępowaniu sądowym nie może ograniczać się do złożenia pisemnej opinii, bez 
równoczesnej ze stronami obecności na posiedzeniu sądu, na którym strony 
mogłyby przez zadawanie pytań zwalczać, popierać, czy choćby przez uzupełnienie 
faktów, które ich opinia powinna uwzględniać, czynić ją odpowiednią do wskazanej 
przez siebie tezy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1998 r. II UKN 
220/98, OSNAPiUS 1999, nr 18, poz. 597).  Sąd Najwyższy w niepublikowanym 
postanowieniu z dnia 9 czerwca 1997 r. (sygn. akt III CKN 27/97) stwierdził, że 
jeżeli sąd pierwszej instancji uznał, że możliwości uzyskania wiadomości 
specjalnych zostały wyczerpane w ramach dotychczasowych opinii, powoływanie 
dalszych biegłych jest zbędne. A contrario należy uznać, że jeżeli możliwości takie 
nie zostały wyczerpane, powoływanie takie jest zasadne. Tymczasem w niniejszym 
postępowaniu Sądy obu instancji postąpiły rozbieżnie z powoływaną judykaturą.  
Podnosiła także, oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżone orzeczenie: 
art. 232 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez 
niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii kolejnego biegłego sądowego. Jak 
wskazuje się w judykaturze Sądu Najwyższego „zmiana treści art. 3 i art. 232 k.p.c. 
i wprowadzona nią zasada kontradyktoryjności procesu cywilnego, nie zwalnia sądu 
ubezpieczeń społecznych od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i 
dopuszczenia w tym celu dowodu nawet przez strony nie wnioskowanego” (wyrok 
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1998 r. II UKN 88/98, OSNAPiUS z 1999 r., Nr 
11, poz. 373). Zdaniem skarżącej, odniesienie się do powyżej zaprezentowanych 
zagadnień uwzględniać będzie nie tylko interes indywidualny powódki, ale także 
interes publiczny – przyczyni się do ujednolicenia orzecznictwa sądów 
powszechnych w tym zakresie.  
 
Kasacja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji przy 
uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania, ewentualnie też uchylenie 
wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 

 
 
4 
temu 
Sądowi 
lub 
równorzędnemu, 
także 
przy 
uwzględnieniu 
kosztów 
dotychczasowego postępowania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zgodnie z art. 393 §1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji 
do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie 
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub 
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest 
oczywiście bezzasadna. Odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania nie może 
nastąpić wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo 
albo gdy zachodzi nieważność postępowania (art.393 § 2 k.p.c.).  
Skarżąca przedstawia dwie okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do 
rozpoznania: występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne oraz oczywiste 
naruszenie prawa przez zaskarżony wyrok.  
 
Sformułowane przez skarżącą istotne zagadnienia prawnego ma charakter 
pozorny. „Istotność zagadnienia”  musi odnosić się do określonego przepisu prawa, 
którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej 
sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Podnoszone 
zagadnienie prawne nie może sprowadzać się do odpowiedzi na zarzuty 
skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia, ani też odpowiedzi 
na pytania retoryczne i mieć charakteru abstrakcyjnego, oderwanego od przesłanek 
orzekania w danej sprawie. Sformułowane przez skarżącą zagadnienie prawne 
cech tych nie wykazuje. Odpowiedź na sformułowane pytanie ma bowiem charakter 
pytania retorycznego. Potrzeba wyjaśnienia złożonej opinii lub zażądania 
dodatkowej opinii zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Jest to materia faktu a 
nie prawa. 
Rozważając natomiast drugą wskazaną przez skarżącą okoliczność 
uzasadniającą rozpoznanie niniejszej kasacji podnieść należy, iż w okolicznościach 
tej sprawy nie stanowi oczywistego naruszenia prawa niedopuszczenie z urzędu 
opinii kolejnego biegłego, ewentualnie niezażądanie ustnego wyjaśnienia opinii 
złożonej na piśmie.  Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny sąd orzekający nie jest 

 
 
5 
obowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych strony tak długo, 
aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija je od momentu dostatecznego 
wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy, (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 
marca 1997 r. II UKN 45/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 1, poz. 24). Podkreślić należy, iż 
w powoływanym przez skarżącą na okoliczność potwierdzenia wyżej wskazanego 
oczywistego naruszenia prawa orzeczeniu - wyroku z dnia 2 czerwca 1998 r. II 
UKN 88/98, OSNAPiUS z 1999 r. Nr 11, poz. 373 - Sąd Najwyższy nie 
wypowiedział sugerowanej w kasacji tezy. Teza wyroku jest odmienna i brzmi: „Sąd 
drugiej instancji nie narusza art. 232 zdanie drugie k.p.c. w sytuacji, gdy zebrany w 
postępowaniu 
przed 
Sądem 
pierwszej 
instancji 
materiał 
dowodowy 
był 
wystarczający do dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych”. Należy wreszcie 
mieć na uwadze, iż zmiany dokonane ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie 
Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – 
Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania 
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189), polegające na skreśleniu § 2 w 
art. 3 oraz  zmiany treści art. 232 k.p.c., a zatem usunięciu zasady 
odpowiedzialności sądu za treść postępowania dowodowego oznaczają, iż obecnie 
ciężar dowodu i wskazanie środków dowodowych spoczywa na stronach. 
Możliwość dopuszczenia przez sąd orzekający dowodu niewskazanego przez 
strony jest uprawnieniem sądu  i zależnym od okoliczności sprawy (por. np.:  wyrok 
Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r. II UKN 244/98 (OSNAPiUS 1999 
r. nr 20, poz. 662). Nie można zatem uznać, że w tej mierze zaskarżone orzeczenie 
oczywiście narusza prawo. To samo należy odnieść do podnoszonego oczywistego 
naruszenia art. 5 k.p.c. tym bardziej, iż skarżąca nie wyjaśniła na czym miałoby ono 
polegać.  
 
Mając na uwadze powyższe i nie stwierdziwszy nadto, by zaskarżony wyrok 
zapadł w warunkach nieważności postępowania Sąd Najwyższy uznał, że istnieją 
podstawy do odmowy przyjęcia do rozpoznania kasacji wniesionej w niniejszej 
sprawie i na podstawie art. 393 i art. 3937 k.p.c. orzekł jak wyżej.