Orzeczenie · 2005-10-20

I UK 41/05

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2005-10-20
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
emeryturaubezpieczenia społecznepraca w szczególnych warunkachstaż pracySąd Najwyższywykaz pracrozporządzeniezarządzenie resortowe

Wyrokiem z dnia 20 października 2005 r. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach oraz poprzedzający go wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie, oddalając odwołanie Ryszarda S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Sądy niższych instancji przyznały ubezpieczonemu prawo do emerytury, uznając, że przez okres uzupełniający staż do 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach w Hutniczym Przedsiębiorstwie Remontowym. Ustalenia te oparto na zeznaniach ubezpieczonego i świadków, wbrew dokumentom pracodawcy, które wskazywały na inne stanowiska. Sądy uznały, że wykonywana praca odpowiadała pracom wymienionym w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację organu rentowego, skupił się na kwestii prawidłowości wykazu prac w szczególnych warunkach. Stwierdził, że choć prace remontowe pieców hutniczych mogą być uznane za prace o znacznej szkodliwości dla zdrowia, to nie zostały one prawidłowo uwzględnione w obowiązujących wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia z 1983 r. Zarządzenie Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 1989 r., które dodało stanowisko pracowników bieżącej konserwacji i remontów pieców, zostało uznane za wykraczające poza upoważnienie ustawowe, ponieważ nie przewidywało możliwości tworzenia nowych stanowisk pracy, a jedynie wskazywanie tych już istniejących w wykazach A i B. W związku z tym, że prace te nie zostały formalnie zaliczone do prac w szczególnych warunkach zgodnie z obowiązującymi przepisami, Sąd Najwyższy uznał, że ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i mocy prawnej zarządzeń resortowych w kontekście prawa do wcześniejszej emerytury.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami przepisów dotyczących emerytur i pracy w szczególnych warunkach.

Zagadnienia prawne (2)

Czy praca na stanowisku remontowym pieców hutniczych, nieujęta w oficjalnych wykazach prac w szczególnych warunkach, może być podstawą do przyznania emerytury?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, praca na stanowisku remontowym pieców hutniczych, jeśli nie została formalnie uwzględniona w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. lub w wykazach resortowych zgodnych z tym rozporządzeniem, nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zarządzenie Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, które dodało stanowisko pracowników remontowych pieców do wykazu prac w szczególnych warunkach, wykraczało poza upoważnienie ustawowe. Skoro prace te nie były wymienione w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., nie mogły stanowić podstawy do przyznania emerytury w wieku niższym niż ustawowy.

Jaka jest moc prawna zarządzeń resortowych w kontekście wykazu prac w szczególnych warunkach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zarządzenia resortowe mogą jedynie wskazywać stanowiska pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach wymienione w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów, a nie tworzyć nowe stanowiska lub rozszerzać zakres prac uprawniających do wcześniejszej emerytury.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że upoważnienie dla ministrów do ustalania wykazów stanowisk pracy w podległych zakładach nie stwarzało podstawy do wydawania aktów niezgodnych z powszechnie obowiązującym prawem ani do wykroczenia poza wykazy prac wymienione w załącznikach do rozporządzenia. Zarządzenie Ministra Hutnictwa z 1989 r. zostało uznane za niezgodne z prawem w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana wyroku i oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C.

Strony

NazwaTypRola
Ryszard S.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (4)

Główne

u.e.r. FUS art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy interpretuje, że odwołanie do 'przepisów dotychczasowych' w art. 32 ust. 4 nie obejmuje przepisów kompetencyjnych do tworzenia nowych wykazów stanowisk pracy.

rozp. RM z 7.02.1983 r.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Zawiera wykazy prac (A i B) stanowiące podstawę do przyznania emerytury w niższym wieku. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarządzenia resortowe nie mogą rozszerzać tych wykazów.

Pomocnicze

u.e.r. FUS art. 32 § 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Stanowi, że wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Sąd Najwyższy ograniczył zakres tego odesłania.

zarz. MHPM

Zarządzenie Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego

Zmienione zarządzenie nr 48 z dnia 10 maja 1989 r. dodało poz. 15 do załącznika nr 2, wskazując prace remontowe pieców. Sąd Najwyższy uznał tę pozycję za niezgodną z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez przyznanie emerytury mimo nieudowodnienia 15 lat pracy w szczególnych warunkach. • Argument, że zarządzenie Ministra Hutnictwa wykracza poza upoważnienie ustawowe i nie może stanowić podstawy do przyznania emerytury. • Podniesienie, że prace remontowe pieców nie zostały wymienione w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r.

Godne uwagi sformułowania

nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych • treść wykracza poza upoważnienie ustawowe • nie przewidywało możliwości wykroczenia poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienione w załączniku do rozporządzenia

Skład orzekający

Beata Gudowska

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Hajn

sędzia

Andrzej Wasilewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i mocy prawnej zarządzeń resortowych w kontekście prawa do wcześniejszej emerytury."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami przepisów dotyczących emerytur i pracy w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do wcześniejszej emerytury i pokazuje, jak kluczowe jest formalne udokumentowanie pracy w szczególnych warunkach, nawet jeśli praca była obiektywnie uciążliwa.

Czy praca "w gorącym piecu" gwarantuje wcześniejszą emeryturę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

przemysł ciężki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst