I UK 385/10

Sąd Najwyższy2011-03-24
SNubezpieczenia społecznepodleganie ubezpieczeniomŚrednianajwyższy
ubezpieczenia społeczneumowy zleceniaSąd Najwyższyskarga kasacyjnacofnięcie skargipostępowanie kasacyjneZUSpłatnik składek

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie dotyczącej podlegania ubezpieczeniu społecznemu po cofnięciu skargi kasacyjnej przez organ rentowy.

Sprawa dotyczyła odwołania spółki J.-Bud-Tech od decyzji ZUS w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, stwierdzając, że zainteresowani nie podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom. Pełnomocnik ZUS wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Następnie pełnomocnik ZUS cofnął skargę kasacyjną, wnosząc o umorzenie postępowania. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy k.p.c. i specyfikę spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, umorzył postępowanie kasacyjne.

Sąd Najwyższy w składzie Zbigniew Hajn (przewodniczący), Romualda Spyt i K. Staryk (sprawozdawca) rozpoznał sprawę z odwołania J.-Bud-Tech Spółki z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, z udziałem M. C. i in., o podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego na skutek skargi kasacyjnej pełnomocnika ZUS od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację spółki, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i poprzedzające go decyzje organu rentowego, stwierdzając, że zainteresowani nie podlegali obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako osoby zatrudnione na podstawie umów zlecenia u płatnika składek J.-Bud-Tech Sp. z o.o. Sąd Apelacyjny zasądził od organu rentowego na rzecz spółki zwrot kosztów procesu. Skarga kasacyjna ZUS zarzucała naruszenie przepisów postępowania (art. 382 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 8 ust. 2a w zw. z art. 4 pkt 2a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jednakże, w piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2011 r., pełnomocnik organu rentowego cofnął skargę kasacyjną, wnosząc o umorzenie postępowania. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące cofnięcia skargi kasacyjnej, w tym wyjątki dla spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające umorzenie postępowania. Na podstawie art. 398^21 k.p.c. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, cofnięcie skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest dopuszczalne, a jego skutkiem jest umorzenie postępowania kasacyjnego, chyba że czynność ta naruszałaby słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołał się do nowelizacji k.p.c. wprowadzającej skargę kasacyjną oraz do przepisów dotyczących cofnięcia środków odwoławczych. Wskazał, że w sprawach cywilnych cofnięcie skargi kasacyjnej prowadzi do umorzenia postępowania na podstawie art. 398^21 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c. Wyjątek stanowi prawo pracy i ubezpieczenia społeczne, gdzie stosuje się art. 469 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c., jednakże w niniejszej sprawie nie stwierdzono naruszenia słusznego interesu ubezpieczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania kasacyjnego

Strony

NazwaTypRola
J.-Bud-Tech Spółka z o. o.spółkaodwołująca się
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjapozwany
M. C. i in.osoba_fizycznazainteresowani

Przepisy (14)

Główne

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do umorzenia postępowania kasacyjnego w przypadku cofnięcia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 469

Kodeks postępowania cywilnego

Określa dopuszczalność cofnięcia środków odwoławczych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wskazując, że sąd uzna je za niedopuszczalne, gdyby naruszały słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych obejmujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych obejmujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych obejmujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację Spółki, zmienił wyrok Sądu Okręgowego mimo braku ustaleń faktycznych.

k.p.c. art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację Spółki, zmienił wyrok Sądu Okręgowego mimo braku ustaleń faktycznych.

k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.

u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Błędna wykładnia polegająca na przyjęciu, że rozszerzenie pojęcia pracownika na jego aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej świadczonej na rzecz własnego pracodawcy jednoznacznie przemawia za uznaniem go za pracownika również w tej sferze dla celów ubezpieczeń społecznych.

u.s.u.s. art. 4 § pkt 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Błędna wykładnia polegająca na przyjęciu, że rozszerzenie pojęcia pracownika na jego aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej świadczonej na rzecz własnego pracodawcy jednoznacznie przemawia za uznaniem go za pracownika również w tej sferze dla celów ubezpieczeń społecznych.

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Błędna wykładnia polegająca na przyjęciu, że przepis ten wymaga przeprowadzenia dowodu, że zawarte umowy cywilnoprawne w istocie spełniały warunki do uznania ich za umowy o pracę.

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Błędna wykładnia polegająca na przyjęciu, że przepis ten nie stanowi dostatecznej podstawy prawnej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w przypadku związania stosunkiem o charakterze cywilnoprawnym wynikającym z faktu zawarcia umów zlecenia z innym podmiotem niż pracodawca, w wyniku której praca była wykonywana na rzecz pracodawcy, a więc w warunkach objętych hipotezą normy prawnej art. 8 ust. 2a ustawy systemie ubezpieczeń społecznych, przy jednoczesnym uznaniu, że tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie można wyprowadzać z zawartej umowy zlecenia.

k.p.c. art. 203 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowany odpowiednio do cofnięcia skargi kasacyjnej w sprawach cywilnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cofnięcie skargi kasacyjnej przez organ rentowy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 382, 328 § 2, 391 § 1, 386 § 1, 316 § 1 k.p.c.). Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 8 ust. 2a, art. 4 pkt 2a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Godne uwagi sformułowania

kasacja została zastąpiona nadzwyczajnym środkiem odwoławczym określonym mianem skargi kasacyjnej wprowadzenie przez ustawodawcę takiej konstrukcji skargi kasacyjnej wyklucza możliwość skutecznego cofnięcia pozwu w postępowaniu kasacyjnym cofnięcie skargi kasacyjnej jest czynnością procesową niepodlegającą kontroli sądu i prowadzi do umorzenia postępowania kasacyjnego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dopuszczalność cofnięcia apelacji określa treść art. 469 k.p.c. wraz - z odpowiednio stosowanym - art. 203 § 4 k.p.c. sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

Skład orzekający

Zbigniew Hajn

przewodniczący

Romualda Spyt

członek

K. Staryk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty cofnięcia skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz zasady stosowania art. 469 k.p.c."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia skargi kasacyjnej; kwestia merytoryczna dotycząca umów zlecenia nie została rozstrzygnięta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy proceduralnej, pokazując mechanizm cofnięcia skargi kasacyjnej i jego konsekwencje w sprawach ubezpieczeniowych. Jednakże, kwestia merytoryczna dotycząca podlegania ubezpieczeniom nie została rozstrzygnięta.

Cofnięcie skargi kasacyjnej: Kiedy Sąd Najwyższy umarza postępowanie?

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 385/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 24 marca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) 
SSN Romualda Spyt 
SSA K. Staryk (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania J.-Bud-Tech Spółki z o. o.  
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
 z udziałem zainteresowanych: M. C. i in.,  
o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2011 r., 
skargi kasacyjnej odwołującej się spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 
maja 2010 r.,  
 
 
umarza postępowanie kasacyjne. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z dnia  4 maja 2010 r., Sąd Apelacyjny - Wydział Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu apelacji J.– Bud - Tech Spółki z o.o. od 
wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 
czerwca 2009 r., zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje organu 
rentowego w ten sposób, że stwierdził, iż w okresach wymienionych w tych 
decyzjach zainteresowani: /.../ nie podlegali obowiązkowo ubezpieczeniom 
emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, jako osoby zatrudnione 
na podstawie umów zlecenia u płatnika składek J. – Bud - Tech Spółki z o.o., 

 
 
2 
zasądził od organu rentowego na rzecz J. – Bud - Tech Spółki z o.o kwotę 930 zł 
tytułem zwrotu kosztów procesu. 
        Wyrok 
Sądu 
Apelacyjnego 
zaskarżył 
w 
całości 
skargą 
kasacyjną 
pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, opierając skargę kasacyjną na: 
1/ na podstawie art. 3983 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. 
Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), tj. naruszeniu 
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:  
-  art. 382 k.p.c., w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., poprzez 
niedokonanie ustaleń faktycznych, obejmujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia 
sprawy, tj. czy w wyniku umów zlecenia zawartych pomiędzy zainteresowanymi a 
J. - Bud - Tech Sp. z o.o., zleceniobiorcy wykonywali pracę na rzecz pracodawcy, 
z którym pozostawali w stosunku pracy, 
      -  art. 386 § 1 k.p.c. w zw. 316 §1 k.p.c., poprzez niewłaściwe ich 
zastosowanie, w wyniku czego Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację Spółki, zmienił 
wyrok Sądu Okręgowego z 4 czerwca 2009 r., i poprzedzające go decyzje organu 
rentowego pomimo, że Sąd drugiej instancji nie dokonał ustaleń faktycznych co do 
faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie przyjął też za własne ustaleń 
faktycznych dokonanych przez Sąd pierwszej instancji (z których jednoznacznie 
wynikało, że w wyniku umów zlecenia zawartych pomiędzy zainteresowanymi a J. 
- Bud - Tech Sp. z o.o., zleceniobiorcy wykonywali pracę na rzecz pracodawcy, z 
którym pozostawali w stosunku pracy). 
Z ostrożności procesowej skarżący podniósł również:  na podstawie art. 3983 
§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego 
(Dz.U. Nr 43, poz. 296, ze zm.):  
      
-  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2 a w zw. z art. 4 
pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych 
(Dz.U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą 
na przyjęciu, że wynikające z przepisu rozszerzenie pojęcia pracownika na jego 
aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli na jej podstawie świadczy 
pracę na rzecz własnego pracodawcy, jednoznacznie przemawia za uznaniem, iż 
również w sferze tej aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń 
społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy, i to niezależnie od tego, czy 

 
 
3 
ową umowę cywilnoprawną zawarł bezpośrednio ze swoim pracodawcą, czy też jej 
stroną jest osoba trzecia, oraz że w każdym przypadku określonym w art. 8 ust. 2a 
ustawy, płatnikiem składek jest pracodawca, 
- naruszenie prawa materialnego art. 8 ust. 2a w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 
z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na 
przyjęciu, że przepis ten wymaga przeprowadzenia dowodu, że zawarte umowy 
cywilnoprawne w istocie spełniały warunki do uznania ich za umowy o pracę, 
- naruszenie prawa materialnego art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 
z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na 
przyjęciu, że przepis ten nie stanowi dostatecznej podstawy prawnej objęcia 
obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, w przypadku związania stosunkiem 
o charakterze cywilnoprawnym wynikającym z faktu zawarcia z umów zlecenia z 
innym podmiotem niż pracodawca, w wyniku której praca była wykonywana na 
rzecz pracodawcy, a więc w warunkach objętych hipotezą normy prawnej art. 8 
ust. 2 a ustawy systemie ubezpieczeń społecznych, przy jednoczesnym uznaniu, 
że tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie można 
wyprowadzać z zawartej umowy zlecenia. 
Wskazując na powyższe wniósł o: 
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie 
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i orzeczenie co do istoty 
sprawy poprzez oddalenie apelacji. 
      W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2011 r. pełnomocnik organu 
rentowego cofnął skargę kasacyjną z dnia 23 sierpnia 2010 r. od wyroku Sądu 
Apelacyjnego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2010 r. w 
sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, wnosząc o umorzenie 
postępowania w sprawie. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
 
4 
W wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z 
dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz 
ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. nr 13, poz. 98) 
kasacja została zastąpiona nadzwyczajnym środkiem odwoławczym określonym 
mianem skargi kasacyjnej. Dotychczasowy rozdział 11 działu V ("Środki 
odwoławcze") został uchylony, a skargę kasacyjną uregulowano w nowym, 
osobnym dziale Va. Skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń prawomocnych. Nie 
wywołuje ona skutku suspensywnego w postaci wstrzymania uprawomocnienia się 
zaskarżonego nią orzeczenia. Wprowadzenie przez ustawodawcę takiej konstrukcji 
skargi 
kasacyjnej 
wyklucza 
możliwość 
skutecznego 
cofnięcia 
pozwu 
w 
postępowaniu kasacyjnym.  
W postanowieniu z dnia 17.10. 2008 r. w sprawie I CSK 552/07 (LEX nr 
494147) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż cofnięcie skargi kasacyjnej jest 
czynnością procesową niepodlegającą kontroli sądu i prowadzi do umorzenia 
postępowania kasacyjnego. Kierując się treścią art. 39821 k.p.c.  należy stwierdzić, 
że w sprawach cywilnych wobec braku szczególnej regulacji – do cofnięcia skargi 
kasacyjnej stosuje się odpowiednio art. 391 § 2 k.p.c., co oznacza, że w razie 
takiego cofnięcia Sąd Najwyższy obligatoryjnie umarza postępowanie kasacyjne i 
orzeka, jak przy cofnięciu pozwu.  
Wyjątek od tej zasady jest przewidziany w sprawach z zakresu prawa pracy i 
ubezpieczeń społecznych. W tych sprawach dopuszczalność cofnięcia apelacji 
określa treść art. 469 k.p.c. wraz - z odpowiednio stosowanym - art. 203 § 4 k.p.c. 
Stosownie do art. 469 k.p.c. - sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, 
sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie 
roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała 
słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.  
W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie nie występują okoliczności 
wymienione w tym przepisie. 
 
 Z tych względów Sąd Najwyższy wobec cofnięcia skargi kasacyjnej przez 
organ rentowy na podstawie art. 39821 k.p.c. umorzył postępowanie kasacyjne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI